نیروهای هوایی پاکستان جمعهشب ۲۶ حمل قلمرو افغانستان و مناطق اسکان آوارگان وزیرستانی را هدف قرار دادند. منابع مردمی در ولایت خوست به روزنامه اطلاعات روز گفتهاند که در حمله نیروهای هوایی پاکستان، دهها غیرنظامی جان باختهاند و شماری هم زخمی شدهاند.
یک ویدیو در شبکههای اجتماعی به نشر رسیده نشان میدهد که خانههای مسکونی در بخشی از ولسوالی «سپیره» خوست به گونهی کامل تخریب شده است و ساکنان محل برای بیرون کردن اجساد از زیر آوار تلاش میکنند.
ساکنان ولسوالی «سپیره» به روزنامه اطلاعات روز گفتهاند که تمام کشتهشدگان و زخمیان حمله هوایی پاکستان «غیرنظامیان» هستند و جنگجویان تحریک طالبان پاکستانی در جمع کشتهشدگان قرار ندارند.
همزمان، منابع مردمی در ولایت کنر در شرق کشور نیز گفتهاند که نیروهای زمینی پاکستان بخشهای از این ولایت را آماج حملات توپخانهای قرار دادهاند. این منابع افزودهاند که در حملات توپخانهای پاکستان به روستای در ولسوالی «شلتن» این ولایت، شش نفر بهشمول یک زن و پنج کودک جان باختهاند.
دفتر معاونت سازمان ملل در افغانستان، از تلفات غیرنظامیان در حملات هوایی و توپخانهای پاکستان در ولایتهای کنر و خوست ابراز نگرانی کرده است.
یوناما در تویتی نوشته است که غیرنظامیان نباید هدف قرار بگیرند و تلاش میکند که حقایق را مشخص و میزان تلفات را تأیید کند.
این برای نخستین بار طی دو دههی اخیر است که پاکستان از نیروهای هوایی خود برای هدف قراردادن مواضع در قلمرو افغانستان اقدام کرده است. هر چند پاکستان در دوران حامد کرزی و اشرف غنی، رؤسای جمهور پیشین افغانستان تنها به حملات توپخانهی در ولایتهای شرقی اقدام میکرد.
طالبان متهم هستند که با همکاری نزدیک حکومت پاکستان به قدرت رسیدهاند و به همین خاطر در مقابل این کشور با «نرمش» برخورد میکنند.
واکنشها و پیامدهای حملات هوایی و توپخانهای پاکستان به افغانستان از سوی شهروندان با دقت دنبال میشود که طالبان چه موضعی در قبال پاکستان خواهند گرفت.
واکنشها
نقض حریم هوایی و زمینی افغانستان از سوی پاکستان، خشم شماری از شهروندان افغان را برانگیخته است.
صدها تن از معترضان در ولایت خوست به خیابانها آمدهاند و شعارهای «مرگ بر پاکستان» سر دادهاند. این معترضان همچنین شعارهای «مرگ به افراد فروختهشده» و «مرگ به کسانی که بر ما ظلم میکنند» نیز را با صدای بلند فریاد زدهاند.
نصیراحمد فایق، نماینده افغانستان در سازمان ملل متحد، حملات هوایی پاکستان را تجاوز علیه تمامیت ارضی کشور و نقض آشکار قوانین جهانی دانسته است: «در این حملات بیش از ۴۰ فرد ملکی بهشمول زنان و کودکان کشته شدند. حملات راکتی نظامیان پاکستان در ولایتهای شرقی افغانستان در بیست سال اخیر باعث تلفات زیاد افراد ملکی و بیجاشدگان مردم بیگناه گردیده است. ما از پاکستان تقاضا میکنیم تا این حملات را فورا متوقف بسازد و تمامیت ارضی افغانستان را احترام نماید.»
رنگین دادفر اسپنتا، وزیر خارجه و مشاور شورای امنیت ملی حکومت حامد کرزی در توییتر نوشت که بمباران خاک افغانستان، توسط پاکستان مرحلهی دیگری از نقض حاکمیت توسط پاکستان است.
رحمتالله نبیل، رییس پیشین امنیت ملی افغانستان بدین باور است که توقع از طالبان برای ایستادگی در مقابل اقدامات پاکستان، خود فریبی است.
بهانهی حمله
رسانههای پاکستانی، پنجشنبه هفته گذشته گزارش دادهاند که در حمله تحریک طالبان پاکستانی در وزیرستان شمالی، هفت سرباز این کشور کشته شدهاند.
اسلامآباد مدعی است که تحریک طالبان پاکستانی از داخل خاک افغانستان حملات علیه نظامیان این کشور راهاندازی میکنند. وزارت خارجه پاکستان در واکنش به حمله بالای نیروهای نظامیاش در وزیرستان شمالی، احمد شکیب، کاردار سفارت طالبان در اسلامآباد احضار کرده است.
این وزارت روز شنبه، ۲۷ حمل در خبرنامهای گفته است که این دیپلمات افغان در پیوند به «حمله بیرونمرزی» احضار شده و از طالبان خواستهاند که با عاملان این قسم حملات برخورد جدی کنند.
پاکستان از افزایش تحرک نظامی طالبان ابراز نگرانی کرده است و از طالبان خواسته است که تماسهای دوجانبه برای جلوگیری از چنین حوادثی در پیش بگیرند.
