با وجود توصیه‎ها و رهنمودهای پی‎درپی وزارت صحت و پزشکان در مورد وقایه و پیش‌گیری از مبتلاشدن به ویروس کرونا، شماری زیادی از شهروندان کشور توجه به این توصیه‎های پزشکی نکرده و از باورهای نادرستی پیروی می‎کنند که در تقابل با توصیه‎های پزشکی قرار دارند. آگاهان صحی می‌گویند این باورهای بسیار گمراه‎کننده و خطرناک‎اند که می‌تواند به شیوع بیش‌تر ویروس کرونا منجر شود.

در هفته‎های گذشته، زمانی که اولین زنگ‏ خطر شیوع ویروس کرونا از کشور ایران به شهرهای غربی افغانستان به صدا درآمد، وزارت صحت عامه در ولایت هرات حالت اضطرار صحی اعلام کرد و شورای امنیت ملی مرزهای زمینی و هوایی با ایران را به‌صورت موقت مسدود کرد. همزمان با شیوع این ویروس، شهروندان افغانستان واکنش‌های متفاوتی به آن داشته‎اند؛ از احتکار و گران‌فروشی مواد محافظتی و ضدعفونی گرفته تا متوسل شدن به باورهای عجیب و غریب سنتی و دینی.

در اولین روزهای شیوع ویروس کرونا به افغانستان، عده‌ای از شهروندان کشور بنا بر توصیه‎های وزارت صحت مبنی بر استفاده از ماسک و مواد ضد عفونی، به داروخانه‌ها و مراکز صحی هجوم برده و مواد ضدعفونی و مواد محافظتی به‌ویژه ماسک را بیش از حد نیازشان خریداری کردند.

در عین زمان، شماری از سودجویان دست به احتکار زدند و شمار دیگر در پی قاچاق مواد محافظتی به‌ویژه ماسک به کشورهای همسایه برآمدند. همه‌ی این موارد دست‌به‌دست هم دادند و قیمت مواد محافظتی و ضدعفونی را به چندبرابر بالا بردند. بسته 50 عددی ماسک صورت که قبلا به 120 افغانی به فروش می‌رسید، در بعضی موارد به 1500 افغانی افزایش یافت. اما بعد از چند روز تلاش‎های کارخانه‎های داخلی در همکاری با دولت اوضاع را نسبتا به حالت عادی برگشت.

اما در مقابل، عده‎ی از شهروندان افغانستان متفاوت‎تری از گروه اول واکنش نشان دادند. این گروه توصیه‎های وزارت صحت و پزشکان متخصص را برای مباره با ویروس کرونا نادیده گرفته و برای مبارزه با این ویروس از باورهای عمدتا نادرست پیروی کردند/ می‎کنند.

کدام باورهای نادرست؟

با وجود توصیه‎ها و رهنمودهای پی‎درپی وزارت صحت و پزشکان در مورد وقایه و پیش‌گیری از مبتلاشدن به ویروس کرونا، شماری زیادی از شهروندان کشور توجه به این توصیه‎های پزشکی نکرده و از باورهای نادرستی پیروی می‎کنند که در تقابل با توصیه‎های پزشکی قرار دارند. آگاهان صحی می‌گویند این باورهای بسیار گمراه‎کننده و خطرناک‎اند که می‌تواند به شیوع بیش‌تر ویروس کرونا منجر شود.

شماری از شهروندان کشور در مجالس دوستانه و فضای مجازی با نشر عکس‎ها و کاریکاتورهای ویروس کرونا را به تمسخر می‎گیرند: «ما افغانیم و کرونا از ما فرار می‌کند.» این گروهی از شهروندان باور دارند که در افغانستان ویروس‎ها و آلودگی‎های خطرناک‌تر از ویروس کرونا وجود دارند و با وجود چنین ویروس‎ها، کرونا قادر نیستند به مردم سرایت کند: «دود زغال که نه کشته، کرونا کشته نمی‎تواند.»

از دید آگاهان صحی دومین چیزی که تدابیر پیش‌گیرانه از شیوع ویروس را کمرنگ می‌کند باورهای نادرستی است به دین نسبت داده می‌شود. بسیاری‌ها با این استدلال که مسلمان است و این بیماری به فرد مسسلمان سرایت نمی‌کند.

