گسست‌ها و اتحادهای قومی در انتخابات افغانستان

منبع‌: The Epoch Times
نویسنده: امان‌الله غلزی
برگردان: جواد زاولستانی
با نزدیک‌تر شدن زمان انتخابات ریاست جمهوری، اکثر تحلیل‌گران به این باور‌ند که انتخابات به دور دوم کشیده خواهد شد و گروه‌های قومی با یک نامزد خاص در دور دوم‌ متحد خواهند شد. تعداد زیادی از ناظران‌ بر‌این باور‌ند که کرزی امیدوار است کاندیدای مورد نظرش- زلمی رسول- در دور اول پیش‌تاز شود و در دور دوم، با عبدالله عبدالله رقابت کند. این وقتی ممکن است که رسول بیش‌تر از اشرف غنی‌ رای به دست بیاورد. به عبارت دیگر، دور نخست انتخابات شاهد رقابت جدی بین غنی و رسول خواهد بود.
از آن‌جایی که دموکراسی جوان افغانستان به دلیل 20 سال گسست قومی، بر قومیت بیش‌تر از برنامه‌ی کاری تمرکز دارد، رهبر آینده کسی خواهد بود که حمایت اقوام عمده‌ی افغانستان، ازبک، هزاره، پشتون و تاجک‌، را کسب کند. این عامل‌ در انتخابات 2009 نقش کلیدی بازی کرد. با وجود اتهام‌های تقلب گسترده، کرزی با استفاده از حمایت این گروه‌های قومی به ریاست جمهوری رسید.
عبدالله عبدالله با آن‌که از طرف پدر پشتون است، به عنوان نماینده‌ی شورای نظار و میراث‌دار احمد شاه مسعود شناخته می‌شود. عبدالله با مسعود روابط تنگاتنگی داشت. همراه اصلی عبدالله در این انتخابات، محمد محقق است که از حمایت قابل توجه در درون گروه قومی‌اش برخوردار است. در مقایسه با دیگر گروه‌های قومی، هزاره‌ها به صورت سنتی در انتخابات به شکل گسترده شرکت می‌کنند.
زلمی رسول با آن‌که پشتون است، در داخل سیستم پیچیده‌ی قبیله‌ای در مناطق روستایی پشتون‌نشین، کمتر شناخته شده است و شناخت او از این روابط نیز‌ قوی نیست. هم‌چنان رسول نمی‌تواند به زبان پشتو روان صحبت کند و باور عموم بر‌این است که آگاهی عمیق کرزی از پیچیدگی روابط درون قبیله‌ای پشتون‌ها، کنترول رسول را برای او آسان خواهد کرد. غنی تا حدودی از حمایت پشتون‌ها بهره دارد، اما حمایت کنندگان اصلی او ازبک‌ها هستند، چون معاون اولش عبدالرشید دوستم است.
بنا‌بر‌این، هیچ‌یک از نامزدان، حد‌اقل در دور اول، حمایت کامل هیچ‌یک از گروه‌های قومی عمده‌ی افغانستان را با خود ندارد. بعد از شکل‌گیری اتحادهای قومی، وضعیت در دور دوم انتخابات به شکل دراماتیکی تغییر خواهد کرد. اما اگر به جای اتحاد تمام اقوام افغانستان، مانند انتخابات 2009،‌ اکثریت اقوام غیر‌پشتون با عبدالله متحد شوند، تنش‌های قومی شدید خواهند شد و افغانستان را به دو کمپ اقوام غیر‌پشتون و پشتون‌ها تقسیم خواهد کرد. پشتون‌ها از نگاه تعداد، از دیگر اقوام بیش‌تر‌ند و بیش‌ترین قدرت را در اختیار دارند. اما اگر اقوام عمده‌ی غیر‌پشتون با هم یک‌جا شوند، شمار آنان از پشتون‌ها خیلی بیش‌تر خواهد شد. عامل دیگر، به اضافه‌ی گسست قومی، این بار مرگ فهیم است. فهیم رفیق تاجیک‌تبار کرزی بود و به عنوان پل روابط بین پشتون‌ها و تاجیک‌ها دانسته می‌شد.