از سویی هم، وزارت خارجهی حکومت سرپرست طالبان میگوید، سفیر پاکستان در کابل را در پیوند به حملات این کشور به مناطق مرزی افغانستان، احضار کرده است.
به نقل از خبرنامهی وزارت خارجهی طالبان مولوی متقی، سرپرست این وزارت به سفیر پاکستان گفته است که ادامهی حملات به خاک افغانستان، روابط دو طرف را تیره میکند و «زمینه سوء استفادهی بدخواهان و مغرضانه را فراهم خواهد کرد که عواقب ناگوار در پیخواهد داشت».
وزارت خارجهی طالبان گفته است که نامهی اعتراضی خود را به سفیر پاکستان تحویل داده است تا آنرا به رهبران کشورش برساند.
ذبیحالله مجاهد، معین نشرات وزارت اطلاعات و فرهنگ طالبان حمله نظامیان پاکستان بر ولایتهای خوست و کنر علیه مهاجرین را «ظالمانه» خواند و آن را تقبیح کرد.
او به پاکستان هشدار داد که صبر افغانها را آزمایش نکنند: «امارت اسلامی افغانستان بر پاکستان صدا میکند که حوصله افغانها را در چنین مسائل نیازمایید و اشتباه این چنینی تکرار نشود، ورنه پیامد بدی خواهد داشت. همه مسائل باید از طریق سیاسی حل گردد.»
تحریک طالبان پاکستان؟
تحریک طالبان پاکستان از چندین گروه جهادی و اسلامگرا در سال ۲۰۰۷ ایجاد شده است. شماری از افراد تحریک طالبان پاکستان سابقهی حضور در لشکر طیبه، جیش محمد و گروههای کوچکتر را دارند. شماری از نیروهای اسلامگرای پاکستان در زمان مبارزه افغانستان با اتحاد جماهیر شوروی با مجاهدین همکاری نظامی داشتند.
بیتالله محسود، اولین رهبر تحریک طالبان پاکستان برگزیده شد، اما در سال ۲۰۰۹ در یک حمله هوایی ارتش پاکستان کشته شد و پس از آن حکیمالله محسود، رهبری این تحریک را بر عهده گرفت و در حمله هواپیماهای بیسرنشین امریکایی در سال ۲۰۱۳ در وزیرستان شمالی کشته شد.
این گروه همچنین مسئولیت ترور بینظیر بوتو، نخست وزیر پاکستان را بر عهده گرفت بود.
با افزایش حملات نظامی تحریک طالبان پاکستان، حکومت پاکستان عملیات نظامی شدیدی را در مناطق اسکان خانوادههای این جنگجویان راهاندازی کرده است. این عملیاتها بیتشر در منطاق باجور، دره خیبر و وزیرستان انجام شد و طالبان پاکستانی مجبور شدند که به مناطق قبایلی و کوهستانی در امتداد خط دیورند نقلِمکان کنند.
اما با نقلمکان تحریک طالبان پاکستان از میرانشاه (مرکز وزیرستان شمالی) حملات این شبهنظامیان از ایالت خیبر پشتونخوا، تا ایالتهای پنجاب و سند هم گسترش یافت.
عکس: شبکههای اجتماعی
با روی کار آمدن طالبان در قدرت افغانستان، مذاکرات میان دولت پاکستان و تحریک طالبان با پادرمیانی سراجالدین حقانی، سرپرست وزارت داخله طالبان در ولایت شرقی خوست انجام شد.
منابع در تحریک طالبان پاکستان به رسانهها گفته بودند که این مذاکرات در ماههای فبروری و مارچ سال جاری انجام شده است.
در آن زمان فواد چودری، وزیر اطلاعات پاکستان در توییتر نوشت که که دولت این کشور با وساطت سراج حقانی، سرپرست وزارت داخله طالبان با گروه طالبان پاکستانی به یک آتشبس کامل یک ماهه، دست یافته است.
طالبان پاکستان ادامه آتشبس را مشروط به رهایی زندانیان این گروه از زندانهای پاکستان دانستند. پس از تمدید نشدن آتشبس، حملات بین تحریک طالبان پاکستان با نظامیان این کشور تشدید شد.
گفته میشود که سراجالدین حقانی، رهبر شبکه حقانی روابط و نفوذ بالای تحریک طالبان پاکستانی دارد.
تحلیلگران مسایل افغانستان و پاکستان معتقدند که اسلامآباد با سقوط نظام جمهوریت و تسلط طالبان بر افغانستان امیدوار بود که این گروه بهویژه سراجالدین حقانی اقدامات قاطع در برابر تحریک طالبان پاکستانی انجام دهند، اما معلوم میشود که طالبان به این اقدام روی نیاوردهاند.
از سویی هم، روابط نزدیک قومی بین ساکنان مناطق قبایلی پاکستان و ساکنان ولایتهای شرقی افغانستان وجود دارد. بسیاری از خانوادهها روابط خویشاوندی بین یکدیگر دارند و به همین خاطر در رفتوآمد میان پاکستان و افغانستان به سر میبرند.
ساکنان ولایتهای شرقی و جنوبی افغانستان مخالف حصارکشی مرزی هستند و این اقدام اسلامآباد را تلاشی برای جدا کردن ساکنان دو طرف مرز میدانند.
دولت پاکستان بخشهای زیادی از مرز با افغانستان را حصارکشی نموده و تأکید کرده است که این روند تا تکمیل کامل حصارکشی دوام خواهد داشت.
