در بعد وسیع‌تر، ارتش امریکا و متحدین عرب ایالات متحده مراقب انفجارهای مرموزتری هستند که می‌تواند حمل‌ونقل تجاری در آب‌های خلیج فارس را فلج کند. یک کارمند ارشد کنگره می‌گوید «نگرانی این است که تمام گروه‌های شبه‌نظامی برای حمله به حالت آماده‌باش قرار دارند» تا هرجایی را که سربازان امریکایی در آن مستقر باشند، هدف قرار دهند.

تایم ـ کیم‌برلی دوزیر و جان والکات
مترجم: جلیل پژواک

اکنون که تهران و واشنگتن آشکارا تبادل آتش کرده‌اند، منازعه‌ی این دو کشور در سایه ادامه خواهد یافت، جایی که 40 سال ادامه داشته است و جایی که در آن سپاه پاسداران ایران هنوز هم به‌دنبال گرفتن انتقام خون سلیمانی از ایالات متحده است.

با این‌حال، ایران اکنون پس از ترور قاسم سلیمانی می‌داند که هرگونه حمله از جانب تهران و حتا عناصر نیابتی جمهوری اسلامی، می‌تواند منجر به حمله‌ی دیگری از جانب ایالات متحده شود. پس از اقدامات خصمانه‌ی مکرر ایران و کوتاهی ترمپ در واکنش نظامی به آن، متحدان و دشمنان ایالات متحده کم‌کم تصور می‌کردند که واشنگتن نیروی بازدارنده‌ی خود را از دست داده است. اما حامیان ترمپ می‌گویند که کشته‌شدن سلیمانی توسط امریکا بار دیگر این شک را برطرف کرده است. از سوی دیگر منتقدان رییس‌جمهور ترمپ می‌گویند که او با تصامیمش دوره‌ی جدیدی را کلید زده که در آن هر امریکایی چه در خاورمیانه و چه فراتر از آن در معرض خطر آدم‌ربایی و حتا ترور قرار گرفته‌اند.

روز چهارشنبه، ترمپ از این‌که تهران درس عبرت گرفته، راضی به‌نظر می‌رسید. پس از حملات موشکی ایران بر پایگاه‌های نظامی ایالات متحده در عراق برای گرفتن انتقام حمله‌ی هواپیمای بدون سرنشین امریکا که جان سلیمانی را گرفت، ترمپ در یک نطق تلویزیونی گفت که «آماده‌ی صلح با کسانی است که در پی صلح باشند.» حمله‌ی موشکی ایران تلفاتی نداشته است.

آیت‌الله خامنه‌ای، رهبر ایران، حملات موشکی را سیلی‌ِ به‌صورت امریکا خواند و مجددا تأکید کرد که هدف بلندمدت وی بیرون‌راندن نیروهای امریکایی از منطقه است. «مارک میلی»، رییس ستاد مشترک ارتش ایالات متحده به خبرنگاران گفت که او معتقد است ایرانی‌ها قصد کشتار را داشتند اما یک مقام ارشد دولت ترمپ به شرط ناشناس‌ماندن هویتش می‌گوید که ایران قبل از حملات موشکی‌اش، از طریق یک سفارت اروپایی به واشنگتن در این مورد هشدار داده بود.

علاوه‌براین، سه مقام امریکایی می‌گویند که ایران به نحوی برای این حمله آمادگی گرفته بود که ماهواره‌های جاسوسی و سیستم شنود امریکا بتواند تحرکات تهران را ردیابی کند. آن‌ها می‌گویند سازمان اطلاعاتی امریکا این کار را درست و به‌موقع انجام داد و حدود سه ساعت قبل از شروع موشک‌پراکنی تهران، به کاخ سفید و نیروهای امریکایی در عراق از حملات احتمالی ایران و اهداف احتمالی این حملات، هشدار داده بود.

«علی الفونه»، از اعضای ارشد «انستیتوت کشورهای عربی حوزه خلیج فارس» در واشنگتن، می‌گوید که قبل از حمله، یک افسر ارتش امریکا با عراقی‌های مستقر در پایگاه الاسد ملاقات کرده بود و به آن‌ها در مورد هدف و زمان اصابت موشک‌ها اطلاع داده بود. او می‌گوید: «این به هر دو طرف فرصتی برای کاهش تنش‌ها داد تا هر دو طرف بتوانند اعلام پیروزی کنند و از این مسأله عبور کنند.»

