هیأت معاونت سازمان ملل متحد در افغانستان (یوناما) در گزارش نیمهی اول سال 2019 خود گفته که تلفات غیرنظامیان در شش ماه نخست امسال نسبت به زمان مشابه در سال گذشته، 27 درصد کاهش یافته است.
گزارش سازمان ملل که امروز منتشر شده، نشان میدهد که در شش ماه اول سال میلادی، یکهزار و 366 نفر کشته و دوهزار 446 نفر دیگر زخمی شدهاند.
یوناما 52 درصد تمام تلفات غیرنظامیان را به مخالفان دولت نسبت داده است که از این میان عامل 38 درصد تلفات ملکی طالبان، 11 درصد داعش (شاخهی خراسان دولت اسلامی) و سه درصد عناصر نامشخص مخالف دولت افغانستان خوانده شده است. همچنین براساس این گزارش عامل 37 درصد تلفات غیرنظامیان نیروهای طرفدار دولت بوده است.
براساس گزارش یوناما، از اول جنوری تا 30 جون 2019، گروه طالبان باعث تلفات 1968 غیرنظامی (531 کشته و 1437 زخمی) شده است. به همین ترتیب شمار تلفات ملکی که به مخالفان مسلح دولت بهغیر از طالب، نسبت داده شده است 985 (306 کشته و 679 زخمی) مورد است که مسئولان ملکی دولتی، بزرگان قومی، امدادگران، رهبران مذهبی، عبادتگاهها و مراکز فرهنگی را هدف قرار گرفتهاند. یوناما تأکید کرده است که کارمندان ملکی دولت که مستقیما در جنگ شرکت ندارند، جزو افراد ملکی بهحساب میآیند و نباید هدف قرار بگیرند.
در گزارش یوناما، 1397 مورد تلفات ملکی (717 کشته و 680 زخمی) به نیروهای طرفدار دولت نسبت داده شده است که در مقایسه به زمان مشابه در سال 2018 افزایش 31 درصدی را نشان میدهد. در گزارش یوناما از مجموع تلفات ملکی، عامل 37 درصد آن نیروهای طرفدار دولت خوانده شده است؛ طوری که عامل 18 درصد آن پولیس، عامل 12 درصد آن نیروهای نظامی بینالمللی، عامل دو درصد گروههای طرفدار دولت و متباقی توسط نیروهای نامشخص و متعدد طرفدار دولت بودهاند.
براساس این گزارش در شش ماه نخست سال روان میلادی در حملات هوایی نیروهای افغان و بینالمللی 363 فرد ملکی کشته و 156 تن دیگر زخمی شدهاند. از این میان 150 مورد آن (89 کشته و 61 زخمی) کودک بودهاند. در گزارش آمده است که شمار زخمیها در اثر حملات هوایی کاهش یافته است، اما شمار کشتهها دو برابر شده است که «خاصیت مرگبار» این تاکتیک را برجسته میکند.
یوناما 83 درصد تلفات ملکی در اثر حملات هوایی را به نیروهای نظامی بینالمللی، 9 درصد آن را نیروهای هوایی افغان و هشت درصد آن را به گروههای نامشخص طرفدار دولت نسبت داده است.
مأموریت حمایت قاطع ناتو در افغانستان در خبرنامهای گزارش یوناما از تلفات غیرنظامیان در حملات هوایی نیروهای خارجی را رد کرده است و افزوده که آنان «از بالاترین معیارهای دقت و پاسخگویی کار میگیرند و همواره برای جلوگیری از تلفات غیرنظامیان، تلاش میکنند.»
در گزارش یوناما آمده است که عامل عمدهی تلفات غیرنظامیان گروههای مسلح مخالف دولتاند، اما در ربع دوم شش ماه نخست امسال، نقش نیروهای طرفدار دولت در تلفات ملکی بیش از مخالفان مسلح دولت بوده است.
براساس گزارش سازمان ملل، درگیریهای زمینی در شش ماه نخست امسال نسبت به ربع اول سال 2018، 16 درصد کاهش کاهش یافته است، اما هنوز هم عامل یکسوم مجموع تلفات ملکی است.
در گزارش یوناما، استفاده از مواد انفجاری تعبیهشده، دومین عامل عمده است که 28 درصد تلفات غیرنظامی ناشی از این تاکتیک جنگی است.
