یافته‌های یک تحقیق: بورد کرکت افغانستان فاقد شفافیت و حساب‌دهی است

یافته‌های یک تحقیق: بورد کرکت افغانستان فاقد شفافیت و حساب‌دهی است

دیدبان شفافیت افغانستان تحقیق تازه‌ای را تحت عنوان «ارزیابی مقدماتی بورد کرکت افغانستان» منتشر کرده است. یافته‌های این تحقیق نشان می‌دهد که بورد کرکت افغانستان فاقد شفافیت، حساب‌دهی و میکانیزم‌های حداقلی برای پیش‌گیری از فساد است.

این تحقیق دیدبان شفافیت افغانستان نشان می‌دهد که روند انتخاب اعضای بورد پرسش‌برانگیز است. براساس این تحقیق، بازیکنان حرفه‌ای و با عملکرد خوب نادیده گرفته شده و تعداد قابل توجه نزدیکان اعضای بورد برای تیم‌های با رده‌های سنی مختلف گزینش می‌شوند.

به‌عنوان مثال، احسان جنت، رحیم منگل و قدیر منگل، اعضای تیم ملی برادرزاده‌های نوروز منگل، کاپیتان سابق، عضو کمیته گزینش و مربی تیم ملی کرکت افغانستان هستند.

این تحقیق همچنان نشان می‌دهد که به‌رغم کمک‌های بین‌المللی، این اداره در آماده‌کردن زمینه‌های تمرین زنان در کرکت افغانستان، ناکام بوده است.

براساس این تحقیق، کرکت زنان تا سال‌های 2012 – 2013 بخش قابل توجهی از فعالیت‌های توسعه‌ای بورد کرکت افغانستان بود که بر همین اساس، تیم زنان در مسابقات بین‌المللی کرکت شرکت کرد؛ طوری که یک تیم کرکت زنان تشکیل شد و در شماری از مسابقات بین‌المللی که توسط شورای بین‌المللی کرکت برگزار شده بود، شرکت کرد. اما از سال 2013 تا کنون کرکت زنان افغانستان از صحنه‌ ملی و بین‌المللی غایب است.

ریاست کرکت زنان بخشی از ساختار بورد کرکت افغانستان است. یک تیم اداری و فنی پنج‌نفره مسئول توسعه کرکت زنان است.

سیگار (بازرس ویژه برای بازسازی افغانستان) در سال 2016 افشاد کرد که بورد کرکت افغانستان نتوانسته تلاش جدی را در راستای توسعه کرکت زنان در کشور انجام دهد. براساس گزارش سیگار حتا پولی که برای توسعه این بخش در نظر گرفته شده بود، در این بخش استفاده نشد.

بورد کرکت افغانستان در پاسخ به این پرسش دیدبان شفافیت افغانستان که این نهاد برای توسعه‌ی کرکت زنان چه برنامه‌ی استراتژیک دارد، پاسخ کوتاهی ارایه کرده و گفته که مسائل مربوط به کرکت زنان مربوط بخشی از کل مدیریت بورد کرکت است. در این تحقیق تأکید شده است که برنامه‌ی خاصی برای توسعه کرکت زنان وجود ندارد. اما بورد کرکت تأیید کرده که بودجه‌ جداگانه برای کرکت زنان وجود دارد.

«اداره بورد کرکت پاسخ‌گو نیست»

عزت‌الله ادیب، مسئول بخش تحقیق دیدبان شفافیت گفت که در این تحقیق برای کسب اطلاعات و معلومات از کرکت بورد، با چالش‌های زیادی روبه‌رو شده است. به گفته‌ی او کرکت‌بورد افغانستان به درخواست اطلاعات از سوی دیدبان شفافیت توجه نکرده و این نهاد ناچار شده که به کمیسیون دسترسی به اطلاعات مراجعه کند: «پس از آن‌که به کمیسیون دسترسی به اطلاعات شکایت کردیم، در نهایت کرکت بورد اطلاعات اندکی را با ما شریک کرد.»

مشتاق رحیم، نویسنده‌ی این تحقیق گفت که بورد کرکت به او گفته بوده که این نهاد به هیچ کسی دیگری به جز از رییس‌جمهور و سازمان جهانی کرکت پاسخ‌گو نیست؛ امری که به گفته‌ی آقای رحیم خلاف قانون حق دسترسی به اطلاعات افغانستان است.

وبسایت بورد کرکت افغانستان فاقد اطلاعاتی است که براساس قانون حق دسترسی به اطلاعات باید در دسترس عموم باشد. اسنادی مثل اساسنامه بورد کرکت، پالیسی گزینش اعضای بورد، بودجه سالانه، گزارش هزینه‌ها و موارد دیگر در سایت بورد کرکت افغانستان موجود نیست.