وزارت امور خارجه ایالات متحده از اظهارنظر در مورد این‌که آیا ایران قبل از حمله به امریکا اطلاع داده بود یا خیر، خودداری کرد و کاخ سفید و مقامات پنتاگون نیز به درخواست‌ها برای اظهارنظر پاسخ ندادند. رویترز گزارش داد که سخن‌گوی ارتش ایران «گزارش رسانه‌های خارجی» را مبنی براین‌که قبل از حمله‌ی تهران، نوعی هماهنگی بین ایران و ایالات متحده برای تخلیه پایگاه‌ها و جلوگیری از تلفات جانی وجود داشته، رد کرده است.

با این‌حال، هرچند دو کشور به‌نظر می‌رسند بیش از هر زمان دیگری آماده‌ی عقب‌نشینی و خودداری از آغاز یک جنگ تمام‌عیار می‌باشند، اما وضعیت همچنان شکننده است. نیروهای تحت حمایت امریکا و ایران در جاهای مختلف خاورمیانه مانند بحرین، یمن، سوریه و عراق در مجاورت هم فعالیت می‌کنند و امکان دارد هرگونه اشتباه محاسباتی و یا حمله‌ی غافل‌گیرانه، تنش‌ها را دوباره شدت بخشد.

به عهده گرفتن مسئولیت حمله‌ی موشکی از جانب ایران می‌تواند تلاشی برای متمایزکردن این حمله از اقدامات تلافی‌جویانه شبکه‌ی گسترده‌ی عناصر نیابتی جمهوری اسلامی باشد. سپاه پاسداران انقلاب اسلامی که قادر به رویارویی مستقیم با ارتش امریکا نیست، دهه‌ها را صرف سازماندهی شبکه‌ای از گروه‌های شبه‌نظامی شیعی در خاورمیانه‌ی آشوب‌زده کرده است. این جنگ‌جویان نیابتی که توسط تهران آموزش دیده و تامین می‌شوند، برای ایران در جنگ نامتعارف در برابر ایالات متحده یک مزیت به شمار می‌روند و به تهران این امکان را می‌دهند تا از پذیرفتن مسئولیت برخی حملاتی که این گروه‌ها انجام می‌دهند، به صورت قابل‌قبول خودداری کند.

«فیلیپ اسمیت»، کارشناس «نظامی‌گری اسلامی شیعی» و عضو ارشد «انستیتوت واشنگتن برای سیاست‌های خاور نزدیک» می‌گوید: «ما شاهد یک حمله‌ی آشکار و بزرگ از جانب ایران بودیم اما این یک نمایش قدرت بود تا پیامی را [به ایالات متحده] بفرستد و همچنین مخاطبان داخلی جمهوری اسلامی را سرگرم کند. ولی روشی که ایران ترجیح می‌دهد این است که انتخاب زمان و مکان عملیات به دست خودش و مجری آن گروه‌های نیابتی باشد.»

از این گذشته، این ارتش ایران نه بلکه نیروهای تحت حمایت ایران ـ مانند «عصائب الحق» و «کتائب حزب‌الله» ـ بودند که طی دو ماه گذشته، 11 حمله‌ی موشکی را علیه سربازان و پرسنل امریکایی مستقر در عراق انجام دادند و جان یک پیمان‌کار را گرفتند و چهار امریکایی دیگر را زخمی کردند. همچنین همین گروه‌های نیابتی بودند که در مقابل سفارت امریکا در بغداد دست به اعتراض زدند.

دولت ترمپ می‌گوید که هر دو حادثه ایالات متحده را در آستانه‌ی جنگ قرار داد، هرچند برخی از اعضای کنگره که روز چهارشنبه در مورد تصمیم ترمپ به ترور سلیمانی آگاهی یافتند، می‌گویند که دولت نتوانسته از ادعای خود مبنی بر این‌که ترور سلیمانی برای جلوگیری از حمله‌ی «قریب‌الوقوع» به سربازان امریکایی در عراق انجام شده، دفاع کند.

افشین مولوی، عضو ارشد «موسسه سیاست خارجی داشنگاه جانز هاپکینز» می‌گوید که تهران نمی‌خواهد وارد جنگ متعارف با ایالات متحده شود. او می‌گوید: «جمهوری اسلامی طی چهار دهه‌ی گذشته نشان داده است که مهارت فوق‌العاده برای بقا دارد. آن‌ها خواهان جنگ با قدرت‌مندترین ارتش روی کره‌ی زمین نیستند.»

