فرهاد خراسانی
به روز شنبه، 21 سرطان افراد مسلح به خانهی خالد آگاه یعقوبی، خبرنگار تلویزیون لحظه در ولایت بلخ هجوم میآورند و این خبرنگار را به قتل میرسانند. به گفتهی محمدفهیم حقبین، مدیرمسئول رادیو-تلویزیون لحظه، خالد آگاه یعقوبی از پنج سال با رادیو تلویزیون لحظه در بخش تهیهی برنامههای اجتماعی و تفریحی همکاری داشته است. خالد 27 سال سن داشته و دو کودک 4 ساله و 7 ساله از وی بهجا مانده است. خانوادهی این خبرنگار در پیوند به این حادثه گفته است که خالد خصومت شخصی با کسی نداشته است. خالد آخرین و اولین قربانی خبرنگاران در افغانستان نیست. در طی هشتماه گذشته به تعداد 6 تن از خبرنگاران کشور توسط افراد مسلح به قتل رسیدهاند و در سیزده سال گذشته با وجود دستآوردهای ارزشمند در عرصهی آزادی بیان، 43 خبرنگار از سوی افراد مسلح و گروههای افراطیِ مذهبی به جرم اطلاعرسانی و بیان حقایق و دیدگاههایشان به قتل رسیدهاند. خبرنگاران در همین مدت قربانیهای زیادی را در عرصهی فعالیت رسانهای پرداختهاند و در جریان فعالیتهایشان با دشواریهای زیادی روبهرو بودهاند؛ از قتل گرفته تا لت و کوب شدن توسط افراد زورمند و بانفوذ و شکسته شدن کمره و ضبط صوت و عدم همکاری مسئولان دولتی برای دادن اطلاعات از جملهی مشکلاتی هستند که خبرنگاران افغان با آن روبهرو اند. بارها گزارشهایی در رسانهها به نشر رسیده که خبرنگاران از سوی نظامیان و افراد بلندپایهی دولتی و افراد زورمند مورد لتوکوب قرار گرفتهاند.
مهمترین مشکل و نگرانی در مورد فعالیتهای روزنامهنگاری در افغانستان این است که با وجود آنکه گفته میشود که آزادی بیان یکی از دستآوردهای مهم افغانستان است و این کشور در عرصهی فعالیت رسانهای رشد چشمگیر داشته است؛ اما این پیشرفتها و دستآوردهای ارزشمند خبرنگاران افغانستانی، از از وجود نهاد قدرتمندی که از حقوق خبرنگاران دفاع نماید، محروم اند. دولت هم در زمینهی حمایت از خبرنگاران کدام برنامه و سیاست روشنی ندارد. تا اکنون هر باری که خبرنگاران در جریان فعالیتهایشان توسط افراد مسلح، زورمند یا کدام فرد دیگر مورد اهانت و لتوکوب قرار گرفتهاند، پروندهی حقوقی و شکایت آنها از طرف مراجع حقوقی و قضایی کشور دنبال نشده و مورد رسیدگی جدی قرار نگرفته است.
مشکل دیگر این است که در جریان سیزده سال گذشته دهها خبرنگار، نویسنده، فعال مدنی و سیاسی بهخاطر فعالیتها و دیدگاههای فرهنگی و سیاسیشان از طرف قدرتمندان مسلح و ملاهای تندرو مذهبی تهدید به مرگ شدهاند و تعدادی از آنها بهصورت مرموز به قتل رسیدهاند و پروندهی قتل این خبرنگاران از طرف نهادهای امنیتی و قضایی تعقیب نشده است. تعداد دیگری از خبرنگاران مجبور شدهاند کشور را ترک کنند و به کشورهای خارجی پناهنده شوند.
با توجه به حکایت فوق، خبرنگاران در افغانستان بر علاوهی دشواریهای ناشی از عدم دسترسی به اطلاعات، لتوکوب شدن و مورد توهین قرار گرفتن، با سرنوشت محکوم به مرگ و آوارگی دچارند و در جریان فعالیتهایشان توسط افراد مسلح مخالف دولت (طالبان، شبکهی حقانی، حزب اسلامی و…) و زومندان و افراطیون مذهبی بهطور مرموز به قتل میرسند یا مجبور میشوند که آوارگی پیشه کنند و از راههای قانونی و غیرقانونی از وطنشان خارج شوند و به کشورهای دیگر پناهنده شوند.
دو روز قبل از قتل یعقوبی خبرنگار محلی در ولایت بلخ، مسئوول روزنامه ” د افغانستان اکسپرس” در گفتگو با روزنامه اطلاعات روز گفته بود که یکی از همکاران برجسته آنان که قبلاً مدیر مسئوول این روزنامه بوده است(شمس الله شمس) از طرف تندروان مذهبی تهدید به قتل شده است. مسئولین این روزنامه گفته بود که تهدید های پیاپی تندروان مذهبی با عث شد که شمس الله شمس معاون این روزنامه وظیفه اش را ترک کند. به این صورت، با وجود نقش برجستهی خبرنگاران در تغییر، پویایی و روشنگرایی در افغانستان، فعالیت خبرنگاری از پرخطرترین شغلها در افغانستان است که برای دارندگانش قربانی و دشواریهایی به ارمغان میآورد. خبرنگاران در افغانستان در عرصهی فعالیتشان از این واقعیت گریزی ندارند، یا پیش از پیش مرگ را بپذیرند یا از آوارگی هراسی نداشته باشند.
