همهساله از روز جهانی همبستگی هزارهها (اول اکتبر ماه میلادی مصادف با نهم میزان خورشیدی) در گوشه و کنار دنیا تجلیل به عمل میآید. دیروز، هزارههای مقیم شیکاگو برنامهی از پیشتنظیمشدهی تجلیل از روز جهانی همبستگی هزارهها و همایش پایانی پروژه آموزشی «خوانش تاریخ هزارهها برای نوجوانان» را با اعتراض بهخاطر انفجار در آموزشگاه کاج به پایان رساندند. در این برنامه فرهنگی-اعتراضی دهها تن از افغانهای مقیم شیکاگو و اتباع کشورهای خارجی حضور بههم رسانده بودند.
خوانش تاریخ هزارهها برای نوجوانان
انجمن دانشجویان افغان مقیم شیکاگو ((AASA، تابستان امسال برنامه آموزشی «خوانش تاریخ هزارهها برای نوجوانان» را به راه انداختند. در این برنامه کتاب «هزارههای افغانستان» اثر سید عسکر موسوی بهعنوان منبع انتخاب شده بود و اشتراککنندگان این برنامه آموزشی بعد از خوانش کتاب باید برداشتشان را در قالب یک مقاله مینوشتند. انجمن دانشجویان افغان مقیم شیکاگو برای رتبهبندی مقالات معیارهای مشخص تعیین نموده بودند و براساس آن مقالات شرکتکنندگان این برنامه رتبهبندی شدند. مقالات به زبان انگلیسی نوشته شده بود که در نتیجه مقام اول تا سوم به ترتیب به هر یک مریم مهرزاد، هانیه رضایی و حدیثه محمدی تعلق گرفتند. به مقام اول ۳۰۰ دالر، به مقام دوم ۲۰۰، به مقام سوم ۱۰۰ و برای هر یک از بقیه شرکتکنندگان ۵۰ دالر بهعنوان جایزه اهدا شد.
شرکتکنندگان این برنامه آموزشی نوجوانان هزاره بودند که در خارج از افغانستان به دنیا آمدهاند و بنابراین هیچ معلوماتی در مورد هزارهها و تاریخشان نداشتند. هدف از برگزاری این برنامه آگاهی از تاریخ و کمک به مردم هزاره گفته شده است. عارف محبی، یکی از تطبیقکنندگان این برنامه در گفتوگو با روزنامه اطلاعات روز میگوید: «نسل دوم مهاجرها عموما فاقد هرگونه معلومات تاریخی در مورد افغانستان است. از طرف دیگر، این نسل فرصت بیشتر برای آموزش و انطباقپذیری با محیط جدید را دارند. تنها چیزی که در مورد اینها نیاز است آگاهیبخشی در مورد کشور مبدأ است. زیرا ما با این کار هم میتوانیم ارتباط آنها با افغانستان را حفظ کنیم و هم میتوانیم امیدوار باشیم که در آینده کمکهای به مراتب مؤثرتر به مردم افغانستان بکنند.» برگزارکنندگان این برنامه از امیدواریشان برای برگزاری برنامههای آموزشی این چنینی در آینده صحبت میکنند و میگویند ما میخواهیم «با خوانش تاریخ افغانستان و آموزش زبان فارسی ارتباط نوجوانانمان را با افغانستان حفظ کنیم.»
حمیده امیری، عضو کنگره ملی هزارهها و فعال اجتماعی میگوید: «ضرورت خوانش تاریخ هزارهها از آنجایی برای ما بیشتر میشود که ما در مقطعی از زندگیمان احساس میکردیم به هیچ کشوری تعلق نداریم، زیرا نه معلوماتی در مورد تاریخ افغانستان داشتیم و نه احساس تعلق به کشوری داشتیم که در آن به دنیا آمدیم. اما با آشنایی با تاریخ افغانستان متوجه شدیم که چه شخصیتهای نیک و چه تاریخ پرفراز و نشیبی داشتهایم. برای همین ما نمیخواهیم فرزندان ما از تاریخ ما غافل بمانند.» خانم امیری اضافه میکند: «ما میخواهیم با آموزش تاریخ، فرزندانمان را درگیر مسائل اجتماعی و مهم کنیم.»