اگر رسول از رفتن به دور دوم انتخابات باز بماند، حمایت اکثر پشتون‌ها از غنی و اکثر تاجک‌ها و هزاره‌ها از عبدالله خواهد بود. در چنین شرایط، دو معاون زلمی رسول، احمدضیا مسعود و حبیبه سرابی از عبدالله حمایت خواهند کرد، چون متحد سنتی آنان بوده است.
هم‌چنین، اگر غنی به دور دوم نرود، احتمال می‌رود معاون او، عبدالرشید دوستم‌ از عبدالله حمایت کند، چون هردو از رهبران اتحاد شمال هستند و دیدگاه‌های مشترک زیادی دارند. اگر دوستم آشکارا از عبدالله حمایت کند، برای زلمی رسول برنده شدن خیلی دشوار خواهد شد.
یکی از معاونان مهم، اسماعیل خان است که به صورت سنتی، به نام امیر هرات شناخته می‌شود. اکنون اسماعیل خان‌ معاون سیاف است. سیاف یک جنگ‌سالار اسلام‌گرا است که اقبالی برای برنده شدن ندارد. اسماعیل‌ از رهبران تاجیک، در غرب افغانستان هوادار دارد و از متحدان نزدیک احمدشاه مسعود و عبدالله در جریان جنگ علیه شوروی و طالبان در دهه‌های 1980 و 1990 بود. با توجه به این پیشینه، احتمال دارد اسماعیل خان از عبدالله حمایت کند یا هم در دور دوم بی‌طرف بماند. در هردو صورت، اکثر طرف‌دارانش به عبدالله رای خواهند داد.
چون اکثر مردم افغانستان از آینده‌ای بدون حمایت بین‌المللی به طور فزاینده‌ای نگران اند، حمایت آشکار عبدالله از امضا شدن موافقت‌نامه‌ی دو‌جانبه‌ی امنیتی نیز به او کمک خواهد کرد تا رای به کف آورد. در مصاحبه‌ی اخیر با اسوشیتدپرس، عبدالله حتا از چارچوب زمانی برای امضای موافقت‌نامه‌ی دو‌جانبه‌ی امنیتی صحبت کرد و گفت: «حد اکثر‌ در مدت یک‌ماه باید این موافقت‌نامه امضا گردد».
یکی از بزرگ‌ترین چالش‌ها در جریان انتخابات، تأمین امنیت و بر‌طرف کردن تهدیدهای طالبان است. آنان در اوایل ماه گذشته تهدید کردند که از هر نیرویی برای برهم زدن انتخابات‌ کار خواهند گرفت. آن‌ها عملا در جریان این یک ماه حملات زیادی بر کابل سازمان‌دهی کردند و تعداد زیادی از شهروندان بی‌گناه افغانستان و خارجی را کشتند. یکی از این حملات بر هوتل پرزرق و برق سرینا در شب نوروز انجام شد که جان نه تن افراد ملکی را گرفت. به دلیل این حملات، تعدادی نمی‌توانند در انتخابات شرکت کنند، به‌ویژه‌ در مناطق پشتون‌نشین جنوب و شرق. با آن‌هم، اشتیاق مردم برای اشتراک در انتخابات در این مناطق، همانند سایر بخش‌های افغانستان بالاست.
هنوز هم تعداد زیادی به این باور‌ند که خطر اصلی، تقلب آرا توسط حامیان کرزی است که دستگاه حکومت را در کنترول دارند. اتهام‌های تقلب و پر کردن صندوق‌های رای توسط طرف‌داران کرزی در انتخابات 2009 کشور را تا سرحد هرج‌و‌مرج پیش برد.
اوضاع وقتی آرام شد که عبدالله از رفتن به دور دوم انتخابات منصرف شد و کرزی را بدون رقیب گذاشت. اما این بار، اگر تقلب و پر کردن صندوق‌های رای به صورت گسترده به وقوع بپیوندد، کشور درگیر جنگ‌های داخلی خواهد شد و تمام دست‌آوردهای 12 سال گذشته‌ از دست خواهند رفت. برخی تحلیل‌گران به این باور‌ند که اگر طرف‌داران کرزی به‌نفع کاندیدای دل‌خواه او تقلب کنند، از برآمدن تاجیک‌های حامی عبدالله به جاده‌ها و راه‌اندازی تظاهرات خشونت‌بار، هیچ‌کسی جلوگیری کرده نمی‌تواند.