اعلام نتایج مقدماتی، محاسبات برگه‌ای و نگرانی‌های پسا‌انتخاباتی

رضا مِهسا
کمیسیون مستقل انتخابات بالاخره با گذشتن از سد یک جدول زمانی یک هفته‌ای و چانه‌زنی‌های نفس‌گیر و ممتد در واپسین ساعت‌های باقی مانده از روز یک‌شنبه، نتایج قسمی آرای جمع‌آوری شده از 26 ولایت کشور را در حوزه‌ی 10 در‌صد اعلان کرد‌ که در نتیجه د‌کتر عبدالله با داشتن 41 درصد از آرا در صدر، د‌کتر احمد‌زی با 37 درصد در جایگاه دوم، د‌کتر زلمی رسول با 9.8 درصد در جایگاه سوم و سیاف با داشتن 5.8 درصد در جایگاه چهارم ایستادند.
اگر سناریوی شمارش قسمی آرای مردم را عاری از احساسات کاذب که ویژه‌ی انسان افغانستانی است، سبک و سنگین سازیم، به این نتیجه می‌رسیم که کمیسیون مستقل انتخابات با عبور از اما و ‌اگر‌هایی که این نوع شمارش آرا داشت و دارد، به نحوی به مدیریت احساسات اردوی یک تیم و دل‌جویی از دیگر تیم‌ها پرداخته است.
تیم اصلاحات و هم‌گرایی یکی از تکت‌هایی بود که در آغازین ساعت‌های پس از انتخابات دست به ایجاد یک جغرافیای رسانه‌ای‌ در حوزه‌های چاپی‌، آنلاین‌، صوتی‌‌ و شنیداری زد و از پیروزی حتمی این تیم بزرگ‌نمایی کرد. این پیش‌داروی‌ها وضعیت احساسی مردمی که حمایت‌شان را از این تیم اعلان کرده بودند، به‌شدت نازک ساخت و حتم این مردم بر این شد که این تکت پیروز از میدان انتخابات به‌در خواهد شد.
تیم تحول و تداوم به پیمانه‌‌ی تبلیغات رسانه‌ای تکت اصلاحات و هم‌گرایی از برد خویش بزرگ‌نمایی نکرد‌. تیم اعتدال برابری و سازندگی حتا اعلان کرد که به فیصله‌های کمیسیون مستقل انتخابات در صورتی که این تیم را اگر برنده هم اعلان نکند، احترام خواهد گذاشت.
از این‌رو، موج‌سواری‌های عاطفی و احساسی بیش‌تر در اردوی اصلاحات و هم‌گرایی سایه انداخته بود که یحتمل اگر خلاف گفتمان مسلط بر جو پسا‌انتخابات، کمیسیون در غیر این مسیر پا می‌گذاشت، عواقب خطرناکی در انتظار کشور خواهد بود.
از این‌رو، فکر کنم شمارش نیم ملیون از هفت‌ یا هشت میلیون از آرا به هیچ‌وجه تعیین کننده نخواهد بود و این تهدابی خواهد بود که تا ختم نهایی روند شمارش، گاهی به نفع جنوب و گاهی به نفع شمال آرا شمارش شوند تا بحران فوران احساسات یک تیم علیه تیم دیگر مدیریت گردد و بستر پذیرش خلاف آن‌چه اعلان شده است، در میان مردم فراهم شود.
مراحل نهایی دقیقه‌ی نود شمارش آرا، رسیدگی به تخلفات گسترده‌ی فیگورهای پیش‌تاز، جنجال‌هایی که معمولا در آخرین ثانیه‌های دقیقه‌ی نود پیش می‌آید، تا هنوز سر جایش است و این‌که چه سناریویی مسیر شمارش آرا را عوض می‌کند و دفعتا میدان به یک کاندیدای خلاف توقع سپرده می‌شود، در هفته‌های پیش رو معلوم خواهد شد. این‌که موجی از رقص و پای‌کوبی در اردوی تکت اصلاحات و هم‌گرایی پس از اعلان نتایج قسمی بیست و شش ولایت در کشور حکم‌فرما شده است، فکر کنم زودگذر خواهد بود.
