یک سال و چهار ماه از فروریختن «پل کمپنی» در ناحیه پنجم شهر کابل میگذرد، اما کار بازسازی این پل تا هنوز تکمیل نشده است. کمبود بودجه و چالشهای سروی و دیزاین از عاملهای تأخیر در کار عنوان میشود.
بنابر آمار مسئولان شرکت قراردادی، تاکنون تنها حدود پنج درصد از بودجهی قراردادشده به آنان پرداخت شده است. به گفتهی این مسئولان اگر بودجه براساس قرارداد پرداخت میشد، این پل در زودترین فرصت ممکن ساخته میشد.
در 30 حمل 1398 «پل کمپنی» فروریخت. آن زمان رییسجمهور به ادارات مربوطه هدایت داد که به زودترین فرصت ممکن پل را دوباره بازسازی کنند. پلی که ولایات مرکزی و جنوبی را با پایتخت وصل میکند. کار سروی و دیزاین این پل از همان زمان از سوی انجنیران وزارت ترانسپورت آغاز شد. اما در یک سال و چهار ماه پس از آن هنوز چالشهای بودجه، سروی و دیزاین آن حل نشده است.
ساخت پل کمپنی پس از فروریختن شامل قرارداد با شرکت ساختمانی «یونیک بلدرز JVTI» شده است. این شرکت پیش از آن، قرارداد اسفالت 24 کیلومتر جاده و ساخت سه پایه پل از ساحه کمپنی تا بازار درانی ولایت میدان وردک داشته است. ارزش این قرارداد بیش از یک میلیارد و 600 میلیون افغانی است و در ماه عقرب سال 1397 با وزارت فواید عامه امضا شده است. دولت پس از فروریختن پل سابق کمپنی در حمل 1398، ساخت این پل را نیز شامل این قرارداد کرده است.
براساس معلومات وزارت فواید عامه، این قرارداد از زمان امضای آن سه سال زمان برای تطبیق کامل پروژه دارد، اما دولت بنابر ضرورت ساخت «پل کمپنی» را در اولویت کار شرکت قرارداده است. اکنون که یک سال و نه ماه از زمان کامل قرارداد و یک سال و چهارماه از زمان فروریختن پل گذشته، اما بازساز پل هنوز تکمیل نشده است.
چالش بودجه
مسئولان شرکت قراردادی میگویند که دولت در پرداخت بودجه براساس قرارداد عمل نکرده است. انجنیر کامل مسلم، مسئول بخش تخنیک پروژههای شرکت «یونیک بلدرز» در گفتوگو با خبرنگار اطلاعات روز گفت که عدم پرداخت بودجه 90 درصد کار را با تأخیر انداخته است. به گفتهی آقای مسلم تاکنون تنها حدود پنج درصد از بودجهی قراردادی به آنان پرداخت شده است درحالیکه از 36 ماه زمان کامل قرارداد حدود نصف آن گذشته است: «ما ملامت نیستم. با تأخیر کار اعتبار ما در بازار از بین رفته است، درحالیکه معلوم است که بودجه نباشد کار ممکن نیست.»
به گفتهی آقای مسلم بنابر ضرورت تنها در یک ماه اخیر شدیدا روی ساخت پل فروریختهی کمپنی کار شده است. انجنیر مسلم گفت که با وجود چالشهای بودجهای، سروی و دیزاین شرکت به دشواری توانسته است که تنها کار ساخت پل فروریختهی کمپنی را تا حدود 65 درصد پیش ببرد. او گفت که در سال گذشته بنابر نبود بودجه، سردی هوای زمستان و در ادامهی آن محدودیتهای شیوع ویروس کرونا و مشکلات سروی و دیزاین از تمام پروژه تنها توانستهاند کار کندنکاری و تهدابگذاری اساسی پل جدید را تمام کنند.
معاون سخن گوی وزارت فواید عامه نیز چالش بودجهای این پروژه را میپذیرد. محمداشرف حقشناس در گفتوگو با اطلاعات روز گرچند آمار و دلیل مشخص تأخیر در پرداخت بودجه را ارائه نکرد، اما گفت که بهدلیل چالشهای عمومی مالی و بودجهای در کشور در پرداخت بودجهی این پروژه تأخیر آمده است. او نیز گفت که مقدار کمی از بودجه آن تاکنون پرداخت شده است.
مسئولان وزارت فواید عامه اما اطمینان میدهند که بودجهی پروژه گرچند با تأخیر اما بهگونهی کامل پرداخت خواهد شد. به گفتهی آقای حقشناس حداقل در ساخت پل فروریختهی کمپنی اگر چالش مالی پیش بیاید، در تجدید نظر بودجه ملی در وسط سال روی آن حتما توجه خواهد شد و کار باقیماندهی پل تا پیش از رسیدن زمستان تکمیل خواهد شد.
آقای حقشناس میگوید که در سال جدید، مبارزه با شیوع ویروس کرونا در سرجمع بودجه پروژههای شماری از وزارتخانهها تأثیر داشته است، اما مشخصا بر پروژهای که پل کمپنی در آن شامل است تأثیر نداشته است.
معاون سخنگوی وزارت فواید عامه محدودیت رفتوآمد در هنگام شیوع ویروس کرونا و سرمای زمستان را یکی از عامل تأخیر در کار ساخت پل کمپنی میداند. او میگوید که در این مدت مواد نمیرسید از اینرو شرکت قراردادی نمیتوانست کار را پیش ببرد.
