جنگ دیجیتالی طالبان با دولت؛ لشکر خبرنگاران طالبان دو برابر شد

• رویترز ـ عبدالقادر صدیقی و روپام جین

ذبیح‌الله مجاهد سخن‌گوی اصلی طالبان و سردبیر بولتن خبری این گروه هر روز را با جمع‌آوری گزارش‌هایی از درگیری‌های شبانه جنگ‌جویان این گروه با نیروهای امریکایی و افغان آغاز می‌کند.

مجاهد می‌گوید که تیم نویسندگانش مؤظفند تا صحت و ثقم «فاکت‌»‌هایی را که از سوی برخی از جنگ‌جویان این گروه تندرو اسلام‌گرا با آن‌ها شریک می‌شود، بررسی کنند. تعداد «جنگ‌جویان گزارش‌گر» طالبان در 34 ولایت افغانستان دو برابر شده است. نویسندگان اعلامیه‌های مطبوعاتی را به پنج زبان آماده می‌کنند و فیلم‌ها و عکس‌ها را روی گوشی‌های هوشمند خود جمع‌آوری می‌کنند.

پس از آن سردبیر پیش‌نویس نهایی این گزارش‌ها ـ که ادعای پیروزی این گروه در جنگش به هدف سرنگون‌کردن دولت تحت حمایت امریکا در افغانستان را برجسته می‌کند ـ را پیش از این‌که توسط متخصصان تکنالوژی اطلاعاتی مستقر در خارج از کشور منتشر شود، تأیید می‌کند.

با این‌که برخی از روزنامه‌نگاران افغان می‌گویند که در صحت و درستی این گزارش‌ها سوال‌برانگیز است و مخالفان طالبان این گروه را به انتشار «اخبار جعلی» متهم می‌کنند، اما عملیات رسانه‌ای ماهرانه طالبان به عنوان سلاح کلیدی در جنگ اطلاعاتی این گروه ظاهر شده است که اغلب از دولت تحت حمایت غرب در کابل و شرکای ایالات متحده پیشی می‌گیرد.

به عنوان مثال ماه گذشته طالبان دست‌داشتن در حمله‌ی انتحاری بالای وزارت مخابرات در کابل را به سرعت رد کردند ـ حمله‌ای که بعدا دولت اسلامی مسئولیت آن را پذیرفت ـ در حالی‌که جریان اطلاعات از سوی دولت آهسته‌تر بود.

سخن‌گویان طالبان می‌گویند که با سرعت‌گرفتن روند مذاکرات مستقیم میان مذاکره‌کنندگان این گروه و ایالات متحده برای پایان‌دادن به جنگ در افغانستان در ماه‌های اخیر، آن‌ها فعالیت اطلاعاتی شان را نیز گسترش داده‌اند. آن‌ها اغلب در ارائه اطلاعات از مذاکرات شان که دور ششم آن روز پنج‌شنبه در قطر به پایان رسید، سریع‌تر از مقامات ایالات متحده عمل می‌کنند.

مجاهد می‌گوید: «هر تحولی که در جریان مذاکرات دوحه رخ می‌دهد، ما آن را با خبرنگاران شریک می‌کنیم.» او می‌افزاید که هدف پیام‌های‌ آن‌ها مخاطبان داخلی و بین‌المللی است.

حضور آنلاین

مجاهد و همکارش قاری یوسف احمدی که دو تن از سخن‌گویان طالبان مستقر در افغانستان هستند، می‌گویند که آن‌ها اجازه دارند با خبرنگاران ارتباط برقرار کنند، بیانیه صادر کنند و توییت کنند. آن‌ها معمولاً به پیام‌های متنی یا صوتی خبرنگاران رویترز مستقر در کابل، ظرف یک ساعت پاسخ می‌دهند.

