سرانجام نشست روز جمعهی کمیسیون رسیدگی به شکایات انتخاباتی، انتخابات را یکگام به جلو برد. هرچند این نشست در ظاهر بینتیجه پایان یافت، اما در پی همین نشست دسته ثبات و همگرایی بهگونهی مشروط اجازهی بازشماری آرا را در هفت ولایت داد. روند بازشماری آرا حدود یک ماه پیش آغاز شد، اما هفت ولایت بهدلیل مخالفت آقای عبدالله از روند بازشماری بازماند. قرار است روند بازشماری در این ولایتها امروز آغاز شود. این کار هرچند به معنای پایان بنبست انتخابات و مشکلات پیشآمده نیست، اما نشان میدهد که برای هر مشکلی یک راه حل وجود دارد. به عبارت دیگر، مشکل اصلی هنوز سرجای خود باقی است. هنوز دستههای معترض خواهان باطلشدن 300 هزار رای مورد اختلاف است. آقای عبدالله در نشست خبری جمعهشب خود نیز به همین مورد تأکید کرد. او گفت، این موضوع به معنی پذیرش ۳۰۰ هزار رای مورد اعتراض ستاد او نیست و اگر این آرا باطل نشود، ستاد او حاضر نیست نتیجه ابتدایی انتخابات را بپذیرد. اما اینکه آقای عبدالله بهعنوان یک طرف منازعه عقبنشینی میکند و اجازهی بازشماری را میدهد، یک کورسوی امید برای حل بنبست پیشآمده است و نشان میدهد زمانی که انعطاف وجود داشته باشد، گفتوگو راه خود را باز میکند. این روحیه باید در تمام طرفهای ذیدخل وجود داشته باشد.
اکنون پروندهی پرجنجال چهارمین انتخابات ریاستجمهوری افغانستان روی میز کمیسیون شکایات انتخاباتی است. انتظار میرود کمیسیون شکایات که حیثیت «محکمه انتخاباتی» را دارد، با مسئولیتپذیری و سازوکارهای قانونی مشکل پیشآمده در این پرونده را رفع و رجوع کند. اینکه دستههای معترض به پادرمیانی کمیسیون شکایات چراغ سبز نشان داده، از یک طرف جای خوشحالی است، به این دلیل که نشان میدهد کمیسیون شکایات انتخاباتی بهعنوان یک نهاد مستقل مورد پذیرش است و کسی در مورد استقلال آن شکی ندارد. در عمل کمیسیون شکایات باید استقلال، بیطرفی و قانونگرایی را در این نهاد به نمایش بگذارد؛ چالشی که دامنگیر کمیسیون انتخابات شد، نباید تکرار شود. دستههای معترض، کمیسیون انتخابات را متهم به جانبداری از یک تیم خاص کردند. کمیسیون هم بهصورت روشن نتوانست این اتهام را از دامن خود پاک کند. دودستگی و اختلاف کمیشنران باعث شد که افکار عمومی بیش از پیش در مورد کارکرد کمیسیون انتخابات مظنون شود. از طرف دیگر، اکنون که کمیسیون شکایات پس از دو ماه وارد میدان شده تا پرونده جنجالی انتخابات را خاتمه بخشد، بیش از هر زمانی دیگری مسئولیتاش سنگینتر شده و باید مسئولانه عمل کند و مشکل پیشآمده در انتخابات را دستکم نگیرد.
برای حل مشکل انتخابات افغانستان دو چیز نیاز است: انعطاف پذیری و گفتوگو. اگر طرفهای دخیل هیچ کدام حاضر نباشند از مواضع خود کوتاه بیایند، بدون شک هیچ رهیافتی برای مشکل انتخابات متصور نیست. متأسفانه در دو نشستی که تا کنون برگزار شده، هیچ طرف از ادعای خود کوتاه نیامده یا دستکم زمینهی رسیدگی قانونی برای آن فراهم نشده است. دستههای معترض تأکید دارند که 300 هزار رای اختلافی باطل شود، کمیسیون میگوید، این آرا قانونی است و مشکلی ندارد. پافشاری سفت و سخت روی مواضع کار را پیچیدهتر میکند. اکنون که تیم ثبات و همگرایی کوتاه آمده و اجازهی بازشماری را در هفت ولایت داده، کمیسیون نیز باید در بررسی ادعای معترضان و تطبیق لوایح انتخاباتی از خود نرمش نشان دهد. کمیسیون انتخابات در همکاری با کمیسیون رسیدگی به شکایات انتخاباتی باید آرای جنجالی را از چشمانداز قانون و طرزالعمل موشکافی کند. گفتوگوها نیز باید بر منطق و بردباری استوار باشد؛ چیزی که در دو دور گفتوگوهای کمیسیونهای انتخاباتی وجود نداشته است. مبنای گفتوگوها تا کنون اختلافات، اتهامها، کنایهگوییها، عدم تحملپذیری یکدیگر، عدم شنیدن نظرها و خواستههای طرفهای مدعی در انتخابات بوده است. با این روش گره باز نمیشود و زبان زور و تهدید راه حل نیست.
بدون شک کمیسیون شکایات انتخاباتی در روزهای اینده نیز نیازمند برگزاری نشست و راهاندازی گفتوگو خواهد بود. در نشستهای آینده باید سطح گفتوگوها فرق کند. مشکل انتخابات و مشخصا جنجال 300 هزار رای، یک مشکل تخنیکی است. افراد شرکتکننده باید دارای سواد و فهم تخنیکی باشد. لشکرکشی و سیاهی لشکر کمکی به حل مشکل نمیکند. در نشستهای دو دور قبل بیشتر از آنکه آرای اختلافی بررسی تخنیکی شود، در غوغای حرفهای سیاسی پیچیده شده است. بحثهای سیاسی منطق و جایگاه خود دارد و در جای مشخص و با منطق درست باید به آن پرداخته شود.