نگرانی اساسی رژیم آخوندی ایران در واقع حفظ قدرت در میانه‌ی افزایش نارضایتی عمومی به خاطر فساد اداری و فشارهای اقتصادی ناشی از تحریم است. در نتیجه، دو مقام مبارزه با تروریسم و یک مقام ارشد ارتش امریکا به تایم گفتند که ایران ممکن از زمان، مسافت و گروه‌های نیابتی خود برای خودداری از گذاشتن ردپا در هرگونه اقدامات تروریستی در آینده‌ی دور و نزدیک، استفاده کند.

با این‌حال، یک مقام دولت امریکا به شرط پنهان‌ماندن هویتش صحبت می‌گوید که رهبر ایران ممکن است صبورتر از اعضای سپاه باشد. مقامات می‌گویند که نیروهای امریکایی مستقر در عراق در معرض خطر ویژه‌ای قرار دارند. مقامات پنتاگون می‌گویند سربازان امریکایی مستقر در پایگاه‌های ارتش عراق همچنان در حالت آماده‌باش قرار دارند زیرا ممکن است نقشه‌ی دیگری از جانب ایران در راه باشد. یک منبع امنیتی آگاه به تایم گفت که استخبارات امریکا به فهرستی ظاهرا تهیه‌شده از جانب ایران دست یافته‌اند که در آن نام مقامات امریکایی و متحدان امریکایی به عنوان اهداف کلیدی برای آدم‌ربایی و یا ترور، درج شده است. چندین مقام امریکایی می‌گویند که حملات ایران امکان دارد به صورت حملات موشکی، توپ‌خانه‌ای و یا حملات هواپیماهای بدون سرنشین بر مواضع امریکا در پایگاه‌های ارتش عراق صورت بگیرد. روز چهارشنبه دو راکت به منطقه‌ی سبز بغداد در چند صد متری سفارت ایالات متحده اصابت کرد.

سربازان و پیمان‌کاران امریکایی در عراق گروه‌های شبه‌نظامی را نیز زیر نظر دارند. این گروه‌ها ممکن است در پی انتقام قتل معاون فرمانده‌ی نیروهای بسیج مردمی عراق ابومهدی المهندس باشند که یک‌جا با سلیمانی در حمله‌ی پهپادی امریکا کشته شد.

منبع امنیتی با اشاره به هجوم اعضای گروه‌های شبه‌نظامی تحت حمایت ایران به مجتمع سفارت امریکا در بغداد، می‌گوید: «آنچه ما را نگران می‌کند چیزی است که شما در سفارت شاهد آن بودید.» این منبع می‌گوید که تقریبا همه‌ی پایگاه‌های عراقی که میزبان امریکایی‌ها می‌باشند، در مجاورت پایگاه‌های گروه‌های شبه‌نظامی قرار دارند: «اگر آن‌ها با 200 تا 300 جنگ‌جو حمله کنند، می‌توانند به زور وارد این پایگاه‌ها شوند.»

در بعد وسیع‌تر، ارتش امریکا و متحدین عرب ایالات متحده مراقب انفجارهای مرموزتری هستند که می‌تواند حمل‌ونقل تجاری در آب‌های خلیج فارس را فلج کند. یک کارمند ارشد کنگره می‌گوید «نگرانی این است که تمام گروه‌های شبه‌نظامی برای حمله به حالت آماده‌باش قرار دارند» تا هرجایی را که سربازان امریکایی در آن مستقر باشند، هدف قرار دهند. این حملات می‌تواند توسط هواپیماهای بدون سرنشین تجاری کوچک و تکنولوژی فراهم‌شده از جانب ایران برای این گروه‌ها، انجام شود. این کارمند کنگره می‌گوید: «به اندازه‌ی کافی جمر یا پدافند هوایی سطح پایین برای دفع حملات هوایی هواپیماهای بدون سرنشین تجاری [در منطقه] وجود ندارد. این پهپادها می‌توانند برای هلیکوپترهای پشتیبانی نیز خطرناک باشند.»

با این‌حال، سه مقام امریکایی می‌گویند که حمله با هواپیمای بدون سرنشین خطر ضدحمله‌ی امریکا بر اهداف مرتبط با ایران را به دنبال خواهد داشت، زیرا ایران نمی‌تواند مسئولیت حمله با هواپیماهای بدون سرنشین را رد کند.

