شلیک بر توافق‌نامه‌ی امنیتی؟

مقام‌های امنیتی درولایت کنر اعلام کرده‌اند که شب گذشته شش فروند موشک از پاکستان به این ولایت شلیک شده که در یک روستای غیرمسکونی فرود آمده است. قبل از این نیزولایات شرقی کشور هر از چند‌گاهی آماج حملات موشکی پاکستان قرار گرفته‌اند. در آخرین مورد، شب قبل از ورود نواز شریف به کابل، 40 موشک ازسوی پاکستان به ولایت کنر شلیک شده بود.
این موشک‌ها در حالی شلیک می‌شوند که نواز شریف در اولین سفر رسمی خود به عنوان نخست‌وزیر پاکستان در کابل وعده‌های جدی در راستای همکاری صادقانه در مورد تأمین امنیت و صلح در افغانستان به حامد کرزی داد. از سوی دیگر، جرگه‌ی مشورتی به رییس جمهور افغانستان مشوره داد که توافق‌نامه‌ی امنیتی با آمریکا را هرچه زودتر امضا کند و احتمال می‌رود دو کشور (افغانستان و ایالات متحده‌ی امریکا) به‌زودی روی امضای توافق‌نامه‌ی امنیتی به توافق برسند.
از این‌رو با در نظرداشت پیشرفت‌هایی در روند امضای توافق‌نامه‌ی امنیتی میان افغانستان و ایالات متحده‌ی آمریکا، شلیک این موشک‌ها می‌توانند به‌نحوی شلیک برتوافق‌نامه‌ی امنیتی میان افغانستان و ایالات متحده‌ی آمریکا تلقی شوند.
پاکستان با درک این نکته که حامد کرزی در خصوص امضای توافق‌نامه‌ی امنیتی با ایالات متحده‌ی آمریکا، بر شر‌ط‌هایی تکیه کرده است که کوچک‌ترین فشار می‌تواند بهانه‌هایی بزرگی را برای کرزی برای ایستادگی بر شر‌ط‌هایش وادار نماید، در صدد آن است که با شلیک موشک بر اراضی افغانستان و انجام حملات انتحاری توسط نیروهای زیرزمینی و نیابتی خود، بحث امضای توافق‌نامه‌ی امنیتی میان ایالات متحده و افغانستان را به بن‌بست بکشاند.
شلیک موشک از سوی پاکستان بر اراضی افغانستان از این زاویه می‌تواند شلیک بر توافق‌نامه‌ی امنیتی قلم‌داد شود. توافق‌نامه‌ا‌ی که بدبینی‌های امضا شدن آن سنگین‌تر از خوش‌بینی‌های امضا شدن آن‌اند، می‌تواند با چند شلیک به یک بن‌بست واقعی برسد. پافشاری حامد کرزی بر شر‌ط‌هایی هم‌چون مرحله‌ی تطبیق (‌پیش‌شرط قرار دادن یک زمان که به احتمال زیاد تا پس از انتخابات است، برای این که آمریکا در مقابل تهدیدات امنیتی افغانستان چه می‌کند؟ آیا در روند صلح همکاری‌های جدی و چشم‌گیر می‌کند یا نه؟ و آیا نیروهای آمریکایی دوباره دست به تلاشی خانه‌ها خواهند زد یا نه؟‌) و سایر شرط‌ها، نظیر آزادی افغان‌های زندانی در گوانتانامو و‌… می‌تواند‌ تهدیدات خارجی توافق‌نامه‌ی امنیتی را افزایش دهد.
پاکستانی‌ها و کشورهای همسایه‌ی دیگر، با درک حساسیت و عصبانیت خاص آقای کرزی در بحث امضای توافق‌نامه‌ی امنیتی تا پایان سال 2013، تلاش دارند که با موشک‌پرانی‌ها، افزایش حملات انتحاری و راه‌اندازی جنگ‌های نیابتی توسط شبکه‌ی حقانی و گروه طالبان، از یک طرف حامد کرزی را بر بهانه‌گیری و شر‌ط‌هایش محکم‌تر کند و از سوی دیگر تلاش نماید که افکار عمومی را بسیج کند که آن‌چه رییس جمهور به عنوان مرحله‌ی تطبیق به عنوان پیش‌شرط امضا گذاشته است، به نفع و صلاح افغانستان است‌ و از این‌رو مردم افغانستان به دنبال راهی باشند که رییس جمهور آن صلاح مملکت دانسته است.