هنوز هواداران این تیم با رقص و پای‌کوبی فرصت‌ها و فاصله‌های نفس‌گیر دارند. نه به علت کمیت آرا، بل‌که به علت خم و پیچی که این روند در بطن خویش نهان دارد. اعلان نتیجه‌ی ده درصد از کل آرا، با تعلل و فراز و فرودی که در این یک هفته داشت، از سوی کمیسیون مستقل انتخابات انگار پتانسیل‌های جدی را در سینه دارد‌ که هوا‌داران این تیم را در روز‌های آینده به چالش خواهد کشید.
در قدم نخست این‌که روند کاهش تعداد واجدان شرایط رای‌دهی از هفت میلیون به پنج میلیون را نشان می‌دهد، پرسشی جدی خواهد بود که نتیجه‌ی انتخابات را مهندسی شده نشان می‌دهد. از سوی دیگر، نقش عناصر کاتالیزور‌های روند انتخابات و لابی‌های قدر‌ت‌مندی که می‌توانند نتایح نهایی انتخابات را به هر سمت‌وسویی که منافع‌شان ‌تأمین شود، هدایت کنند را نباید نادیده نگرفت. این در حالی است که تفاوت قسمی آرای د‌کتر عبدالله با د‌کتر اشرف غنی 4 درصد را نشان می‌دهد که از نسیم و بادی هم‌آهنگ شده، می‌تواند ورق برگردد.
آن‌چه در این مرحله به خورد مردم و رسانه‌ها داده شده است، نتیجه‌ی یک سنجش مدیر‌مآبانه برای مدیریت واکنش‌های منفی تکت‌هایی که به نحوی این بازی برای خودشان بازی بردبرد می‌دانند و باخت را در دکترین سیاسی‌شان راه نمی‌دهند، است و بس.
بستر‌سازی کمیسیون مستقل انتخابات برای مدیریت و کنترول احساسات هواداران تکت‌های پیش‌تاز واقعا ستودنی است که در این مرحله‌ی حساس و نازک از آن استفاده کرد، با وصف این‌که نامزدی را با داشتن 41 درصد آرا‌ پیش‌تاز اعلان کرد، موازی با این مسئله، سناریوی عکس این داده‌ها را نیز روی دست گرفت تا به نحوی هم دل دوست را به دست آرند و هم دل یار را نرنجانند.
احساسات‌سالاری ما مردم و موج‌سواری رهبران ما روی احساسات‌مان چیزی نیست، مگر این‌که آفاق را در نوردیده است. از این‌رو، اعلان نتایج ده درصدی آرا در قدم نخست، حمایت کنندگان تکت اصلاحات و هم‌گرایی را ذوق‌زده ساخت و بعد، بر بنیاد سخنان یوسف نورستانی مبنی بر این‌که این داده‌ها به هیچ‌وجه نهایی نیستند، شاید در آینده عکس این موضوع تحقق یابد، باد هوا در آن تکت تحول و تداوم و اعتدال، برابری و سازندگی را نشاند.
حالا روز‌های آینده سرنوشت‌ساز است و حساس گمان می‌رود شمارش آرا طوری شانه‌به‌شانه پیش رود و با اختلاف جزئی اعلان شود تا بستر پذیرش حکم نهایی و آخرین برگ برنده‌ی بازی برای همگان قابل قبول افتد. این‌که فیگوری که بر سکوی قهرمانی و پیروزی می‌ایستد و جام قهرمانی را روی سر می‌برد، کیست‌؟ آیا دولت ائتلافی میان چهار کاندید پیش‌تاز است که از حمایت ارگ‌، کاخ سفید، اتاق فکر اروپا در بروکسل، جامعه‌ی جهانی و مردم افغانستان برخور‌دار می‌شود یا تنها تکتی که می‌تواند این حمایت‌ها را با خود داشته باشد‌؟ هفته‌های آینده پاسخ خواهد گفت.