[su_label]رحمت الله ارشاد[/su_label]
هشت مارچ روز جهانی زن است. در بسیاری از کشورها از این روز تجلیل میشود و با برپایی مراسمهای مختلف، زنان مورد تقدیر قرار میگیرند. در افغانستان نیز از این روز پاسداری میشود اما این رسم تنها محدود به اداره و بیشتر جنبه رسمی دارد تا زمینههای اجتماعی و فرهنگی. وجهه رسمی تجلیل از زنان هم بیشتر به دلیل ناگزیریها و تعهدات حکومت به جامعه جهانی است نه بیانگر باورهای بشردوستانه برگزار کنندگان مراسم. خارج از چهار دیوار اداره، هشت مارچ هیچ تفاوتی با دیگر روزها ندارد.
زنان در افغانستان بی روز و روزگار اند. هفت و هشت مارچ برای زنان هیچ تفاوتی ندارد. تمام روز، در چهار فصل سال و در تمام عمر زنان در این سرزمین رنج کشیدهاند، مورد آزار و اذیت قرار گرفتهاند و زندگی را با دردهای ناگفته سر کردهاند. زنان در این جغرافیا نفس آرام نکشیدهاند و خشونت تنها سهمی بوده که زنان از آن برخوردار بودهاند. زنان غایب تاریخ بودهاند، دور از قدرت، ثروت و احترام. محروم از حق و حقوق.
طرح و برگزاری مراسمهای چون هشت مارچ همانقدر در این جامعه بیگانه است که زنان از حقوق شان. هرچند مسئله محرومیت زنان از حق و حقوق و خشونتی که بر این قشر رفته است تنها محدود به زنان نمیشود. کم نیستند مردانی که از ابتداییترین حقوق شان یا آگاهی نداشتهاند/ ندارند یا مورد ستم قرار گرفتهاند. با این همه، زنان و ظلمت آنها چیزی غیر از سرنوشت مردان است.
موضوع زنان یک بحث کلان و پیچیده است. آنچه در فوق ذکر شد کلیات مسئله بود. اینکه هشت مارچ صرفاً از جانب نهادهای دولتی تجلیل میشود مانند حقوق زنان در قانون است؛ قانونی که مردان و زنان را در جایگاه برابر قرار میدهد، خشونت را جرم میپندارد، با این تفاوت که این قانون هیچگاهی در جامعه تطبیق نمیشود. این امر تنها جنبه رسمی مسئله است. معضل اصلی اما ریشه در فرهنگ و جامعه قبیلوی دارد. این موضوع را با آمارهایی که نهادهای رسمی منتشر کرده، پی میگیریم.
چهار ماه قبل، کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان، گزارش خشونت علیه زنان از شش ماه اول سال جاری را منتشر کرد. بنابر این گزارش، در شش ماه نخست سال جاری در حدود 2579 مورد خشونت علیه زنان توسط این کمیسیون ثبت شده است. از میان آمار ارائه شده، ۷۳۱ مورد خشونتهای فزیکی و جسمی، ۱۸۳ مورد خشونتهای جنسی و ۹۰۰ مورد دیگر شامل انواع خشونتهای دیگر میباشد. این در حالی است که آمار خشونت علیه زنان در سال گذشته ۲۴۰۳ مورد به ثبت رسیده بود که با این حساب، خشونت علیه زنان در نیمه اول امسال نسبت به سال گذشته ۷.۳۲ درصد افزایش یافته است.
این گزارش اما تمام خشونتهای صورت گرفته شش ماه اول سال جاری در افغانستان نیست. بلکه تنها مربوط به قضایایی میشود که توسط کمیسیون حقوق بشر ثبت شده است. در حالیکه بسیاری از خشونتها علیه زنان به دلایل مختلف، از جمله دوری از مراجع قضایی و پولیس یا نهادهای مثل حقوق بشر اساساً ثبت نمیشود، قربانیان خشونت در برخی موارد حتا اگر دسترسی به پولیس برای شان ساده باشد، حاضر نمیشوند مسایل شان را رسمی کنند. از این نظر، ممکن است آمار خشونت بیش از ارقامی باشد که بهصورت رسمی اعلام شده است.
خشونت علیه زنان عوامل زیاد دارد. ارزشهای جامعه، هنجارها، سنتها و سطح پائین آگاهی از جمله عواملی هستند که یا خشونت را تمهید یا آن را تقویت میکند. اما به رغم قانون و دادگاه و مجری قانون، گراف خشونتها در حال افزایش است. دولت با داشتن نهادهای قضایی ضعیف و ناکارآمد، فساد اداری، عدم مهار ناامنیها نتوانسته است از میزان خشونتها بکاهد.