مصطفا، جوانی که در کابل دکاندار است و روزانه با مردم زیادی سروکار دارد در پاسخ به این پرسش چرا موارد احتیاطی را در نظر نمی‌گیرد، می‌گوید: «برادر ما شکر خدا مسلمان هستیم و خدا از مسلمانان محافظت می‌کند.» مصطفی و خیلی از شهروندان باور دارند که در برابر ویروس کرونا خداوند از مسلمانان محافظت می‎کنند و نیاز به توصیه‎ها و مراقبت‎های پزشکی نیست.

یکی از شایعات دیگری که به‌شدت در میان مردم افزایش و حتا این بحث به یک موضوع داغ در میان کاربران افغان در شبکه‌های اجتماعی بدل شده، وجود تار مویی منسوب به پیامبر اسلام درمیان ورق های قران است. بسیاری برای این‌که از شر کرونا در امان بمانند، احیانا تار مویی را که از میان برگ های قران پیدا می‌کنند آب‌کش و آب آن را می‌نوشند. این افراد باور دارند که این کار از آنان در برابر کرونا محافظت می‌کند.

محمد نسیم جعفری که عالم دین است این شایعه را خرافات خوانده است.

بزرگسالان مبتلا به بیماری‌هایی که دستگاه ایمنی را زیر فشار می‌گذارند، مثل دیابت و بیماری‌های قلبی بیش‌تر در مقابل شیوع بیماری‌های این‌چنینی آسیب‌پذیرند. اما دیده می‌شود که شماری از جوانان در افغانستان با استناد به همین دیدگاه، از توصیه‎های پزشکی شانه خالی کرده و ویروس کرونا را فقط برای افراد مسن خطرناک و کشنده می‎دانند. مسئولان و آگاهان صحی می‌گویند این باروهای غلط باعث می‌شود، مردم در راستای رعایت راه‌های بهداشتی و محافظتی سهلنگاری کند که در نتیجه شیوع این ویروس را آسان‌تر کند.

چرا این باورها غلط‎اند؟

عالمان دین و مسئولان در وزارت صحت عامه افغانستان این باورها را «خرافات» می‎خوانند و می‎گویند که این باورها در هیچ دینی جای ندارند. آن‌ها از شهروندان می‎خواهند که برای مبارزه با ویروس کرونا باید معیارها و توصیه‎های پزشکی را رعایت کرده و به خرافات اهمیت ندهد.

مولوی کمال‌الدین حامد، استاد دانشکده شرعیات این‌گونه باورها را خرافات خوانده و می‎گویند که تمام توصیه‌های دینی در تطابق و رعایت قوانین علوم طبیعی، تجربی و پزشکی می‎باشد. آقای حامد می‎گوید: «خدا را در برابر سنت علمی قراردادن غلط است.»

به باور عالمان دین، این باورها ریشه‌ در دین نداشته و خرافاتی است که توسط یک تعداد اشخاص جاهل و ناآگاه از دین تبلیغ می‎شوند.

محمدبشیر فهیمی، عالم دین و استاد دانشگاه در کابل می‎گوید: «با کرونا باید براساس معیارهای صحی مبارزه کرد و توجه به مراقبت‎ها و توصیه‎های طبی در این زمینه هم عقلی است و هم دینی، ولی توبه و نیایش و استمداد از خداوند و نذر و نیاز هم جای خودش را دارد.» آقای فهیمی می‎گوید که مرض و ویروس مسلمان و نامسلمان را نمی‎شناسد و در همه یکسان عمل می‎کند.

مسئولان در وزارت صحت عامه افغانستان می‎گویند که این ویروس هیچ ربطی به دین، مذهب و دیگر باورها ندارد و راه‌های مبارزه با آن کاملا یک موضوع علمی و پزشکی است. وحیدالله مایار، سخن‌گوی وزارت صحت عامه به اطلاعات روز می‎گوید: «این ویروس از راه بینی، دهن و لمس‎کردن چشم‎ها با دستان ملوث وارد شش‎ها شده و در شش تکثر می‎کند. وقتی حجرات شش را مورد حمله قرار داد، شش‎ها التهاب کرده و به مرور زمان از تصفیه‌کردن خون باز می‎ماند که در نتیجه مشکلات جدی تنفسی به بار آورده و سیستم تنفسی را از کار می‎اندازد.»

