فرهاد خراسانی
رییس جمهور محمد اشرف غنی بنا به دعوت مقامهای پاکستان سه روز پیش به پاکستان سفر کرد و با مقامهای پاکستان در مورد روابط هردو کشور و همکاری پاکستان در مورد تأمین صلح در افغانستان صحبت کردند. مقامهای پاکستان به رییس جمهور و هیأت مذاکره کنندهی افغانی گفتهاند که پاکستان از طرح رییس جمهور افغانستان برای برقراری صلح در افغانستان، حمایت میکند. نواز شریف، نخستوزیر پاکستان گفته است: «من تأکید میکنم که افغانستان آرام، باثبات، متحد و سعادتمند به سود منافع ملی پاکستان است. روابط میان افغانستان و پاکستان ویژه است. روابط برادرانهی ما را دین مشترک، خویشاوندی و تاریخ مشترک استحکام بیشتر میبخشد. امنیت و سعادت آیندهی ما با هم مرتبط اند». همچنین رییس جمهور از این نیت نخستوزیر استقبال کرده است و از نخستوزیر پاکستان و سایر رهبران پاکستانی خواسته است که باید هردو کشور از گذشته درس بگیرند و برای داشتن یک رابطهی خوب، در آینده گامهای تازهتری را بردارند. عمر زاخیلوال، مشاور ارشد اقتصادی و سرپرست وزارت مالیه در مورد تفاوت این سفر با سفرهای دیگر گفته است که یکی از تفاوتهای این سفر با سفرهای دیگر در این میباشد که برای انجام تعهدات میان دو طرف، جدول زمانی مشخص شده است. تا یکماه دیگر معلوم میشود که پاکستان به تعهدات خویش عمل میکند یا خیر.
آنچه که از گفتههای مقامهای پاکستانی معلوم میشود، این سفر رییس جمهور برای ادامهی همکاری مشترک میان هردو کشور، نتیجهبخش بوده است. مقامهای پاکستانی از طرح رییس جمهور که از طالبان خواسته است، وارد یک گفتوگوی بینالافغانی شوند و مشکل خویش را از طریق مذاکره حل کنند، استقبال کرده است و به هیأت افغانی وعده داده است که در زمینه با دولت افغانستان همکاری میکنند. اظهارات نواز شریف که تأکید کرده است، افغانستان باثبات به نفع پاکستان میباشد، حداقل این نوید را میدهد که مقامهای پاکستان از بهوجود آمدن یک رابطهی جدید با دولت افغانستان سخن گفتهاند. اما این خوشبینی در گرو گامهای عملی دولت پاکستان برای ایجاد یک رابطهی جدید و دوستانه با افغانستان میباشد. در گذشته نیز هر باری که رییس جمهور قبلی با مقامهای پاکستانی وارد مذاکره میشد و در مورد ایجاد یک رابطهی حسنه با پاکستان و همکاری آن کشور در مورد تأمین صلح با مقامهای پاکستانی گفتوگو میکرد، با وعده و نویدهایی وانمود میکردند که خواهان همکاری با دولت افغانستان هستند و میخواهند هردو کشور روابط دوستانه و مبتنی بر همکاری داشته باشند. اما تا کنون هیچکدام آن وعدهها جامهی عمل نپوشیدهاند و پاکستان هنوز از سیاست دیرینهی خویش استفاده میکند و با حمایت از طالبان و گروههای تروریستی، در پی تضعیف دولت افغانستان و ناامنی در افغانستان بوده است.
اگر بهراستی پاکستان میخواهد روابطش را با افغانستان را بهبود بخشد، اولین کاری که میتواند برای اعتمادسازی انجام دهد، این است که حمایتش را از طالبان و گروههای تروریستی قطع کند و بعد، با استفاده از نفوذ خویش بر طالبان، رهبران طالبان را ترغیب کند که برای مذاکره با دولت افغانستان اعلام آمادگی کنند و نقش مهم خویش را در این راستا برجسته سازد. با این اقدام، زمینهی همکاریهای بیشتر میان هردو کشور بهوجود میآید و هردو کشور میتوانند علیه افراطگرایی مذهبی که هردو کشور را تهدید میکند و قوت گرفتن آن برای هردو کشور و حتا منطقه خطرناک است، مقابله کنند و زمینههای قدرت گرفتن آن را در قلمرو هردو کشور تضعیف نمایند.
هرچند اکنون دولت پاکستان و سازمان استخباراتی آن، از طالبان به منظور تضعیف دولت افغانستان و عدم شکلگیری یک حاکمیت مقتدر در افغانستان حمایت میکنند و به گروههای تروریستی در خاک خویش اجازهی فعالیت دادهاند. اما حاصل آن تنها برای مردم افغانستان زیانبار نیست، بلکه با تقویهی طالبان، طالبان پاکستان و گروههای افراطی مذهبی در داخل پاکستان هم قوی شدهاند و گروههای افراطگرای مذهبی پاکستان به یک قدرت تهدید کننده برای پیشرفت و امنیت پاکستان تبدیل شده است. عامل بیثباتی و جنگهای فرقهای کنونی در پاکستان، همین گروههای بنیادگرای مذهبی و گرایشهای فرقهگرایی آنها میباشند. از همه مهمتر اینکه گروههای افراطگرای مذهبی پاکستانی یک قدرت بدیل در برابر دولت و نظام رسمی پاکستان میباشد و در آینده میتواند وضعیت پاکستان را بیشتر از این به مخاطره بکشاند.