موقعیت آن‌ها نامعلوم است، اما از شماره تلفن‌های افغانستان برای دسترسی به واتساپ استفاده می‌کنند. نام‌هایی که آن‌ها استفاده می‌کنند، نام‌های مستعار است که رهبری طالبان برای آن‌ها تعیین کرده است.

مجاهد که بیش از 42 هزار دنبال‌کننده در توییتر دارد، در مصاحبه‌ی تلفنی به رویترز گفت که «ما اجازه نداریم که نام واقعی مان را فاش کنیم. این دو نام مستعار برای حفظ هماهنگی و یک‌نواختی استفاده می‌شود.»

در سال 2011، رهبری طالبان به طور منظم شروع به فعالیت در توییتر کرد؛ اقدام غافل‌گیرکننده از سوی جنبش رادیکال اسلام‌گرا که زمانی اکثر سرگرمی‌های مدرن را ممنوع کرده بود.

آن‌ها اکنون در پلتفرم‌های پیام‌رسانی مختلف مانند واتساپ، وایبر و تلگرام به زبان انگلیسی، پشتو، دری، عربی و اردو اطلاع‌رسانی می‌کنند.

مجاهد می‌گوید: «ما اهمیت پخش اطلاعات درباره جهاد مان و عزم مان برای بازگرداندن امارت اسلامی در افغانستان درک می‌کنیم.» او می‌گوید که ماهانه 14 هزار افغانی حقوق و 128 دالر هزینه‌ی اینترنت و تلفن دریافت می‌کند.

او می‌گوید: «اکنون بسیاری از دیپلمات‌های کشورهای مختلف به دنبال مصاحبه با رهبران ما هستند و ما را در شبکه‌های اجتماعی دنبال می‌کنند. پس از 17 سال مبارزه، ما در حال پیروزی در جنگ واقعی و جنگ دیجیتال علیه کافران و رژیم دست‌نشانده امریکایی‌ها در افغانستان هستیم.»

مقامات افغان و غربی این اظهارات را رد می‌کنند. آن‌ها می‌گویند که نیروهای دولتی و متحدان نظامی آن‌ها تلفات سنگینی را بر طالبان در میدان نبرد وارد می‌کنند و به راه‌اندازی حملات هوایی برای نابودکردن اردوگاه‌های آن‌ها ادامه می‌دهند. آن‌ها عملیات رسانه‌ای طالبان را به عنوان اطلاع‌رسانی غلط رد می‌کنند.

دگروال نوت پترس سخن‌گوی ماموریت حمایت قاطع ناتو در افغانستان که از نزدیک اظهارات طالبان را پی‌گیری می‌کند، می‌گوید: «ادعاهای دروغین و گزارش‌های اغراق‌آمیز آن‌ها شکل یاوه‌سرایی و فراتر از هر منطقی را به خود گرفته است. بدیهی است که آن‌ها تلاش می‌کنند تا اعتماد به نفس خود را تقویت کنند در حالی‌که تعداد زیادی از جنگ‌جویان شان کشته می‌شوند.»

از ماه اکتبر به این‌سو مقامات ایالات متحده و طالبان مذاکراتی را برای فراهم‌کردن زمینه خروج نیروهای ایالات متحده از افغانستان در بدل تضمین طالبان که این کشور دوباره به عنوان پایگاهی برای حملات شبه‌نظامی علیه جای دیگری استفاده نخواهد شد، برگزار کرده‌اند.

در ماه‌های اخیر، طالبان بارها تقاضاها برای اعلام آتش‌بس را رد کرده‌اند و به جای آن حملات شان را علیه نیروهای افغان و ادارات دولتی شدت بخشیده‌اند.

اتاق خبر طالبان

خبرنگاران افغان که از دهه 1990 طالبان را پوشش می‌دهند می‌گویند که قبل از ظهور شبکه‌های اجتماعی این گروه رساله‌ها و گزارش‌های خبری دست‌نویس را به گزارش‌گران افغان مستقر در پاکستان و افغانستان ارسال می‌کرد.

