تولید قالین 70درصد کاهش یافته است

زهرا جویا
مسوولان انجمن تولیدکنندگان قالین کابل می‌گویند که صادرات صنعت قالین از سال 1390 به این‌سو 70درصد کاهش یافته است.
قربان‌علی جمشیدزاده، ‌رییس انجمن قالین کابل به روزنامه‌ی اطلاعات روز گفت که از سال 1381 تا 1390 صنعت قالین رشد چشم‌گیری داشت، اما از سال 1390 به این‌سو تولید قالین 70درصد کاهش یافته است. آقای جمشیدزاده افزود که این کاهش به‌دلیل بحران اقتصادی و کم‌توجهی حکومت به این عرصه بوده است. وی تاکید کرد که از سال 1390 به این‌طرف افغانستان سالانه 30درصد صادرات قالین داشته است.
اما وزارت تجارت و صنایع با رد این موضوع می‌گوید که از سال 2011 به این‌سو حکومت افغانستان در بخش صنعت قالین همه‌ساله از 15 تا 30 درصد رشد داشته است. مسافر قوقندی، سخن‌گوی وزارت تجارت در این مورد به اطلاعات روز گفت که صادرات قالین کاهش نیافته و به‌علاوه، از سال 2011 به این‌سو سالانه 15 تا 30 درصد افزایش نیز یافته است. در سال 2017 بیش از 7هزار مترمربع قالین صادر شده است که نسبت به سال 2016، 15 درصد افزایش را نشان می‌دهد.
پیشینه‌ی تاریخی قالین‌بافی‌ در افغانستان
قالین یکی از صنعت‌های تاریخی و باستانی افغانستان است که به درازای ۹۰۰۰ سال قدمت تاریخی دارد.
براساس اسناد و معلومات تاریخی، بافت قالین در افغانستان به تمدن آریایی‌ها برمی‌گردد. گفته می‌شود که در آن زمان نیز افغانستان با در نظرداشت تولید بهترین پشم گوسفند، انواع قالین‌ها و فرش‌های زینتی جهان را می‌ساختند.
قالین‌های نوعی چون قرقینِ آقچه، چوب‌باشِ هراتی، بلوچی، قزل اعیاق، دوتارگل، ادرسکن، ساورقی، قلعه‌ی زال، انده‌خوی، واس‌برکلی، قالینِ گل پلیت‌دار، دولت‌آبادی، تخته‌رنگ، خال‌محمدی، قالین خواجه‌روشنایی، قالین باغچه‌کندزی و… از قالین‌های مشهور سنتی افغانستان‌اند.
قالین افغانستان با نشان تجارتی پاکستان صادر می‌شود
قالین درسال‌های پیش از جنگ یکی از مهمترین اقلام صادراتی افغانستان بود، ولی نبود حمایت از این صنعت، باعث شده که اکنون قالین افغانستان به کشورهای همسایه از جمله پاکستان رفته و بعد به جهان صادر شود.
رییس انجمن قالین کابل می‌گوید که شرکت‌های خصوصی قالین‌هایی را که در افغانستان تولید می‌کنند بدون پروسس و بسته‌بندی به پاکستان می‌فروشند.
آقای جمشیدزاده گفت که 85درصد قالین افغانستان بدون پروسس و بسته‌بندی به پاکستان صادر می‌شود و پاکستان با استفاده از فرصت این قالین‌ها را دسته‌بندی کرده و با علامت تجارتی خودش به بازارهای جهانی به فروش می‌رساند.
به گفته‌ی جمشیدزاده حکومت افغانستان 30 درصد قالین را با علامت تجارتی خودش به فروش می‌رساند و بیشترین خریداران این قالین‌ها کشورهای امریکایی است.
جمشیدزاده تاکید کرد که از 30 درصد قالینی که به‌نام افغانستان صادر می‌شود، 65درصد آن به کشورهای امریکایی، 25درصد به کشورهای اروپایی و 10 درصد آن به کشورهای آسیایی فروخته می‌شود.
قیمت هر قالین نسبت به ساخت و طراحی آن متفاوت است .به‌گفته‌ی مسوولان هر مترمربع قالین افغانی از 50 دالر شروع و تا 300 دالر فروخته می‌شود.
