انتخابات افغانستان؛ تخریب کنندگان داخلی و بیرونی

منبع: الجزیره
نویسنده: عمر صمد
برگردان: جواد زاولستانی
کمتر از یک هفته مانده به روز رای‌دهی برای انتخاب جانشین کرزی که 13 سال رییس جمهور افغانستان بوده است، مردم افغانستان در حالت دو دلی قرار گرفته‌اند: ترس از خطرات امنیتی و اشتیاق برای رای دادن. برای نخستین بار بعد از سال 2004 که اولین انتخابات سراسری در این کشور برگزار شد، در تمام نقاط افغانستان هیجان سیاسی به خروش آمده است. اما شبح ارعاب، دخالت و بی‌اطمینانی عوامل تخریب این هیجان سیاسی پُرخروش است.‌ این عوامل تخریب کننده موانع جدی بر سر راه تحقق یک انتخابات نسبتا منصفانه و آزاد خلق می‌کند. انتخابات منصفانه و آزاد سطح اعتبار و مشروعیت لازم برای اطمینان یافتن از یک آینده‌ی سعات‌مند و با‌ثبات را تعیین خواهد کرد.
یک سنجش که این هفته منتشر شده است، نشان می‌دهد که اکثر مردم افغانستان مشتاق اشتراک در انتخابات حساس ریاست جمهوری (‌و شوراهای ولایتی) هستند. یک برآورد که در سال گذشته توسط‌ بنیاد انتخابات آزاد و عادلانه‌ی افغانستان (FEFA) انجام شد، نشان می‌دهد که 91 درصد پاسخ دهندگان از برگزاری انتخابات 16 حمل حمایت و 74 درصد آنان در آن شرکت می‌کنند.
این‌که رویدادهای چند روز آینده، چقدر به مردم فرصت می‌دهد که در انتخابات اشتراک کنند، پرسش دیگری است.
ارعاب با خشونت
با آن‌که تقلب نگرانی اصلی برای اکثر بازی‌گران سیاسی در سراسر کشور است، از آغاز سال جاری، امنیت به تشویش عمده تبدیل شده است. پس از صدور بیانیه‌ی رهبری طالبان در اوایل این ماه، کابل و دیگر شهرهای مهم افغانستان شاهد حملات خود‌ترقانی (انتحاری) و قتل بوده است. رهبری طالبان در این بیانیه گفته است که آنان از «هر نیروی» ممکن برای برهم زدن انتخابات کار خواهند گرفت.
برای عملی کردن گفته‌های‌شان، طالبان حملات پر سرو صدای خودترقانی را راه‌اندازی کرده‌اند که سبب کشته شدن افراد ملکی گردیده است. این حملات بخشی از استراتژی از قبل طراحی شده‌ی آنان برای ارعاب مردم است.
اما واکنش مردم افغانستان، از تمام اقوام و رده‌های اجتماعی-اقتصادی، مخالفت و اعتراض علیه آن بوده است. با در نظر داشتن گفت‌وگوهای صلح دولت پاکستان با تحریک طالبان پاکستانی که احتمالا هدف آن زمینه‌سازی برای بالا بردن توانایی طالبان برای برهم زدن انتخابات در افغانستان است، مقاومت مدنی مردم افغانستان علیه آن بالا رفته است؛ به‌ویژه با درک این موضوع که اکثر حمله کنندگان، شاگردانی اند که از مدرسه‌های مذهبی دو‌سوی مرز عمدا به داخل افغانستان فرستاده می‌شوند.
حساسیت مردم افغانستان در مقابل دخالت قدرت خارجی و هم‌چنان تخریب کنندگان داخلی، عزم رای‌دهندگان را جدی کرده است تا این روند ملی را کامیاب سازند.
با آن‌که 20 ملیون کارت رای‌دهی در کشور در گردش است و تعداد رای‌دهندگان 11 ملیون نفر تخمین شده است، زنان و مردان افغانستان در صف‌های طولانی مشتاقانه به انتظار می‌ایستند تا کارت رای‌دهی بگیرند. تمام قرینه‌ها نشان می‌دهند که هم در شهرها و هم در روستاهای نسبتا آرام، مردم به‌صورت گسترده در انتخابات شرکت خواهند کرد.
به اضافه‌ی بیش‌تر از 380.000 نیروی ارتش ملی، پولیس و قوای بین‌المللی برای تأمین امنیت، بیش‌تر از 13000 زن‌ نیز‌ در تأمین امنیت کمک خواهند کرد تا اطمینان به دست آید که زنان به صورت گسترده در رای‌دهی شرکت می‌کنند.