جاوید حمیم کاکر دبیر ارشد خبرگزاری پژواک ـ قدیمی‌ترین خبرگزاری خصوصی این کشور ـ می‌گوید که گروه شورشی طالبان [پس از ظهور شبکه‌های اجتماعی] شبکه‌ی پیچیده‌ای را برای نشر اخبار ایجاد کرده است.

اما او می‌گوید که تمایل طالبان به اغراق در تلفات وارد شده [بر نیروهای طرف‌دار دولت] اعتبار عملیات رسانه‌ای این گروه را تضعیف می‌کند.

به عنوان مثال در ماه آپریل طالبان گزارش دادند که جنگ‌جویان این گروه حمله‌ی موفقیت‌آمیزی را بر بزرگ‌ترین پایگاه هوایی ایالات متحده در افغانستان، یعنی بگرام در حدود 50 کیلومتری شمال کابل انجام داده‌اند که در آن به گفته‌ی این گروه ده‌ها خارجی کشته یا زخمی شده‌اند.

مقامات ایالات متحده در کابل وقوع این حمله را رد کردند.

کاکر می‌گوید: «اگر شما به آن‌ها سوالی را بفرستید خیلی سریع پاسخ می‌دهند اما صحت و درستی آن همیشه یک سوال است. پروپاگند بخشی از جنگ است و طالبان در آن بسیار خوب عمل می‌کنند.»

مجاهد و احمدی می‌پذیرند که موارد بسیاری وجود دارد که آن‌ها ادعاهای بی‌اساس را نشر کرده‌اند و برخی اوقات جنگ‌جویان در گزارش‌دهی به آن‌ها اغراق کرده‌اند.

قاری یوسف احمدی می‌گوید: «ادعاهایی وجود دارد که اطلاع‌رسانی ما آکنده از احساسات و مبالغه است ولی ما هرگز دست از حقیقت بر نمی‌داریم. ما بلافاصله آن را تصحیح می‌کنیم.»

دولت نیز اغلب به مبالغه در اطلاع‌رسانی از میدان جنگ متهم می‌شود. یک مقام ارشد دفاعی که با این وضعیت آشناست اذعان می‌کند دولت اغلب تلفات نیروهای افغان را پایین یا با تاخیر گزارش می‌دهد در حالی‌که همیشه آماده است تا تعداد شبه‌نظامیان طالبان را که می‌گوید در جنگ با نیروهای افغان کشته شده‌اند، ارائه کند.

ارقامی که توسط دو طرف ارائه می‌شود هرگز به صورت مستقل [توسط یک نهاد بی‌طرف] تایید نمی‌شود و این امر ارزیابی کامل وضعیت را ناممکن می‌سازد.

عملیات اطلاع‌رسانی طالبان که اکنون سالانه برای این گروه 25 میلیون افغانی هزینه بر می‌دارد، از دفتر کوچکی در کابل در هنگام حکومت این گروه در افغانستان بین سال‌های 1996 تا 2001 شروع شد و پس از سرنگونی رژیم طالبان گسترش یافته است.

طالبان حالا شش مجله را به زبان پشتو، دری، اردو و عربی منتشر می‌کند و گزارش‌های خبری را به پنج زبان در 10 وب‌سایت در اختیار مخاطبانش قرار می‌دهد. همچنین این گروه وب‌سایت‌های کوچک‌تری را اداره می‌کند که رهنمودهای دینی، ویدیو و اشعار جنگی نوشته‌شده توسط جنگ‌جویان را منتشر می‌کند.

قاری یوسف احمدی که فارغ‌التحصیل مطالعات دینی است می‌گوید: «به رغم تهدیدات ما حالا یک دفتر رسانه‌ای موثر را می‌گردانیم. اما حفظ ابهام‌ها در مورد هویت مان اکنون بسیار مهم است زیرا ما در حال پیروزی هستیم و دشمن به طور فزاینده‌ای سرخورده می‌شود.»