آقای جمشیدزاده گفت که خرید و فروش قالین در داخل افغانستان به‌ندرت صورت می‌گیرد، زیرا به گفته‌ی او اکثریت مردم فقیر اند و توانایی خرید قالین وطنی را ندارند.
اما شماری از قالین‌فروشان در شهر کابل می‌گویند که در سال‌های قبل از 2014 حتا گاهی یک قالین را به 50هزار دالر نیز فروخته است.
اسماعیل تیمورزاده، یکی از فروشندگان قالین در کوچه‌ی مرغ‌فروشی به روزنامه‌ی اطلاعات روز گفت که سه سال می‌شود وضعیت بازار صنایع دستی رو به رکود است.
قالین‌هایی که او می‌فروشد، از یک تا ۵۰ متر طول دارد و قیمت آن از پنچ تا هشت هزار دالر است؛ بیشتر آن هم از ولایت‌های شمالی کشور است. او می‌گوید که قبلاً فرش‌ها را به‌گونه‌ی آزاد از خانواده‌ها می‌خرید، اما حالا بنا بر ناامنی شدید در ولایت‌های شمالی، میزان عرضه‌ی این فرش‌ها کاهش یافته است.
حاجی محمد نیز یکی از قالین‌فروشان در منطقه‌ی کوته‌سنگی شهر کابل است. او نیز می‌گوید در چند سال اخیر بازار خرید و فروش قالین کاهش چشم‌گیری داشته است.
حاجی محمد می‌گوید که در سال‌های قبل از 2014 مشتریان زیادی از شهروندان خارجی داشت اما اکنون بسیار به‌ندرت پیش می‌آید که کسی از دکانش قالین نوع افغانی بخرد.
حاجی محمد گفت: «فقر و بیکاری افزایش یافته و مردم که خرج و مصرف‌شان را به‌سختی پیدا می‌کنند، قالین افغانی را چگونه بخرند؟ در گذشته بیشتر مشتریانم خارجی‌ها بودند. گاهی فرمایش می‌دادند که از کدام نوع قالین برای‌شان تهیه کنیم. حالا آن مشتریان را از دست داده‌ایم».
کار ساخت شهرک‌های صنعتی قالین به کجا رسیده؟
سال گذشته دولت افغانستان اعلام کرد که به حمایت از صنعت قالین، برای قالین‌بافان کشور پارک‌های صنعتی قالین و شهرک‌های ویژه در پنج ولایت کشور می‌سازد. اما تاکنون این برنامه عملی نشده است.
آقای جمشیدزاده در این زمینه تاکید کرد که رییس‌جمهور 7هزار جریب زمین را در ولایت‌های کابل، هرات، قندوز و قندهار برای قالین بافان وعده داده است اما هنوز این وعده عملی نشده ست.
در همین حال سخن‌گوی وزارت تجارت و صنایع می‌گوید که حکومت 9هزار جریب زمین را در ولایت‌های بلخ، قندهار، قندوز، هرات و کابل برای ساخت شهرک‌های معیاری برای قالین‌بافان در نظر گرفته است. او گفت که کار ساخت این شهرک‌ها جریان دارد.
قالین افغانستان از ورود به نمایشگاه 9 قالین برتر جهان بازمانده است
امسال، قالین افغانستان به‌دلایلی از نامزد شدن در رقابت بهترین قالین جهان در نمایشگاه «دومتکس» در جرمنی، بازمانده است.
رییس انجمن قالین کابل می‌گوید که «بی‌تجربه‌گی» کارمندان اداره‌ی صادرات کشور باعث این کار شده است.
او می‌گوید که سال گذشته نیز قالین افغانستان در هیچ نمایشگاه جهانی کاندید نشده بود.
اما وزارت تجارت می‌گوید که این اداره به همه‌ی شرکت‌ها، اتحادیه‌ها و انجمن‌های قالین مکتوب فرستاده است که قبل از اول نوامبر سال 2017 قالین‌شان را برای کاندید کردن در این نمایشگاه معرفی کنند، اما آنان زمان را در نظر نگرفته و ناوقت کرده‌اند.
شرایط برای نامزد شدن قالین در رقابت‌های بهترین قالین جهان در نمایشگاه دومتکس، مرغوبیت در رنگ، استفاده از مواد طبیعی خام در قالین و نیز نوآوری‌ها در بافت آن بود.