در یک تحول تاریخی در صربستان، جنبش دانشجویان در انتخابات زودهنگام پارلمانی با اختلاف قابلتوجه از حزب حاکم پیشی گرفت و به سلطهی سیاسی ۱۴ سالهی الکساندر ووچیچ و «حزب ترقیخواه صربستان» پایان داد.
روزنامه «گاردین» در گزارشی نوشته است که براساس برآوردهای اولیه، فهرست انتخاباتی «دانشجویان پیروز میشوند» با کسب ۵۲.۹ درصد آرا و ۱۴۱ کرسی از مجموع ۲۵۰ کرسی پارلمان در جایگاه نخست قرار گرفته است.
در انتخاباتی که دیروز (یکشنبه، ۳ عقرب) برگزار شده بود، ائتلاف «صربستان متحد» به رهبری الکساندر ووچیچ، رییسجمهور پیشین این کشور با ۳۸.۸ درصد آرا و ۱۰۳ کرسی دوم شده و احزاب اقلیت در مجموع شش کرسی باقیمانده را بهدست آوردهاند.
هر جریان سیاسی در صربستان برای تشکیل دولت نیاز دارد حداقل ۱۲۶ کرسی از ۲۵۰ کرسی پارلمان را بهدست بیاورد. اما جنبش دانشجویان براساس یک برآورد، ۱۴۱ کرسی و طبق برآود دیگر ۱۳۴ کرسی را از آن خود کرده که در هر صورت از حد نصاب تشکیل دولت مستقل و بدون نیاز به ائتلاف با احزاب، فراتر رفته است.
گاردین نوشته است که میزان مشارکت انتخاباتی حدود ۷۰ درصد واجدان شرایط اعلام شده است که بالاترین میزان از انتخابات چندحزبی صربستان در سال ۱۹۹۰ به شمار میرود.
طبق گزارشها، الکساندر ووچیچ، رهبر حزب ترقیخواه صربستان که حزب حاکم بود، پس از اعلام نتایج اولیه، شکست حزب خود را پذیرفته است.
صربستان با فروریختن یک سایبان ایستگاه قطار دگرگون شد
اعتراضات دانشجویی در نوامبر ۲۰۲۴، پس از فروریختن سایبان ایستگاه قطار نوویساد و کشتهشدن ۱۶ نفر آغاز شد.
معترضان دولت را به فساد و پنهانکاری متهم کردند و خواستار انتشار اسناد پروژه، پاسخگویی مسئولان و اصلاح نهادهای دولتی شدند. این اعتراضات بهتدریج به جنبش سراسری تبدیل شد.
پس از نزدیک به دو سال اعتراضات سراسری، الکساندر ووچیچ، یک ماه قبل از ریاستجمهوری استعفا داد تا در انتخابات پارلمانی برای بازگشت به قدرت در مقام نخستوزیر رقابت کند. اما نتیجهی انتخابات ضربهای جدی به موقعیت سیاسی او وارد کرد و حزب حاکم شکست سنگینی را متحمل شد.
اکنون جنبش دانشجویی در آستانهی تشکیل دولت جدید قرار دارد و آیندهی سیاسی صربستان وارد مرحلهای تازه شده است.
اگرچه جنبش دانشجویان به پیروزی قاطع دست یافته، اما هنوز رهبر واحد یا نامزد رسمی نخستوزیری معرفی نکرده است. این جریان که از دل اعتراضات ضددولتی بالا آمده، تا هنوز براساس مجامع دانشجویی و تصمیمگیری جمعی اداره میشود و از معرفی یک چهرهی محوری برای رهبری جنبش خودداری کرده است.
ایلیا سردانوویچ، استاد دانشگاه و فرد نخست فهرست انتخاباتی دانشجویان، یکی از چهرههای برجستهی این جریان است. بااینحال، نامزدی او برای نخستوزیری تأیید نشده است. رهبران جنبش دانشجویی پیشتر از احتمال تشکیل دولتی متشکل از متخصصان و چهرههای حرفهای سخن گفته بودند.
در این انتخابات همین دو جریان اصلی باهم رقابت داشتند. جنبش دانشجویی بر مبارزه با فساد، شفافیت دولتی، استقلال دستگاه قضایی و اصلاح نهادهای حکومتی تمرکز دارد. حزب ترقیخواه صربستان به رهبری الکساندر ووچیچ بر رشد اقتصادی، توسعهی زیرساختها و ثبات سیاسی تأکید میکند که در سیاست خارجی طرفدار حفظ توازن قوا میان اتحادیه اروپا و روسیه است.