سماجت منزجر کننده در بن‌بست سیاسی کابل‌- واشنگتن

با گذشت هر روز بن‌بست سیاسی کابل‌– واشنگتن بر سرامضای موافقت‌نامه‌ی همکاری‌های امنیتی و دفاعی وارد مراحل تازه‌تر و پیچیده‌ترش می‌شود. هنوز مواضع دو طرف ناهم‌آهنگ‌تر از آن چیزی می‌نماید که بشود حداقل در فرصت زمانی کوتاه توافق رسمی ‌یا گشایش سیاسی مؤثری در این بن‌بست را منتظر بود. ضرب‌الاجل آمریکایی‌ها در سال 2013 به پایان رسید و علی‌رغم رفت و آمدهای دیپلماتیک واشنگتن در کابل، هنوز هم دو طرف در مواضع نخستینش می‌باشند. رییس جمهور کرزی برخواست‌ها و شرایط نخستینش اصرار دارد و آمریکایی‌ها نیز هیچ‌گامی در راستای برآوردن شرایط آقای کرزی بر نداشته است. هشدارها و ضرب‌الاجل‌های پیهم آمریکایی‌ها کارآ واقع نشد و با اصرار یک‌سویه از جانب آمریکا، گره کور موافقت‌نامه محکم و محکم‌تر گردید. اکنون رییس جمهور کرزی برعکس به سمت مخالف با سازش و مذاکره با آمریکایی‌ها گام بر می‌دارند. اقدام به رهایی ده‌ها تن از خطرناک‌ترین زندانیان بگرام آخرین فشاری بود که از جانب رییس جمهور کرزی بر آمریکا وارد شد. این امر، پای سناتوران آمریکایی را به کابل کشاند، ولی مذاکرات و گفت‌وگوهایش بر سر امضای موافقت‌نامه‌ی امنیتی ظاهرا هنوز هم بی‌نتجیه است. آمریکایی‌ها از رهایی این شمار زندانیان از زندان بگرام به‌شدت نگران و ناراحت است و اکنون بر سر این‌که نباید تعداد بیش‌تر این زندانیان از قید رها گردد، به‌شدت با رییس جمهور کرزی چانه می‌زنند. هرچند فعلا رییس جمهور کرزی آزادی 88 زندانی بگرام را به تأخیر انداخته، ولی این زندانیان همیشه به عنوان ابزار فشار بر آمریکایی‌ها از جانب دولت افغانستان مورد استفاده قرار می‌گیرد. در حال حاضر رییس جمهور بنا به درخواست سناتوران آمریکایی از رهایی شمار بیش‌تر این زندانیان خطرناک دست نگه‌داشته، اما اگر در مذاکراتش دوباره نیاز به اعمالی فشاری بر آمریکایی‌ها ببینند، دوباره سراغ این زندانیان خواهد آمد. چون در حصر بودن این زندانیان برای آمریکا فوق‌العاده مهم است. هر یک از این افراد دستش به خون سربازان آمریکایی و افغان آلوده است و هر یک از آن‌ها، خطر انجام حملات تروریستی بر جان شهروندان آمریکایی و امنیت این کشور می‌باشد. رهایی زندانیان طالب از بگرام بی‌ربط با مذاکرات موافقت‌نامه‌ی امنیتی و دفاعی میان کابل و واشنگتن نخواهد بود.
آمریکایی‌ها در روند مذاکرات و برای راضی کردن کرزی به امضای موافقت‌نامه از ابزارهای گوناگونی برای اعمال فشار استفاده کرد. از هشدارهای پی‌در‌پی گرفته تا تعیین ضرب‌الاجل‌های کوتاه‌مدت، فعال کردن لابی‌های درون حکومت افغانستان و اعمال فشارهای از طریق افکار عمومی و جریان‌های سیاسی داخل افغانستان، اکنون رییس جمهور کرزی به دنبال ابزارفشار‌های علیه آمریکایی‌ها می‌باشد و در این میان زندانیان بگرام، مؤثرترین ابزار‌ خواهد بود.
هیأت سنای آمریکا باز هم از رییس جمهور کرزی خواسته که موافقت‌نامه‌ی همکاری‌های امنیتی و دفاعی را امضا کند. آن‌ها گفته‌اند، اگر این سند امضا نشود، تجربه‌ی عراق تکرار خواهد شد. تکرار تجربه‌ی عراق، قوی‌ترین هراسی است که مردم افغانستان از عدم امضای موافقت‌نامه‌ی امنیتی تصورش را دارند. خروج کامل، قوی شدن مخالفین مسلح دولت افغانستان و نهایتا وقوع بی‌ثباتی‌های داخلی ویرانگر‌ترین و منزجر‌کننده‌ترین تصور در ذهن مردم افغانستان از پیامد امضا نشدن این سند است. آمریکایی‌ها در عراق نشان دادند که در ماندن بدون امضای موافقت‌نامه‌ی امنیتی یا ایجاد پایگاه دایمی سازش ناپذیر است و اکنون هر دم این هشدار را به دولت و مردم افغانستان نیز می‌دهد. تکرار این تجربه برای افغانستان نیز فاجعه‌بار است. در حال حاضر دولت افغانستان شدید به نیروهای آمریکایی و از همه مهم‌تر به همکاری‌های سیاسی و امنیتی دراز‌مدت این کشور نیازمند است. افزون برآن، نفس امضای موافقت‌نامه‌ی همکاری‌های امنیتی و سیاسی برای افغانستان یک فرصت فوق‌العاده بوده و دولت افغانستان نباید آن را از دست بدهد. آینده‌ی همکاری‌های سیاسی و امنیتی کابل و واشنگتن، تکمیل روند ناتمام مبارزه با تروریسم، پرداخت تعهدات‌ کمک‌های مالی جامعه‌ی جهانی برای دهه‌ی تحول و از همه مهم‌تر حفظ ثبات سیاسی و بقا روند کنونی، همه بستگی قطعی به امضای موافقت‌نامه‌ی همکاری‌های امنیتی و دفاعی با واشنگتن دارد. اگر سماجت رییس جمهور کرزی بر سر این موضوع به آن‌جا برسد که آمریکایی‌ها واقعا تجربه‌ی عراق را در افغانستان تکرار کند، فاجعه‌ی خطرناکی در افغانستان اتفاق خواهد افتاد.