شماری از رهبران جهادی روز گذشته در همایشی به مناسبت سالروز خروج ارتش شوروی سابق از افغانستان، از حضور کمرنگ مجاهدین در حکومت وحدت ملی انتقاد کردند. آنها به گونهی تلویحی گفتند که گویا با مجاهدین در تصمیمگیریهای کلان و روندهای سیاسی کشور مشورت نمیشود. برخی از آنها با لحن صریح و بیپرده از عملکرد حکومت وحدت ملی، خصوصا به حاشیه راندن مجاهدین، انتقاد کردند. انتقادی که با هشدار و به نحوی خط و نشان تعیین کردنها برای حکومت وحدت ملی نیز همراه بود.
البته این را نمیتوان به معنای پیامِ مورد اجماع تمام مجاهدین افغانستان قلمداد کرد. مراسم روز گذشته از سوی حزب جمعیت اسلامی گرفته شده بود و در آن تنها شماری از رهبران حزب جمعیت اسلامی، حزب اسلامی و عبدالرب رسول سیاف حضور داشتند- جریانی از مجاهدین که گفته میشود در حکومت وحدت ملی در حاشیه قرار گرفته و در مورد ترکیب کابینه و تشکیل حکومت وحدت ملی ناراض اند.
حقیقت این است که هردو تیم سیاسی «تحول و تداوم» و «اصلاحات و همگرایی» از جریانهای خرد و بزرگ جهادی و غیرجهادی تشکیل شدهاند. به عبارت دیگر، هریک از احزاب و رهبران جهادی عضو یکی از این دو دستهی انتخاباتی بودند. از رهبران و جریانهای جهادیای که عضویت یکی از دو ستاد انتخاباتی را داشتند، همواره و در تمام مراحل تشکیل حکومت وحدت ملی مشوره گرفته شده است. آنها در زمان انتخابات برای تیمهای مورد نظرشان کمپاین کردند و از هواخواهانشان خواستند تا برای نامزد مورد نظرشان رای بدهند. همینطور در روند مذاکرات تشکیل حکومت وحدت ملی نیز هریک از اعضای این تیمها نقش داشتند. مذاکرات تشکیل حکومت وحدت ملی با مشورهی رهبران و جریانهای جهادی و غیرجهادی که در دو دستهی سیاسی حضور داشتند، پیش میرفت و در تمام مراحل، مشورهها و ملاحظات آنها از سوی رهبران دو تیم در نظر گرفته شدهاند. گذشته از آن، تقسیم مساویانهی کرسیهای حکومت میان رییس جمهور و رییس اجرایی با فشار و مهندسی رهبران و جریانهای جهادی صورت گرفت و وزارتخانههای سهم هر تیم نیز در درون تیمها میان رهبران و جریانهای سیاسی جهادی و غیرجهادی تقسیم شدهاند.
هرچند که در فهرست پیشنهادی کابینه کسی از رهبران جهادی یا دیگر چهرههای بارز جهادی حضور نداشت؛ اما هریک از نامزدوزیران در درون دو تیم یا از سوی رهبران جهادی معرفی شدهاند، یا هم در جریان گزینش با آنها مشوره شده است. از اینرو، نمیتوان گفت که حضور مجاهدین در حکومت وحدت ملی کمرنگ است. هم اکنون در رأس دولت، غیر از رییس جمهور، دیگر تمام سران حکومت وحدت ملی چهرههای جهادی هستند. هنوز هم مجاهدین بر عرصهی سیاسی و مدیریتی کشور حاکم اند و تصمیمگیریها و اختیار رویکردهای سیاسی در مشوره با مجاهدین صورت میگیرند.
تنها تفاوت در این است که در حکومت قبلی رهبران جهادی خود عضو کابینه بودند. آنها در پستهای وزارت، ولایت، معینیت و دیگر بخشهای حکومت کار میکردند و از اینرو، خود را نزدیکتر به دولت احساس میکردند؛ اما در حکومت وحدت ملی آنها مستقیما عضو حکومت نیستند. فیصلهی رییس جمهور و رییس اجرایی در مورد گزینش چهرههای جدید در وزارتخانهها، راه ورود رهبران جهادی به کابینه را بست و اکنون آنها احساس میکنند که در حاشیه قرار گرفتهاند. این در حالی است که حضور آنها در حکومت از طریق وزیرانی که به رییس جمهور و رییس اجرایی معرفی کردهاند، پر شده است. رهبران جهادی نباید توقع داشته باشند که برای همیشه سکاندار وزارت، ولایت و ریاست باشند. خوب است که آنها با معرفی چهرههای جدید در این پستها، کم کم زمینهی انتقال مدیریت کشور را به نسل جدید فراهم بسازند.