سیاسی‌شدن روند انتصاب اعضای کرکت بورد

سید اکرام افضلی، رییس اجرایی دیدبان شفافیت افغانستان می‌گوید که حکومتداری در بورد کرکت با چندین چالش جدی مواجه است. از نظر او مهم‌ترین چالش، سیاسی‌شدن روند انتصاب اعضای هیأت مدیره‌ و تغییرات مکرر بیش از حد در سطح اجرایی است. آقای افضلی می‌افزاید که رییس‌جمهور افغانستان که صلاحیت انتصاب هیأت ‌مدیره را دارد، نتوانسته است شفافیت و پاسخگویی را در تغییرات رهبری تأمین کند و هرگز دلایل تغییرات مکرر در رهبری کرکت بورد را هم ارایه نکرده است.

دیدبان شفافیت افغانستان در یک کنفرانس مطبوعاتی یافته‌های این تحقیق را ارایه کرد – عکس از صفحه فیسبوک این نهاد
دیدبان شفافیت افغانستان در یک کنفرانس مطبوعاتی یافته‌های این تحقیق را ارایه کرد – عکس از صفحه فیسبوک این نهاد

طبق این تحقیق، رییس‌جمهور غنی در شش سال گذشته چهار بار رهبری اداره بورد کرکت را تغییر داده است. از قوس 1393 تا قوس 1395، آقای نسیم‌الله دانش در این سمت قرار داشته که با شکرالله مشعل که تا قوس 1397 به این سمت گماشته شده بود، تعویض شد. پس از آن عزیزالله فضلی هشت ماه ریاست بورد کرکت را به عهده داشت. رییس فعلی کرکت از ماه ثور 1398 به این سمت گماشته شده است.

آقای مشتاق رحیم، نویسنده‌ی تحقیق در این باره می‌گوید: «هیچ یک از رؤسای برکنارشده از هیأت مدیره با شهرت نیک از این اداره نرفته و هر کدام با اتهام فساد، خویش‌خوری و اختلاف با بازیکنان متهم هستند.» به گفته‌ی آقای رحیم، دولت هیچ‌گونه ارزیابی از عملکرد هیأت مدیره در حال انجام وظیفه و یا پس از ختم وظیفه، انجام نداده است.

آقای رحیم تأکید می‌کند برای این‌که وضع کرکت افغانستان بهتر شود، باید بورد کرکت براساس شیوه‌های پذیرفته‌شده‌ی جهانی بازسازی کند: «در هند، رییس بورد کنترل کرکت (BCCI) توسط انجمن منطقه‌ای کرکت حداکثر برای مدت سه سال انتخاب می‌شود. در کشورهای دارای تیم‌های برتر کرکت، تعیین رهبری بورد طی یک روند دموکراتیک انجام می‌شود.»

در کل این تحقیق نشان می‌دهد که بورد کرکت افغانستان نتوانسته است در راستای تأمین شفافیت، پاسخگویی و مبارزه با فساد اقدام‌های کافی انجام دهد.

پس از شکل‌گیری نظام جدید و برگشت مهاجران افغان از پاکستان، کرکت در افغانستان رشد چشم‌گیری کرد. افغانستان در سال 2001 عضویت رسمی شورای بین‌المللی کرکت را کسب کرد و حتی توانست در رده‌بندی جهانی تا جایگاه دهم پیش بیاید. همچنان تیم ملی کرکت افغانستان پارسال به جام جهانی کرکت راه یافت.

با این حال، تحقیق دیدبان شفافیت نشان می‌دهد که مدیریت نادرست کرکت بورد، سبب شده که تیم ملی کرکت افغانستان افت کند.

به باور آقای رحیم، کم‌کاری و عدم مدیریت درست کرکت سبب شد که تیم ملی کرکت افغانستان در جام جهانی خوب ندرخشد: «به‌دلیل ضعف مدیریتی، تیم کرکت در بازی جام جهانی نتوانست توقعی را که ازش می‌رفت براورده کند. این ظرفیت را داریم که در بین شش بهترین تیم‌های جهان باشیم. با مدیریت سالم می‌توانیم به این هدف برسیم.»

در این تحقیق هشدار داده شده است که کرکت افغانستان به میزان زیادی آسیب‌پذیر است و به‌دلیل عدم آگاهی کافی بازیکنان از حداقل معیارهای مربوط به کدهای مبارزه با فساد شورای بین‌المللی کرکت، بورد کرکت افغانستان در معرض نفوذ دلالان، قماربازان و تقلب‌کاران قرار دارد. طبق این تحقیق، دولت افغانستان نتوانسته به ادعاهای فساد در بورد کرکت، به‌طور شفاف و جدی پاسخ ارایه کند.

سفارش‌ها

دیدبان شفافیت افغانستان برای بهترشدن وضع بورد کرکت افغانستان سفارش‌هایی را نیز مطرح کرده است. تعدیل اساس‌نامه‌ی بورد کرکت، تشکیل دست‌کم دو بار جلسه در یک سال از سوی رییس‌جمهور که در رأس کرکت بورد قرار دارد، بازنگری لایحه وظایف بورد، بررسی جامع پالیسی‌ها و پرکردن خلاهای آن، فراهم‌کردن زمینه دسترسی به اطلاعات از سوی بورد کرکت، تدوین استراتژی منظم برای تبلیغ کرکت زنان و تفتیش‌های دوره‌ای در کرکت بورد از جمله‌ی سفارش‌هایی است که دیدبان شفافیت افغانستان مطرح کرده است.