روز چهارشنبه، «مارک اسپر»، وزیر دفاع ایالات متحده به خبرنگاران گفت که او کاملا انتظار داشت که شبه‌نظامیان شیعه به حملات‌شان علیه نیروهای امریکایی در خاورمیانه ادامه دهند. او اذعان داشت از آن‌جایی که ایران و نیروهای نیابتی‌اش به شدت درهم تنیده هستند، تشخیص این‌که چه کسی حمله علیه نیروهای امریکایی را انجام می‌دهد و پاسخ ایالات متحده چه باشد، دشوار خواهد بود. اسپر گفت: «چالش ما این خواهد بود که بفهمیم چه کسی این کار را انجام داده و چه کسی مشوق آن بوده است.» او افزود که در چنین سناریویی ارتش امریکا باید با «قدرت تمام» واکنش نشان دهد تا اطمینان حاصل شود که چنین حملاتی ادامه نخواهد یافت.

به گفته دو مقام مبارزه با تروریسم ایالات متحده، اطلاعات استخباراتی فعلی امریکا و متحدینش نشان می‌دهد که گروه‌های نیابتی ایران در عراق، سوریه، لبنان، یمن، بحرین، شرق عربستان سعودی و حتا افغانستان و اروپای غربی احتمالا به دستور تهران و در برخی موارد به طور مستقل، در حال آماده‌شدن برای اقدام علیه امریکا هستند.

یکی از این دو مقام گفت: «بگومگو ادامه دارد، وب‌ تاریک شلوغ است، گروه‌ها همچنان فعال اند و اسلحه هم دم دست شان قرار دارد. این واقعیت که سلیمانی زنده نیست، محاسبات ما را تغییر نمی‌دهد و مردم و متحدان ما همچنان در حالت آماده‌باش قرار دارند و این وضع احتمالا برای آینده‌ی قابل‌پیش‌بینی ادامه خواهد یافت.» این مقام از ارائه جزئیات درباره اطلاعات استخباراتی خودداری کرد.

همچنین مقامات امریکایی می‌گویند که نگرانی آن‌ها جنگ سایبری و به ویژه «ضربه‌ی ترکیبی» بر مراکز دولتی، مالی، انرژی و ارتباطی ایالات متحده از جانب ایران با همکاری نفوذی‌های تهران یا متحدان جمهوری اسلامی است. یک مقام ارتش امریکا گفت: «تنها کاری که این نفوذی باید انجام دهد این است که روی لینک یک بدافزار کلیک کند.»

«مایک والتز»، عضو جمهوری‌خواه کنگره از «فلوریدا» پیش‌بینی می‌کند که ایران به جنگ در سایه باز خواهد گشت. او می‌گوید که این بازگشت یک تفاوت اساسی نسبت به قبل خواهد داشت و آن این است که ایران این بار بیشتر از پیش محتاطانه عمل خواهد کرد، زیرا رییس‌جمهور ترمپ این موضوع را روشن کرده که اگر «ما متحمل تلفات شویم، چه این تلفات از جانب شما باشد یا گروه‌های نیابتی شما، ما شما را وادار به پاسخ‌گویی خواهیم کرد.» والتز می‌گوید که بازدارندگی این‌گونه عمل می‌کند.

با این‌حال برخی از مقامات دولت امریکا می‌گویند که خطر تشدید تنش نه از جانب تهران بلکه ممکن است از جانب واشنگتن کلید بخورد. آن‌ها می‌گویند شاید ایرانیان صبور، استراتژیک و تاحدودی قابل‌پیش‌بینی باشند اما ترمپ این‌گونه نیست. هرج‌ومرج و غیرقابل‌پیش‌بینی‌بودن شاید در معاملات تجاری به درد ترمپ خورده باشد اما در دولت‌داری، زیردستان وی، ارتش، دیپلمات‌ها و جامعه اطلاعاتی امریکا را نگران کرده است. آن‌ها اصلا نمی‌دانند که ترمپ در برابر حمله‌ی تروریستی بعدی چگونه واکنش نشان خواهد داد.

اطلاع‌رسانی
به من اطلاع بده در صورتی که
guest
0 دیدگاه‌ها
Inline Feedbacks
View all comments