گسترش فارم‌های محصولات زراعتی در کابل در سایه‌ی کم‌آبی و فقدان بازار فروش

نعمت اورنگ
با گذشت زمان فارم‎‌های سبزی به‌خصوص فارم‌های زراعتی بادرنگ در گوشه و کنار مختلف کابل گسترش یافته است.
در دو سال اخیر گسترش فارم‌های بادرنگ باعث شده که این سبزی با قیمتی کمتر بر سر دسترخوان مردم شهر پیدا شود. اما ایجاد فارم‌های بیشتر باعث کاهش درآمد تولیدکنندکان آن شده است. عبدالهادی باشنده‌ی اصلی میدان وردک فعلاً در ساحه‌ی قلعه‌ی نو در فارم بادرنگ مصروف تولید بادرنگ است. وی مدت دو سال است که در این فارم‌ها بوته‌های بادرنگ تربیه می‌کند. عبدالهادی اما از تولیدات امسالش راضی نیست. به‌گفته‌ی وی عوامل مختلفی کاروبار او را آسیب زده است. بالا رفتن هزینه‌های تولید به‌خصوص پایین رفتن سطح آب و هزینه‌ی تیل جنراتور یکی از عامل‌هایی است که عبدالهادی از آن شکایت دارد. بالارفتن هزینه‌ی آبیاری صاحبان این فارم‌ها را نسبت به آینده‌ی فعالیت‌های‌شان دلسرد ساخته است.
عبدالهادی می‌گوید: «هرچند ما به‌گونه‌ی شخصی تاکنون به فعالیت‌های خود ادامه داده‌ایم اگر شرکتی یا دولت ما را در نصب یا خرید سولر‌های نوری همکاری کند مقدار زیاد بادرنگ و رومی با قیمت پایین‌تر در فصل‌های بیشتر سال در بازار‌های مختلف کشور یافت خواهد شد.»
عبدالهادی از عوامل دیگری نیز شکایت دارد که دست‌آورد‌های امسال آن‌ها را تحت‌الشعاع قرار داده است. وی می‌گوید «نبود بازار بیرونی مشکل دیگری است. ما مجبور هستیم تولیدات خود را در بازار‌های داخلی به فروش برسانیم. عرضه‌ی مقدار زیاد بادرنگ در بازار‌های داخیلی ما را مجبور می‌سازد تولیدات خود را به قیمت پایین‌تری بفروشیم. قیمت‌های پایین‌تر نمی‌تواند مصرف ما را جبران کند.»
عبدالهادی در مورد اجاره‌ی زمین و مصرف‌هایش گفت که آن‌ها سالانه جریب 40 تا 60 هزار افغانی به صاحبان زمین پول می پردازند. به‌گفته‌ی وی کسانی که می‌خواهند فارم ایجاد کنند باید 4 الی 7 سال با صاحبان زمین قرارداد کنند. عبدالهادی می‌گوید که آن‌ها در اخیر فصل خزان فارم‌های‌شان را بیل می‌زنند و برای بهار که فصل کشت فرا می‌رسد آماده می‌کنند.
فارم‌ها به مراقبت جدی نیاز دارد. فارم‌داران بزرگ کردن یک بوته‌ی بادرنگ را همچون بزرگ کردن یک نوزاد در آغوش مادر می‌دانند. مسوولان فارم‌ها برای استخدام کارمند سراغ کارمندان باتجربه را می‌گیرند.
به گفته‌ی مسوولان، در تابستان به نسبت فرارسیدن بیشترین حجم حاصلات به کارمند بیشتری نیاز است اما در زمستان تعداد کارمندان در این فارم‌ها کاهش پیدا می‌کند.
فارم‌داران روزانه به یک کارمند 300 تا 400 افغانی پول می‌پردازند.
مسوولان این فارم‌ها از بلند بودن قیمت دوا نیز شکایت دارند. به‌گفته‌ی آن‌ها مصرف زیاد دوا برای جلوگیری از امراض نیز هزینه‌ی تولید را بالا می‌برد.
نصرالله باشنده‌ی اصلی بامیان که فعلاً در افشار زندگی می‌کند، به‌تازگی با صاحب زمین یک قرارداد هفت ساله امضا کرده است. طبق قرارداد وی، جریب 40 هزار افغانی هر سال باید به صاحب زمین بپردازد. نصرالله قبلاً این کار را تجربه نکرده است اما او دوستانی داشته که در سال‌های گذشته در این کار مصروف بوده‌اند. نصرالله که بر کار تراکتور روی زمین اجاره‌گرفته‌اش نظارت می‌کرد، گفت: «از بیکاری به این کار روی آورده‌ام. چاره نیست. شاید بتوانم بیکاری‌ام را با کار روی این فارم جبران کنم.»
عبدالهادی و نصرالله گفتند که همه‌ی فارم‌هایی که در ساحه‌ی قلعه‌ی نو و اطراف آن به چشم می‌خورند با هزینه‌ی شخصی به فعالیت‌های‌شان ادامه داده‌اند. تاکنون آن‌ها حتا کمترین حمایت دولت را شاهد نبوده‌اند. اما کارمندان در وزارت زراعت از پروژه‌های مختلف در حمایت از خانواده‌ها و دهقانان سخن می‌گوید.
ملکه آزاد، اسیستانت پروژه‌ی (NHLP) در وزارت زراعت می‌گوید که این پروژه حدود نزدیک به سه سال با 72 کارشناس مرد و 26 کارشناس زن مصروف آموزش و خدمت با دهقانان مرد و زن در 24 ولایت افغانستان می‌باشد. خانم آزاد گفت که زنان در بخش سبزی‌جات؛ چون زعفران، سمارق، کاهو، گلپی، ملی، بادرنگ و غیره زنان خانواده‌ها را رهنمایی می‌کنند و مردان در بخش‌های باغداری و نباتات چندین ساله دهقانان را آموزش می‌دهند. وی گفت که پروژه‌ی (NHLP) تصمیم دارد در سال آینده کشت زعفران را از ولایت هرات به دیگر ولایت‌ها نیز گسترش دهد. خانم آزاد اضافه کرد: «ما تلاش داریم در بخش ترشی‌سازی که بیشتر توسط زنان خانواده صورت می‌گیرد مارکیت فروش پیدا کنیم و تولیدکنندگان را مستقیما با شرکت‌های تجاری وارد معامله بسازیم.»
خانم آزاد از نهادهای دیگری چون (GIZ) و (CHAMP) نیز یاد کرد و گفت که این پروژه‌ها نیز در راهنمایی دهقانان و تقویت زراعت در ولایت‌های مختلف افغانستان مصروف فعالیت می‌باشند.
صدیق‌الله متخصص آفات و امراض نباتی در وزارت زراعت و مالداری دخالت و همکار بودن افراد متخصص با دهقانان را برای تولیدات زراعتی و موثریت بیشتر فعالیت دهقانان مفید می‌خواند. وی می‌گوید: «دهقانان نباید صرف بر اساس تجربه‌ی خود نباتات را دواپاشی کنند. برای از بین بردن امراض دوای خاص خودش باید استفاده شود.» صدیق الله می‌گوید که استفاده‌ی دوا‌های مختلف بدون مشورت با کارشناسان سبب بروز امراض دیگر یا سمی شدن حاصلات می‌شود.
صدیق‌الله داشتن سرتفیکیت آموزش برای دهقانان را مفید خوانده، می‌گوید که داشتن سرتفیکیت اعتبار دهقانان را در بازار‌های بیرونی تقویت می‌کند.