چالش دیزاین و سروی
یکی از دلایل اساسی تأخیر در کار ساخت پل فروریختهی کمپنی چالشهای سروی و دیزاین آن گفته شده است. کامل مسلم به اطلاعات روز میگوید که تاکنون بیش از ده بار دیزاین و سروی این پل از سوی انجنیران وزارت فواید عامه تغییر کرده است و این چالش تاکنون حل نشده است.
مسئولان ساحوی پروژه میگویند که چالش اصلی این است که سروی و دیزاین انجنیران وزارت فواید عامه از کاغذ تا ساحهی عمل بعضا 50 درصد تفاوت دارد و قابل تطبیق نیست: «هرازگاهی تفاوت از طرح تا ساحهی عمل به میان میآید و ما اکثرا تلفنی آن را حل می کنیم. این نیز عامل سکتگی در کار است.»
پل کمپنی عمدتا بهدلیل فشار آب و سیلاب روی تهداب ستونهای آن فروریخته بود. فشار سیلاب نیز به آن دلیل گفته شده بود که بر اثر غصب زمینهای اطراف دریا از سوی شهروندان بستر دریا تنگ شده و مسیر عبور آب از 12 بخش پل به تنها دو بخش رسیده بوده است. به این دلیل این بار انتظار میرود که پل بهطور اساسی ساخته شود تا دوباره بر اثر سیلاب و فشار آب سقوط نکند. این پل دومین بار بود که سقوط کرده بود.
پل سابق کمپنی 140 متر طول، 12 بخش بههمپیوسته و 11 متر عرض داشت. اما پل جدید تنها با طول 56 متر و عرض 13 متر ساخته شود. آقای مسلم میگوید که در نخست قرار بود پل جدید نیز به طول 170 متر ساخته شود اما سرانجام پس از تغییرات زیاد در دیزان و سروی سرانجام به 56 متر رسید.
آقای مسلم همچنان میگوید که در هنگام سروی و دیزاین دیده شده است که بستر دریا در ساحهی اطراف پل و ساحات بالاتر آن اکنون بعضا 20 متر هم نمیرسد. از اینرو انجنیران به دشواری طول پل را 56 متر تعیین کردهاند. درحالیکه در گذشته بستر دریا 180 متر بوده است.
نگرانیها چیست؟
باشندگان ساحهی کمپنی نیز میگویند که غصب زمین در اطراف دریا و پرکاری آن از سوی شماری از شهروندان باعث شده است که بستر دریا تنگ شود. این باشندگان از این بابت ابراز نگرانی میکنند و میگویند که پل جدید اگر تکمیل هم شود چالش پل قبلی یا همان تنگ بودن مسیر عبور آب در آن حل نشده است و ممکن است بر اثر بارندگی شدید دوباره فرو ریزد.
انجنیران ساحوی پروژه از استحکامیت پل اطمینان میدهند. انجنیر مسلم گفت که در پل جدید 15 متر پایینتر از سطح آب در مجموع 40 تهداب میخی استفاده شده است. این کار تهداب پل را محکم کرده و در مقابل سیلاب و فشار آب مقاومت خواهد کرد.
معاون سخنگوی وزارت فواید عامه میگوید که بنابر ضرورت عاجل کار پل کمپنی اکنون به همان دیزاین ادامه دارد و چالش غصب زمین، دیزاین و سروی در آن وجود ندارد. محمداشرف حق شناس میگوید که در نخست قرار بود پل تخریب شده ترمیم شود، اما دیده شد که آن پل به دیزاین قدیمی بود و قابلیت ترمیم را نداشت. از اینرو پل جدید از نو تهدابگذاری شد تا مقاومتر باشد. گرچند کار دیزاین و سروی و تدارکات آن زمان زیادی گرفته و تکمیل آن به تأخیر افتاده است.
با فروریختن پل کمپنی، دولت پل موقتی را در ساحه احداث کرده است که بیش از یک سال است روزانه صدها موتر باربری، مسافربری، پیادهروها و مواشی از آن عبور میکند. شاهراه بزرگ کابل- قندهار از این پل عبور میکند و پایتخت کابل را با دستکم هفت – هشت ولایت مرکزی و جنوبی وصل میکند.
اسدالله زمری، رییس ناحیه پنجم شهر کابل تأخیر در کار ساخت پل را اسفبار میخواند و میگوید که پل مؤقتی نیز فرسوده شده و به عامل خطرناک برای مسافران و عابران تبدیل شده است. به گفتهی او چندین بار زیر این پل موقتی بهدلیل آسیبپذیربودن آن به اهداف ترور مسئولان دولتی ماینگذاری شده که از سوی پولیس خنثا شده است.
آقای زمری میگوید از جزئیات پروژه و دلایل تأخیر در کار آگاه نیست، اما در این مدت دیده است که کار مستمر روی آن وجود نداشته است. تنها در ماههای اخیر کم و بیش کار جدی جریان داشته و در باقی مدت سال عموما کار یا متوقف بوده و یا هم پراکنده و ناچیز بوده است. آقای زمری میگوید اگر پل ساخته نشود در فصل زمستان و فصل بارندگیها عابران همچنان با چالشها و خطرهای زیادی روبهرو خواهد بود.
براساس پروژهی قراردادی با تکمیل کار پل نخست قرار است پل دیگری نیز به همین دیزاین در کنار آن ساخته شود.
