فرمان و وکلا به کجا می‌روند؟

کمیسیون مشترک هر دو مجلس در نشست دیروز قادر به حل اختلاف‌ها در خصوص فرمان اصلاحات نشد. با این‌حال، امروز چهار شنبه، مجلس نمایندگان آخرین نشست قبل از رخصتی تابستانی‌اش را برگزار خواهد کرد. مطابق با قانون، مجلس پس از بی‌نتیجه ماندن نشست کمیسیون، در اولین جلسه فرمان را به رأی عمومی می‌گذارد که برای پاس شدن فرمان نیاز به دو-سوم آرای نمایندگان دارد. از آن‌جایی که امروز چهار شنبه آخرین نشست مجلس است، فرمان به رأی گذاشته خواهد شد. افزون بر این، ارگ ریاست‌جمهوری شب گذشته، میزبان نمایندگان مجلس بود. تا موقع نگارش این یادداشت، معلومات کافی در دست نیست که رییس حکومت وحدت ملی در نشست با اعضای مجلس، روی چه موضوعاتی گفت‌وگو خواهد کرد. حدس و گمان‌های زیادی در مورد جلسه‌ی ارگ با مجلس وجود دارد. یک احتمال این است که رییس‌جمهور از پارلمان بخواهد تا روشن شدن سرنوشت فرمان به کارش ادامه بدهد. برخی رسانه‌ها گزارش داده‌اند که مجلس سنا نظر به درخواست رییس‌جمهور جهت تصویب برخی قوانین تا مدتی به کارش ادامه می‌دهد. اما برخی منابع می‌گویند نشست رییس‌جمهور با مجلس یک امر عادی است و هر سال رییس‌جمهور در آستانه‌ی رخصتی تابستانی با مجلس نشست دارد و روی مسایل عمومی صحبت خواهد کرد.
از مدت‌ها به این‌طرف، فرمان اصلاحات انتخاباتی یکی از جنجالی‌ترین آجندای مجلس بود. در صورتی که فرمان در نشست امروز به رأی گذاشته شود، نشانه‌های زیادی وجود دارد که دلالت به رد شدن فرمان دارد. اگر فرمان رد شود و رییس‌جمهور درخواست ادامه‌ی کار مجلس را طرح نکند، مساله‌ی اصلاحات انتخاباتی با سرنوشت نامعلومی دچار خواهد شد. پیش از این سخن‌گویان ریاست‌جمهوری گفته بودند در صورت رد فرمان از سوی مجلس، حکومت برنامه‌های بعدی‌اش را در مورد اصلاح نظام انتخاباتی پس از مشوره اعلام خواهد کرد.
روش‌های معمول و شناخته‌شده برای قانونی کردن اصلاحات انتخاباتی ظاهراً به سرانجام مورد نظر نرسید و اکنون بسیاری‌ها از به بن‌بست رسیدن آن سخن می‌گویند. به‌رغم آن‌که راه برای قانونی کردن فرمان روشن بود اما دوبار فرمان اصلاحات از سوی مجلس رد شد. حکومت راه تعریف‌شده و قانونی را برای پاس کردن فرمان طی کرد اما موفق نشد. سوالی که در صورت رد شدن فرمان مطرح است این است: برنامه‌ی بعدی ارگ در مورد فرمان چیست؟
واضح این است که ارگ شیوه‌های قانونی و متعارف را طی کرد اما جواب نگرفت. بنابراین، به نظر می‌رسد که برنامه‌ی ارگ در مورد فرمان چیزی جز جست‌وجو و یافتن راه‌حل‌های سیاسی برای فرمان، چیزی دیگر نباشد. با این‌حال، هرگونه داوری در این مورد اکنون زود است.
مجلس زمانی به رخصتی تابستانی می‌رود که مهم‌ترین مساله‌ی ملی که عبارت از فرمان باشد مبهم باقی مانده است. بنا بر ادعای برخی از اعضای مجلس، پارلمان این فرمان را به دلایل زیاد از جمله این‌که برخی از اصلاحات انتخاباتی را به ضررشان می‌دانند پاس نشده است. حکومت نیز سعی کرده است بار مسئولیت را به شانه‌ی پارلمان بیاندازد. با آن‌که در مورد نیّت حکومت در خصوص اصلاحات مبنی بر این‌که حکومت اراده برای اصلاحات انتخاباتی ندارد و تأخیر و تعلل در ارسال فرمان به مجلس و این‌که حکومت برای پاس شدن فرمان تلاش لازم را به خرج نداده است، شک‌وتردیدهایی وجود دارد. جدای از این‌که سهم کدام‌یک راجع به فرمان به چه میزان است، نمایندگان مجلس به کجاها رخصتی خواهند رفت؟ یکی از موارد مهم رخصتی‌های مجلس، دیدن وکلا از مناطق و ولایاتی است که از آن‌جا رأی گرفته‌اند. با وضعیت امنیت خرابی که کشور با آن مواجه است آیا وکلا قادر به بازدید از این مناطق خواهند شد؟ اکثریت راه‌ها ناامن‌اند، امکانات هوای برای سفر وکلا هم وجود ندارد. طی مدت کار مجلس، مساله‌ی ناامنی هرازگاهی بحث مجلس بود. به نظر می‌رسد رخصتی‌های تابستانی زمینه را برای درک بهتر وضعیت امنیتی کشور به وکلا خواهد داد. چون اکنون هیچ یکی از مناطقی که وکلا بتوانند از آن دیدن کنند امنیت لازم و قابل اطمینان را ندارد.