انتخابات و فرضیه مشکوک تعویق

نامزدان انتخابات ریاست جمهوری و معاونان‌شان روز گذشته در دیدار با رییس جمهور کرزی خواهان تضمین شفافیت انتخابات شده و از آقای کرزی خواستند، از نقش و صلاحیت خود برای جلوگیری از اعمال نفوذ و دخالت‌های غیرقانونی مقام‌های دولتی و زورمندان کار بگیرند. هم‌چنان گفته می‌شود در این جلسه بحث امضای موافقت‌نامه‌ی همکاری‌های امنیتی و دفاعی میان کابل و واشنگتن و نیز شرایط جوی زمان برگزاری انتخابات ریاست جمهوری نیز مطرح شده است. هرچند تاکنون به صورت مستقیم شخص یا مرجعی بحث تعویق انتخابات را مطرح نکرده، اما با طرح شرایط جوی، تعویق این پروسه تا مساعد شدن شرایط جوی در برخی مناطق سردسیر نیز به صورت تلویحی به خودی خود مطرح می‌شود.
دخالت منفی مقام‌های دولتی و زورمندان در روند انتخابات یکی از نگرانی‌های جدی مردم افغانستان است. پیش از این و در انتخابات‌های گذشته این نوع از مداخله غیرمشروع در روند انتخابات فراوان صورت گرفته بود و حکومت نتوانست عاملان آن را از دخالت‌های پنهان و آشکار در این پروسه بازدارند. نگرانی اساسی این است که مقام‌های بلند پایه دولتی از امکانات و موقعیت خود برای مداخله در انتخابات به نفع نامزدان مشخص استفاده نماید. هرچند انتخابات کنونی با انتخابات‌های قبلی تفاوت‌های دارد؛ قانون انتخابات اکنون تصویب شده و رییس جمهور کرزی فرمانی نیز در زمینه منع مداخله مقام‌های دولتی از مداخله در روند انتخابات صادر کرده است؛ اما با آن‌هم مسئولیت‌پذیری و تطبیق قانون در افغانستان ضعیف بوده و مداخله‌ی منفی زورمندان و اراکین بلند‌پایه‌ی دولتی کماکان یک نگرانی جدی است.
بحث دیگر در این ارتباط برگزاری به موقع و قانونی انتخابات ریاست جمهوری می‌باشد. در حال حاضر هیچ تردیدی در مورد برگزاری انتخابات ریاست جمهوری باقی نمانده و حداقل تمام مردم به این باور مشترک دست یافته اند که انتخابات حتما برگزار می‌شود؛ اما تعویق این پروسه به خاطر شرایط جوی هنوز هم یک احتمال قوی است.
با توجه به پیش‌بینی نا‌پذیر بودن شرایط امنیتی، عدم آمادگی‌های کمیسیون مستقل انتخابات و شرایط جوی افغانستان، تعویق انتخابات برای مدت کوتاه به عنوان یک گزینه احتمالی وجود خواهد داشت و نباید در قبال این موضوع حساسیت داشت. با توجه به شرایط اقلیمی و محیطی، برگزاری انتخابات در ماه حمل سال آینده برای بعضی مناطق دشوار است. مثلا بسیاری از مناطق کوهستانی و سرد سیر در ماه حمل نیز در حصار برف و یخبندان زمستانی قرار دارند و در این فصل سال زمینه مشارکت گسترده مردم در این پروسه بسیار دشوار می‌باشد. در حال حاضر یکی از نگرانی‌های جدی مردم مناطق سردسیر، زمان برگزاری انتخابات می‌باشد؛ اینکه در ماه حمل آن‌ها در سختی‌های زمستان مواجه هستند و نمی‌توانند در انتخابات به صورت گسترده شرکت نمایند. بنابراین نباید بحث تعویق کوتاه مدت انتخابات، با بحث تعلیق یا دوام عمر حکومت تا ماه‌ها و سال‌های بعد از ختم قانونی کارش، 2018 یکی پنداشته شود، بلکه باید این امر بخاطر شرایط امنیتی و اقلیمی به عنوان یک الزام مشروع در جهت برگزاری انتخابات شفاف و سراسری پنداشته شود و در صورت نیاز از آن حمایت گردد. از طرف دیگر این امر نیز باید منوط به رضایت تمامی نامزدان و مردم افغانستان باشد. اگر تصمیم به تعویق صرفا با پیش‌نهاد و نظر یک یا دو نظر و یا با تصمیم یک جانبه حکومت گرفته شود، اعتماد مردم نسبت به سلامت و شفافیت این پروسه صدمه می‌بیند. زمانی می‌توان تعویق انتخابات به دلیل شرایط جوی را پذیرفت که رضایت تمامی جریان‌های سیاسی و تیم‌های انتخاباتی را با خود داشته باشد و افزون برآن هیچ نشانه ای مبنی بر هدف یا اجندای سیاسی در این تعلیق وجود نداشته باشد.
هرچند برگزاری انتخابات طبق جدول زمانبندی کمسیون مستقل انتخابات یک اولویت برنامه ریزی شده و از پیش تعیین شده است که باید دولت تمام برنامه‌های خود را در ارتباط با آن بسنجد، اما می‌توان این جدول را بخاطر شفافیت این پروسه، دست رسی مردم به حق رای و مشارکت گسترده شهروندان به پای صندوق‌های رای تغییر داد. اگرر تغییر این جدول به خاطر دلایل فوق صورت بگیرد، از نظر قانون و عدالت هیچ مشکلی ندارد؛ اما اگر تغییر در این جدول براساس اجنداهای سیاسی صورت پذیرد خلاف قانون و مهندسی در روند دموکراتیک انتخابات پنداشته می‌شود.