معاون سخنگوی ریاست جمهوری تایید کرده است که یک هیئت شورای عالی صلح برای مذاکره با گروه طالبان به پاکستان سفر کرده است. ظفر هاشمی، معاون سخنگوی ریاست جمهوری برگزاری این مذاکرات در پاکستان را تایید کرده است. آقای هاشمی به بیبیسی گفته است که در گفتوگوهای اسلام آباد، چهار نفر از افغانستان و سه نفر به نمایندگی از گروه طالبان شرکت خواهند داشت. گفته شده است که حکمت خلیل کرزی، معاون سیاسی وزارت امور خارجه و حاجی دین محمد از اعضای شورای عالی صلح در ترکیب هیئت افغانستان هستند.
این نخستین بار است که دولت افغانستان رسما از اعزام هیئتی برای مذاکره مستقیم با نمایندگانی از طالبان خبر میدهد. پیش از این نیز نمایندگانی از دفتر سیاسی گروه طالبان در قطر با شماری از اعضای شورای عالی صلح و برخی چهرههای سیاسی و فعالان مدنی در قطر، نروژ و امارات متحده عربی دیدار کرده بودند اما هم گروه طالبان و هم دولت افغانستان گفته بودند که این دیدارها رسمی نیست.
البته قبل از آغاز گفتوگوهای صلح میان هیئت دولت و نمایندگان طالبان، اشرف غنی با شماری از سیاسیون در مورد گفتوگوهای صلح صحبت کرده است که جزئیاتش هنوز روشن نیست. این سفر درحالی انجام میشود که قبل از این بارها نشستهای غیر رسمی میان نمایندگان حکومت و نمایندگان طالبان صورت گرفته است و کرزی و غنی برای چندین سال پی در پی دنبال گفتوگو با طالبان است.
اما اینک که به میز مذاکره نزدیکتر میشویم، پرسش اصلی این است که چرا حالا طالبان در گفتوگوهای صلح حاضر میشود و پاکستان چرا حالا حاضر به همکاری است؟ و بازی پاکستان با گفتوگوهای صلح چیست؟
دولت افغانستان و کارشناسان داخلی معتقد اند که حامی اصلی گروه طالبان پاکستان است و بخصوص ارتش این کشور. از این رو کنترول اصلی بر سر طالبان را پاکستانیها دارند و آنها دستور میدهند که طالبان صلح کنند یا جنگ. لذا، صلح و جنگ طالبان دستور پاکستان است و به هدایت پاکستان صورت میگیرد. متقاعد شدن طالبان برای گفتوگو با هیئت افغانی در پاکستان نیز دستوری است که پاکستانیها به طالبان داده است. از این رو با وجود اینکه گمانه زنیهایی در مورد اینکه بخشی از طالبان با سیاست جدید پاکستان مخالف است و این بخش در پی ادامه جنگ در افغانستان خواهد بود؛ اما اکثریت طالبان در کنترول پاکستان است.
پاکستانیها پس از چندین سال اصرار و درخواست حکومت افغانستان اینک به نظر میرسد که کم کم متقاعد میشوند، گفتوگوهای صلح میان نمایندگان طالبان و حکومت افغانستان با میزبانی و نظارت پاکستانی برگزار گردد. پاکستانیها به این نکته پی برده اند که میتوانند هم امتیاز صلح را در افغانستان بگیرند و هم امتیاز جنگ را. میزبانی گفتوگوهای صلح طالبان و حکومت افغانستان امیتازی است که پاکستانیها آماده آن را در اختیار دارند و بدون همکاری و هماهنگی آنها این گفتوگوها ناممکن است. از این رو، نتیجهی که از این گفتوگوها حاصل خواهد شد، بدون شک متضمن گسترش منافع پاکستان در افغانستان خواهد بود. طالبان برای دست کشیدن از جنگ امتیازهای مشخصی از حکومت افغانستان درخواست خواهد کرد. این امیتازها میتواند شریک شدن آنها در قدرت و بعضی خواستهای مشخص دیگر مثلاً محدود کردن نقش رقبای پاکستان در حوزههای اقتصادی، سیاسی و امنیتی افغانستان باشد. حکومت افغانستان به دلیل افزایش ناامنی و بیزاری مردم افغانستان از جنگ، ناگزیر است که این امتیاز را به طالبان واگذار کند. چیزی که بسیاری از باشندگان افغانستان با آن موافق نیست و آن را سیاست و چرخهی برای استیلای انحصار قومی در افغانستان تلقی میکنند. اما حکومت بدون محاسبه در صورت راضی شدن طالبان به ختم جنگ این امتیازها را واگذار خواهد کرد.
طالبان هر چه در گفتوگوهای صلح بدست بیاورد، در حقیقت پاکستان آن امتیازها را گرفته است و یا دست کم در آن شریک خواهد بود. لذا، پاکستانیها میدانند که در گفتوگوهای صلح یا جنگ، آنها چیزی را نمیبازند.
اما چیزی که حکومت افغانستان باید متوجه آن باشد، این است که: طالبان در بدل چه و به چه قیمت از جنگ دست خواهند کشید و خواسته طالبان چیست. و آیا میتوانیم بهای صلح طالبان را بپردازیم یا نه. مسئله مهمتر از همه اینکه: چطوری این اطمنان را داشته باشیم که پاکستانیها بازهم بازی دوگانه نکنند. مثلاً با بخشی از طالبان قمار صلح در افغانستان را بزنند و با بخشی دیگری از طالبان آتش جنگ را روشن نگهدارند. بعید نیست پاکستانیها بخشی از طالبان را در قالب گفتوگوهای صلح در بدنه حکومت افغانستان جا بزنند و آنگاه در برابرش بخشی دیگری از جنگجویان این گروه را با نام دیگر و یا با نام طالبان به جبهات جنگ افغانستان بفرستند و از آن ها حمایت نظامی کنند. این احتمال در مذاکرات صلح و بازی پاکستانیها با این مذاکرات وجود دارد و دولت افغانستان باید محتاط باشد.