روز جهانی همبستگی هزارهها
هزارهها در طول تاریخ مدام مورد تبعیض و نسلکشی قرار گرفتهاند، از قتلعام ۶۲ درصدی توسط عبدالرحمان گرفته تا دور اول و دوم حکومت طالبان که در تازهترین مورد نزدیک به ۵۰ دانشآموز در آموزشگاه کاج واقع در دشت برچی به قتل رسیدهاند. کارشناسان دو شاخص نژاد و مذهب را از عوامل اصلی تبعیض و نسلکشی هزارهها دانستهاند اما به اعتقاد برخیها، دلایل درونی هم در شکلگیری این وضعیت بیتأثیر نبوده است. علی ابراهیمی، شاعر و فعال اجتماعی، میگوید: «تجلیل از روز همبستگی هزارهها دربردارنده یک پیام بسیار حیاتی برای هزارهها است. هزارهها در جنگ با عبدالرحمان همبستگی لازم را نداشتند و این عدم همبستگی و نفاق بود که باعث شکست تاریخیشان شد. پس تجلیل از این روز بدین معنا است که ما داریم تمرین همبستگی میکنیم و آن را یاد میگیریم تا بار دیگر بهخاطر بیاتفاقی متقبل چنین شکستهایی نشویم.» آقای ابراهیمی اضافه میکند: «همبستگی بین ما هزارهها در امریکا باعث میشود که قدرت لابیگریمان را در بخش سیاسی تقویت کنیم و بهصورت مستقیم روی سیاستهای امریکا در قبال هزارهها در افغانستان تغییر مثبت ایجاد کنیم.»
برنامه مورد نظر که با همکاری انجمن دانشجویان افغان مقیم شیکاگو و انجمن فرهنگی-اجتماعی صلصال برگزار شده بود حاوی دو پیام مشخصِ ایجاد همبستگی میان تمام هزارهها و به رسمیتشناختهشدن نسلکشی هزارهها بود. امیرخان نوربیگ، یکی از اشتراککنندگان این محفل در گفتوگو با روزنامه اطلاعات روز میگوید: «هزارهها امروز نسبت به هر زمان دیگر نیاز به همبستگی و همدلی دارد. ما اگر متحد نشویم وضعیت ما بدتر خواهد شد، زیرا ما در هیچ جای افغانستان امنیت نداریم و نفاق باعث بحرانیشدن وضعیت میشود.» آقای نوربیگ اضافه میکند: «هزارهها نیاز به رویکرد جدید سیاسی و عملگرایانه در حوزه سیاست افغانستان دارند تا از این وضعیت نجات یابند.»
بوی سوختهی «کاج»ها
برنامه تجلیل از روز جهانی همبستگی هزارهها بهصورت کامل تحت تأثیر حادثه اخیر در آموزشگاه کاج قرار گرفت. برگزارکنندگان این برنامه در صحبت با روزنامه اطلاعات روز گفتند که «ما نمیتوانیم صرفا برنامههای هنری در اینجا برگزار کنیم وقتی که میبینیم دهها دانشآموز بیگناه از مردم ما به جرم دانایی تکه تکه میشوند.» سخنرانان این برنامه با سر دادن شعارهای چون «شرم بر امریکا»، «شرم بر سازمان ملل» و «نسلکشی هزارهها را به رسمیت بشناسید»، با قربانیان حادثه آموزشگاه کاج ابراز همدردی نمودند.
دو مهاجم انتحاری روز جمعه وارد آموزشگاه کاج در منطقه هزارهنشین دشت برچی کابل شدند و نزدیک به ۱۵۰ دانشآموز (عمدتا دختر) را کشته و زخمی کردند. این حادثه اعتراض هزارهها در سراسر جهان را در پی داشته و طالبان از مقصران اصلی این رویداد خونین قلمداد شدهاند.