از طرف دیگر، شلیک پاکستان بر اراضی افغانستان سوال دیگری را نیز خلق می‌کند. این سوال همان سوال تجاوز خارجی در پرتو مسوده‌ی قرارداد همکاری‌های امنیتی و دفاعی میان ایالات متحده‌ی امریکا و افغانستان است. ماده‌ی ششم این مسوده که در مورد تجاوز خارجی است، یکی از بحث‌برانگیز‌ترین ماده‌های این مسوده است. شلیک موشک از پاکستان حالا بدون شک این پرسش را برای مردم افغانستان خلق می‌کند که آیا ایالات متحده‌ی آمریکا این شلیک را تجاوز تلقی می‌کند یا نه؟ اگر شلیک‌های این‌چنینی تجاوز نیستند، پس تجاوز چیست؟ اگر تجاوز باشد، مسئو‌لیت ایالات متحده‌ی آمریکا در برابر چنین تجاوزی با در نظرداشت مفادهای این توافق‌نامه چیست؟ و اگر اقدام عملی ایالات متحده‌ی آمریکا منوط به عدم مغایرت با قانون اساسی این کشور باشد، حکم قانون اساسی امریکا در این مورد چیست؟ آیا اجازه‌ی وارد شدن به دفاع از همکار استراتژیکش را می‌دهد یا نه؟
از این‌رو شلیک بر اراضی افغانستان اگر شلیک بر توافق‌نامه‌ی امنیتی است، شلیک بر کنر، شلیک بر ماده‌ی ششم و بحث تجاوز خارجی است. حالا در برابر این شلیک مسئولیت ما چیست؟
اول، با وجود قول پرویز مشرف مبنی بر همکاری‌های جدی در راستای تأمین امنیت و رسیدن به صلح، ادامه‌ی حملات راکتی و موشکی پاکستان بر اراضی افغانستان‌ نشان‌ دهنده‌ی این واقعیت است که سیاست‌های عملی پاکستان در قبال افغانستان، هنوز هم در مسیر سابقش اعمال می‌شود‌ و از این رهگذر، از یک طرف امیدی برای همکاری‌های صادقانه‌ی پاکستان باقی نمی‌ماند و از جانب دیگر، پاکستانی‌ها به براندازی امنیت و سیاست در افغانستان ادامه خواهند داد. پس با در نظرداشت این که پاکستان هم‌چنان عمل‌کردهای خصمانه‌‌ای در قبال افغانستان خواهد داشت، امضای توافق‌نامه‌ی امنیتی با آمریکا یک الزام واقعی در مقطع زمانی فعلی برای افغانستان است.
دوم، آمریکایی‌ها با توجه به مفادهای عملی توافق‌نامه‌ی امنیتی با افغانستان، به‌ویژه بحث تجاوز خارجی و دفاع مشترک در برابر این تجاوز، بایستی برای حکومت و مردم افغانستان اطمینان بدهند‌ که چنین حملاتی با در نظرداشت توافق‌نامه‌ی امنیتی، تجاوز خارجی علیه همکار استراتژیک‌شان پنداشته می‌شود‌ و از جانب دیگر، آمریکایی‌ها بایستی مشخص کنند که در قبال چنین تجاوزی همکاری‌های امنیتی و دفاعی ایالات متحده‌ی آمریکا برای افغانستان شامل چه عرصه‌های می‌شود و گستره‌ی این همکاری‌ها در چه حدی است.
از این‌رو به نظر می‌رسد که شلیک موشک از سوی پاکستان، پرسش جدی‌ای را برای ملت افغانستان و هم‌چنان دو طرف توافق‌نامه‌ ایجاد کرده است که مفادات عملی این توافق‌نامه برای افغانستان چیست و الزامات امریکا در قبال چنین تجاوزی چیست. اکنون مقامات افغانستان و آمریکا با در نظرداشت چنین حمله‌ای بایستی گفت‌وگو کنند که اگر توافق‌نامه امضا شود، آن‌ها پس از امضا در چنین موردی چه خواهند کرد و بدون شک مردم افغانستان منتظر این پاسخ می‌باشند.