آقای مایار می‎گوید که این ویروس تنها برای افراد مسن خطرناک نیست، بلکه برای هرکسی که مقاومت بدن‌اش پایین باشد و نتواند در برابر ویروس کرونا مقاومت کند، خطرناک است و چون افراد مسن بیش‌تر از اطفال و جوانان دچار بیماری‌های مزمن مانند نفس‎تنگی، بیماری‎های قلبی، شکر و … می‎باشند، در برابر ویروس کرونا کم‎تر مقاومت می‎توانند.

مسئولان این وزارت از تلاش‎های برای از بین‌بردن باورهای غلط در مورد ویروس کرونا خبر می‌دهد و از مردم می‌خواهند که به شایعات و خرافات بی‌اساس توجه نکرده و مطابق توصیه‌ها و دستورالعمل‎های رسمی و علمی عمل کنند.

سخن‌گوی وزارت صحت عامه می‌گوید که این شایعات و باورهای نادرست باعث تضعیف روحیه مردم شده و مقاومت مریض را در برابر ویروس کرونا پایین می‎آورند. آقای مایار گفت: «برای مبارزه با این خرافات اقداماتی انجام شده است. کمیته هماهنگی بین سکتوری تحت ریاست وزیر صحت عامه و با عضویت نماینده‎های باصلاحیت وزارت‌های حج و اوقاف، امور خارجه و امور داخله تشکیل شده است و وزارت حج و اوقاف در خطبه‎های نماز جمعه به مردم آگاهی می‎دهد.»

دستورالعمل‎های وزارت صحت چه می‎گوید؟

همزمان با ثبت موارد مشکوک به ویروس کرونا در ۱۱ ولایت کشور و ثبت یک مورد مثبت در ولایت هرات، وزارت صحت عامه اعلام کرد که زمینه‌ی انتشار ویروس کرونا هم‌اکنون در افغانستان به‌گونه‌ی قوی وجود دارد.

فیروزالدین فیروز، وزیر صحت عامه روز پنج‌شنبه، ۱۵ حوت که در برنامه‌ی «حساب‌دهی دولت به ملت» صحبت می‌کرد، گفت: «برای تجلیل از روز نوروز، موضع ما این است که شهروندان رفت‌وآمد و اجتماع خود را محدود کنند. بهتر است که در مراسم نوروز اشتراک نکنند. این اقدام به نفع خانواده‌ها و عامه‌ی مردم است».

آقای فیروز می‎گوید که پس از شیوع ویروس کرونا در ایران، تابه‌حال در حدود ۵۰ هزار شهروند افغانستان عودت کرده‌اند. او برگشت این تعداد عودت‌کننده را یک خطر برای شیوع بیماری کرونا در کشور یاد کرد.

علاوه بر این، ارگ ریاست‌جمهوری با نشر خبرنامه‌ای گفته است که رییس‌جمهور غنی در نشست دو روز پیش (چهارشنبه، ۱۴ حوت) به‌دلیل جلوگیری از شیوع ویروس کرونا در کشور، از مسئولان خواسته است که در مرزهای غربی تدابیر را شدیدتر کند.

تب، سرفه، سردرد، نفس‌تنگی، گلودرد و سرگیجه علائم اولیه مبلا به ویروس کرونا است. برای پیش‌گیری از مبتلا‌شدن به این ویروس باید از ضدعفونی‎های الکل‎دار استفاده شود، از دست‎زدن مکرر به بینی، گوش و دهان خودداری شود، دست‎ها به‌صورت مکرر شست‎وشو شوند، آشیایی که دایما در حال استفاده هستند، ضدعفونی شوند، هنگام عطسه و یا سرفه با دستمال گرفته شود، از تماس با افراد مشکوک، گشت‌وگذارهای غیرضروری و از رفتن بدون ماسک به تجمعات خودداری شود.

براساس آمار وزارت صحت عامه کشور، تابه‌حال در افغانستان ۸۱ مورد مشکوک به ویروس کرونا ثبت شده است. از جمله‌ی این موارد تنها یک مورد آن در ولایت هرات مثبت تشخیص شده است. متباقی موارد مربوط به ولایت‌های هرات، هلمند، فراه، غور، بغلان، بلخ، قندهار، لوگر، فاریاب، غزنی، بدخشان و کابل جمع‌آوری شده است.

مشترک شدن
اطلاع رسانی
guest
1 دیدگاه
تازه‌ترین‌ها
قدیمی‌ترین‌ها
Inline Feedbacks
View all comments