بر بنیاد گزارش شش ماه نخست یوناما، تلفات غیرنظامیان که به عناصر مخالف دولت نسبت داده شده است، در مقایسه با سال 2018 کاهش 43 درصدی داشته است. یوناما دلیل عمدهی آن را کاهش تلفات افراد ملکی در اثر مواد انفجاری تعبیهشده و حملات انتحاری، میخواند.
براساس این گزارش، تلفات ملکی که به نیروهای طرفدار دولت نسبت داده شده، 31 درصد افزایش یافته که عامل عمدهی آن افزایش حملات هوایی بوده است. بر بنیاد گزارش یوناما حملات هوایی عامل 14 درصد کل تلفات غیرنظامیان در شش ماه نخست امسال بوده است.
تلفات کودکان و زنان
براساس گزارش یوناما، زنان و کودکان همچنان بهطور گسترده از منازعات مسلحانه در کشور متأثر میشوند. طوری که از مجموع تلفات غیرنظامیان در شش ماه نخست امسال، 144 زن کشته و 286 زن زخمی شدهاند که در مقایسه به زمان مشابه در سال گذشته (2018) کاهش 22 درصدی تلفات زنان را نشان میدهد. به همین ترتیب در این مدت، 327 کودک کشته و 880 کودک دیگر زخمی شدهاند که نزدیک به یکسوم تلفات غیرنظامیان را تشکیل میدهند. طبق گزارش یوناما عامل 84 درصد تلفات کودکان، انفجار مواد بهجامانده از جنگ است.
ریچارد بنت، رییس بخش حقوق بشر یوناما گفته است: «گروههای درگیر در جنگ ممکن توضیحات متفاوتی برای سلسله تلفات افراد ملکی ارایه کنند که هر یک برای توجیه تاکتیکهای نظامیشان طرح شده است.»
در گفتوگوهای بینالافغانی که چندی پیش در دوحه برگزار شده بود، نمایندگان طالبان و هیأت افغانی که به نمایندگی از دولت افغانستان در آن اشتراک کرده بود، دو طرف در قطعنامهای به تضمین امنیت غیرنظامیان، موسسات عامالمنفعه، نهادهای آموزشی و منازل رهایشی متعهد شدند. یوناما اما آن را کافی نمیداند و گفته که «باید کارهای بیشتری در این راستا انجام شود». یوناما با ابراز نگرانی از تلفات غیرنظامیان، گفته که تلفات غیرنظامیان در سه ماه دوم، نسبت به سه ماه اول نیمهی نخست سال 2019 افزایش 27 درصدی را نشان میدهد.
تدامیچی یاماموتو، نمایندهی خاص سرمنشی ملل متحد برای افغانستان گفته است: «پیامهای نمایندههای افغان در گفتوگوهای دوحه را بهوضوح شنیدند. ما از تمام گروههای درگیر میخواهم که به این امر مهم توجه کنند و به خواست افغانها برای اقدامات فوری جهت کاهش آسیبهای وحشتناکی که اعمال میشود، پاسخ دهند.»
شورای امنیت ملی افغانستان در واکنش به گزارش سازمان ملل گفته است که این گزارش یک بار دیگر ثابت کرد که عامل بخش زیادی از تلفات غیرنظامیان مخالفان مسلح دولتاند.
کبیر حقمل، سخنگوی شورای امنیت ملی در یک پیام ویدیویی که به رسانهها فرستاده، گفته است که «مخالفان مسلح دولت» غیرنظامیان را هدف قرار میدهند و از غیرنظامیان و خانههای آنان به عنوان سپر دفاعی استفاده میکنند.
آقای حقمل در این پیام ویدیویی همچنان گفته است که نیروهای امنیتی و دفاعی افغان در عملیاتهایشان بسیار محتاطاند که به غیرنظامیان آسیب نرسد.
او افزوده است: «ما به نیروهای امنیتی و دفاعی و نیروهای طرفدار دولت قیودات زیادی وضع کردهایم و همیشه گفتهایم که در حالت جنگ اصول و قوانین مراعات شود.»
گروه طالبان نیز در واکنش به این گزارش گفته است تلفات غیرنظامیانی را که به این گروه نسبت داده شده، ناقص است. گروه طالبان در اعلامیهای اضافه کرده که این گروه هیچ غیرنظامی را قصدا هدف قرار نمیدهد.
سازمان ملل پارسال در گزارشی اعلام کرد که در جریان سال 2018 حدود ۱۱ هزار غیرنظامی در منازعات مسلحانه کشته و زخمی شدند و پارسال را مرگبارترین سال در 10 سال گذشته خوانده بود.