دخالت و تقلب
با وجود پیکارهای انتخاباتی فعال و تلاش برای بسیج مردم، چندین تن از پیش‌تازان این انتخابات به تقلب و درجه‌ی بالای دخالت به عنوان چالش اولیه‌ی کل این روند نگاه می‌کنند. در باره‌ی بی‌طرفی، استقلال و ظرفیت کمیسیون مستقل انتخابات برای جلوگیری، تحقیق و پی‌گیری بی‌قانونی‌ها، سوال‌های تأمل‌برانگیز وجود دارند.
گذشته از آن، بعضی از نامزدان، مقام‌های بلند‌پایه‌ی دولتی را متهم به حمایت مالی، نقض بی‌طرفی و دخالت به نفع نامزد دل‌خواه‌شان کرده‌اند.
در این رابطه، مقام‌های مسئول‌ تهدیدها و هشدارهای میان‌خالی صادر کرده‌اند. اما تا کنون کسی به‌صورت جدی مجازات نشده و مورد پی‌گرد قانونی قرار نگرفته است. در این انتخابات سه نوع تقلب پیش‌بینی شده است: پر کردن صندوق‌های رای و استفاده از کارت‌های رای‌دهی غیر‌قانونی در روز انتخابات؛ دست‌کاری نتایج بعد از روز انتخابات‌ و ارزیابی و داوری طرف‌دارانه‌ی شکایات انتخاباتی.
در حالی‌که اکثر تیم‌های کمپاین، جامعه‌ی مدنی، رسانه‌ها، گروه ناظران بین‌المللی و سازمان‌های جوانان تلاش‌های‌شان را بر نظارت در روز انتخابات متمرکز کرده‌اند، برای نظارت از مراحل حساس بعد از رای‌دهی تا اعلان نتیجه‌ی نهایی انتخابات سازوکارهای اندکی در نظر گرفته شده است.
اکثر مردم افغانستان از نقش نظارتی بی‌طرفانه اما مؤثر جامعه‌ی بین‌المللی برای اطمینان دادن از نتیجه‌ی معتبر، ناامید شده‌اند. حتا ملل متحد که معمولا به حیث دخالت کننده‌ی بی‌طرف شناخته می‌شود، این هفته یک موضع متناقض گرفت. در این موضعش، ملل متحد تقلب انتخاباتی را محکوم کرد، اما به نامزدان هشدار داد که از اعتراض خودداری کنند و نتیجه‌ی نهایی انتخابات را بپذیرند.
اگر نتیجه‌ی انتخابات توسط شمار کثیر رای‌دهندگان پذیرفته نشود، در نهایت مسئول آن قسما نامزدان فاسد و عوامل آنان و کمیسیون انتخابات است‌ و مهم‌تر از همه، مسئولیت آن به‌دوش حکومت کنونی است. کرزی بیهوده تلاش کرده است تا از القای این برداشت که او در انتخابات دخالت می‌کنند، بپرهیزد. اما قادر به خاموش کردن شک عمومی بعد از ناکامی مفتضحانه‌ی 2009 که منجر به بی‌اعتبار اعلام شدن بیش‌تر از یک ملیون رای گردید، نبوده است.
تردید و بی‌اطمینانی در بحبوحه اشتیاق فزاینده
هم رویدادهای امنیتی و هم احتمال تقلب در انتخابات سبب تردید و بی‌اطمینانی در باره‌ی شفافیت انتخابات گردیده است. با آنهم، چنآن‌که برآوردهای اخیر نشان داده است، مردم افغانستان به انتخابات فراگیر به عنوان یک راه حل کامل نگاه نمی کنند، بلکه آنان انتخابات را بهترین فرصت برای ابراز خواست آزاد‌شان در برهه ای می‌دانند که با چالشهای زیادی مواجه اند.
برآورد فیفا همچنان آشکار می‌سازد که اکثر مردم افغانستان می‌خواهند دست آوردهای یک دهه اخیر را حفظ کنند و به دنبال رهبری می‌گردند که بر علاوه‌ی صادق و عادل بودن، دارای تحصیلات و تجربه‌ی خوب باشند.‌ با آن‌که مردم در تردید و اشتیاق گیر مانده‌اند، آشکار است که روند انتخابات و شرکت گسترده‌ی مردم در زندگی سیاسی‌شان که از طریق رسانه‌ها نشان داده می‌شود- در سراسر کشور بحث ایجاد کرده است و علایق ملت بودن در آنان را تقویت کرده است.
بنا‌بر‌این، دلایل است که تخریب کنندگان داخلی و بیرونی تلاش دارند این جریان پیشرفت را با توسل به خشونت شدید و ارعاب، بر هم بزنند. اما تمام این تلاش‌های تخریبکارانه، اکنون با خشم و مقاومت تمام اقشار جامعه مواجه است. چالشی که رییس جمهور کنونی و آینده‌ی افغانستان با آن مواجه است، این است که به روند مبتنی بر قانون اساسی اجازه دهد که راهش را طی کند و از اخلال و دخالت در آن بپرهیزد.