کارشناسان منطقه ای در دوشنبه اهمیت منطقه برای حل بحران افغانستان را به بحث گرفتند

اطلاعات روز: روز 20 نوابر سال جاری دومین کنفرانس بین المللی «بحران سیاسی و قومیتی در افغانستان؛ چالش ها و فرصت ها برای کشورهای منطقه» توسط دو مرکز «لف گومیلیف» در مسکو (روسیه) و بنیاد اجتماعی «گفتگوی تمدنها» (تاجیکستان) برگزار شد. در این کنفرانس کارشناسان و نمایندگان نهادهای دیپلماتیک و همچنین نمایندگان سازمان های وابسته به حکومت روسیه، افغانستان و تاجیکستان حضور داشتند.
پروفسور ابراهیم عثمان مشاور سابق رییس جمهور، عضو کمیسیون صلح اقوام، مدیر بنیاد اجتماعی «گفتگوی تمدنها» در مرکز مطالعات راهبری وابسته به دفتر ریاست جمهوری تاجیکستان به ایراد سخن پرداخت. پروفسور عثمان نگرانی خود را نسبت به وضعیت افغانستان بیان کرده و بر اهمیت برگزاری این برنامه در تاجیکستان که محافل کارشناسی آن در مشکلات کشور همسایه بیشترین حضور را دارند، تاکید کرد.
زلمی مجددی نماینده مجلس از استان بدخشان و رییس سابق بخش ویژه مدیریت امنیت ملی افغانستان در بیانات خود از کشورهای منطقه، روسیه، چین، ایران، هند و ترکیه دعوت کرد که توان خود را برای مبارزه با تروریسم در افغانستان با هم متحد سازند.
وی همچنین تاکید کرد: «جنگی که امروز در افغانستان شاهد هستیم، عواقب طولانی در افغانستان و حتی کشورهای منطقه آسیای مرکزی خواهد داشت».
پاول زریف اللین رییس مرکز لف گومیلیف نیز در سخنان خود توجه همه را به دو مشکل اصلی افغانستان جلب کرد؛ مشکل وابستگی اقتصادی افغانستان به تولید مواد مخدر و تنش های سیاسی حاصل از انتخابات آتی. وی در ادامه توضیح داد: «در روسیه دو بدبختی در جامعه وجود دارد: احمق ها و جاده ها، در افغانستان هم از فهرست بلند «بدبختی ها» باید دو مشکل اصلی یعنی موادمخدر و انتخابات را حل کرد.
طبق آمار دفتر دیده بانی سازمان ملل در مواد مخدر و جرم و جنایت که از سال 1994 هر ساله شرایط را رصد می کند، سال 2017 تولید مواد مخدر در افغانستان رکورد شکست. امسال برای کشت خشخاش 328000 هکتار زمین بکار گرفته شد که تقریبا از رکورد قبلی یعنی سال 2014 بیشتر است.
امسال در 24 ولایت از 34 ولایت افغانستان به کشت خشخاش پرداختند، در حالی که سال 2016، تنها 21 ولایت کشت خشخاش داشتند.
او گفت: «سرمایه گذاری انبوه کشورهای غربی در پروژه های مبارزه با تولید مواد مخدر نتیجه معکوس داده است».
دلایل زیادی برای تقویت اقتصاد «خشخاشی» در افغانستان وجود دارد که در وهله اول به خاطر بی ثباتی سیاسی، عدم کنترل دولت بر بخش های زیادی از کشور، عدم توجه به مردم کشور و فساد در ساختار دولت است. با افزایش تولید تریاک در ولایات مختلف، نارضایتی از حکومت بیشتر می شود، زیرا کنترل مجدد حکومت با ممنوعیت کشت خشخاش همراه خواهد شد و مردم ولایات را به زیر خط فقر می کشاند.
عمر نثار مدیر مرکز روسی مطالعات افغانستان امروز در سخنان خود از عوامل اصلی و تاثیر گذار بر تداوم بحران افغانستان نام برده، توسعه حوادث در دو محور سیاسی – نظامی و اجتماعی – اقتصادی را به سه مرحله تقسیم بندی و بر همگرایی منطقه ای تاکید کرد.
او از راهکارهای پراکنده منطقه در قبال بحران افغانستان ابراز نگرانی کرد و گفت: «راهکارهای ایران، چین، هند و روسیه در رابطه با افغانستان کاملا متفاوت هستند. به همین خاطر، من از ایده برگزاری کنفرانس منطقه ای و تدوین راهکار واحد نسبت به مشکلات افغانستان در سطح منطقه با احتساب قدرت های سیاسی (مجاهدین و تکنوکرات ها) در خود افغانستان موافق هستم و در عین حال بایستی عامل قومی قبیله ای را در پروسه سیاسی و موضوع بازگشت کشور به افغانستان محافظه کار را در نظر گرفت».
فهیم کوهدمانی کارشناس افغان با توجه به گذشته تاریخی افغانستان خاطر نشان کرد که علیرغم وجود بیش از 14 قومیت در کشور، تا همین چندی پیش، اختلافات قومی و بویژه اختلافات مذهبی بین مردم رخ نمی داد. اما در دو سال گذشته با حضور نیروهای داعش در کشور، تعداد انفجارها در مساجد شیعیان و فشار از سوی شبه نظامیان داعش بر افغان ها بویژه بر مردم هزاره شدت گرفته است. ظاهرا، اختلاف مذهبی یکی از اهداف اصلی حامیان تروریسم بوده است.
آلگ شیشکین کارشناس تاریخ از روسیه تحت عنوان «افغانستان در گزارشات دیپلمات ها و نظامیان روس در لحظه ایجاد خط دیورند» به ایراد سخن پرداخته و حوادث امروز را با نیمه دوم قرن نوزده – دوران حکومت عبدالرحمان خان امیر افغانستان به مقایسه گذاشت.
عبدالنبی ستارزاده استاد تاجیک و دکترای زبانشناسی سخنان خود را با اظهار تاسف به خاطر وضعیت کنونی افغانستان آغاز کرد.
دلایل بسیاری باعث شده اند که افغانستان امروز به این وضعیت اسفبار دچار شود. اما از بین تمام این دلایل، می توان به گسترش نفوذ طالبان از جنوب در سراسر افغانستان و تقویت خود در مرزهای شمالی و همچنین ظهور شبه نظامیان داعش اشاره کرد».
وی در ادامه گفت: «بسیاری افراد، حتی مردم افغان می خواهند اهمیت حضور شبه نظامیان داعش در خاک افغانستان را کم جلوه بدهند. اینها تصور می کنند که داعش چیزی شبیه به طالبان است که پرچم سفید را به سیاه تغییر داده. در حال اضر گروهک های زیادی در اعتراض به دولت تشکیل شده اند که همه برای سهولت آنها را عناصر ضددولتی یا «طالبان» می نامند.
پروفسور عثمان از شرکت کنندگان در این کنفرانس تشکر کرده، به سخنرانان و مهمانان برنامه اطمینان داد که این قبیل دیدارها در آینده ثمرات مثبتی خواهند داشت، گزینه هایی برای حل و فصل مشکلات در افغانستان طرح خواهند شد و به مرحله عمل درخواهند آمد.