ریاست تصدی ملی‌بس حالا در شهر کابل تنها ۹۵ عراده اتوبوس فعال دارد که البته به‌طور معمول از ۸ تا ۱۰ عراده‌ی آن به‌دلیل استهلاک در ترمیم‌گاه‌ها ایستاده است. به‌گفته‌ی رییس این اداره، در این اتوبوس‌ها سامانه‌ی ردیاب نصب است و در مسیرهای مکروریان کهنه، خوشحال‌خان و خیرخانه فعالیت می‌کند.

دست‌کم هشت سال می‌شود که مسئولان وزارت حمل و نقل کشور چشم در لنز دوربین‌ رسانه‌ها دوخته و از راه‌اندازی خطوط جدید اتوبوس‌رانی در شهر کابل حرف زده‌اند، اما هنوز چرخ‌‌های این اتوبوس‌ها روی جاده‌های کابل به حرکت درنیامده است. حالا وسایل حمل و نقل دولتی در شهر کابل به ۹۵ اتوبوس خلاصه می‌شود. اتوبوس‌های که بخشی از آن به‌دلیل استهلاک و فرسایش معمولا در ترمیم‌گاه‌ها پارک است.

باری مقام‌های وزارت ترانسپورت در ماه اسد ۱۳۹۴ اعلام کردند که دولت هند یک هزار عراده اتوبوس جدید به افغانستان اهدا می‌کند و مشکل حمل و نقل شهری در کابل حل می‌شود. پس از گذشت بیش از چهار سال، این اتوبوس‌ها به کابل نرسیده و معضل حمل و نقل شهری هم بیش‌تر شده است.

براساس گفته‌های مسئولان تصدی ملی‌بس، دولت هند اهدای هزار عراده اتوبوس را مشروط به ترمیم اتوبوس‌های کمکی قبلی این دولت کرده است. پس از سال ۲۰۰۱ دولت‌های هند، پاکستان، ایتالیا، ایران و جاپان بیش از هزار عراده اتوبوس به افغانستان اهدا کرده‌اند. هند با اهدای ۹۰ درصد این اتوبوس‌ها، بزرگ‌ترین کشور حامی سیستم حمل و نقل شهری افغانستان بوده است. حالا از یک‌هزار و ۴۹ عراده اتوبوس، ۵۵۰ عراده‌ی آن از کار افتاده و ضرورت به ترمیم دارد. آماری هم از بقیه‌ی این اتوبوس‌ها در دست نیست. قبلا دولت هند گفته بود که برای ترمیم ۳۵۰ عراده اتوبوس از کارافتاده، وزارت ترانسپورت افغانستان را کمک می‌کند.

مسئولان وزارت ترانسپورت به روزنامه اطلاعات روز پاسخ ندادند. اما براساس گفته‌های مسئولان تصدی ملی‌بس، هنوز کارهای زیادی برای انجام پیش‌شرط‌ دولت هند و ارسال هزار عراده اتوبوس به افغانستان، باقی مانده است.

مسئولان اداره تصدی ملی‌بس می‌گویند که در حدود ۵۵۰ عراده اتوبوس نیاز به ترمیم دارد

یونس امیری، رییس تصدی ملی‌بس می‌گوید که بخشی از پیش‌نیازهای ترمیم ۳۵۰ عراده اتوبوس انجام شده، اما کار ترمیم هنوز آغاز نشده است. براساس تفاهم‌نامه‌ی دولت هند و وزارت ترانسپورت افغانستان، تهیه‌ و فراهم کردن فرزه به دوش هند است و ترمیم اتوبوس‌ها به عهده‌ی ریاست تصدی ملی‌بس. این تصدی توانسته که ترمیم‌گاه خود را پس از ۴۲ سال فعال بسازد و بخشی از نیروی فنی مورد نیاز خود را هم استخدام کند. حالا این اداره توان پرداخت مزد این کارمندان را ندارد و سفارت هند در کابل وعده داده که مزد یک ساله‌ی آن‌ها را پرداخت می‌کند.

به گفته‌ی آقای امیری دولت هند برای تهیه و انتقال فرزه‌ی ۳۵۰ عراده‌ اتوبوس با یک شرکت هندی قرارداد بسته و این شرکت در یک سال گذشته فقط ۵۰ درصد فرزه‌های مورد نیاز را به تصدی ملی‌بس تحویل داده و ۵۰ درصد دیگر آن به‌دلیل مشکلات در انتقال هنوز به افغانستان نرسیده است.

«کاستی از طرف هند بود. ما در تلاش هستیم که این مشکل حل شود و کار ترمیم آغاز شود تا یک هزار بس جدید در اختیار ما قرار بگیرد. دولت هند گفته حتا اگر کار ترمیم ۳۵۰ بس، چند درصدی هم پیش رود، هزار بس را در اختیار ما می‌گذارد».

ریاست تصدی ملی‌بس حالا در شهر کابل تنها ۹۵ عراده اتوبوس فعال دارد که البته به‌طور معمول از ۸ تا ۱۰ عراده‌ی آن به‌دلیل استهلاک در ترمیم‌گاه‌ها ایستاده است. به‌گفته‌ی رییس این اداره، در این اتوبوس‌ها سامانه‌ی ردیاب نصب است و در مسیرهای مکروریان کهنه، خوشحال‌خان و خیرخانه فعالیت می‌کند.

برنامه‌های نوسازی شبکه‌ی حمل و نقل

مسئولان تصدی ملی‌بس می‌گویند که طرحی را برای ارایه‌ی خدمات حمل و نقل شهری که شامل ساخت‌وساز زیربنای شهری، فراهم‌آوری وسایل حمل و نقل، و ایجاد ترمیم‌گاه و ترمیم وسایل می‌شود، با رییس‌جمهور در میان گذاشته و بخشی از آن هم تأیید شده است. براساس این طرح شهر کابل نیازمند ۶۵۰ عراده اتوبوس است و به‌لحاظ حمل و نقل به هشت منطقه، بخش‌بندی شده است. به گفته‌ی یونس امیری منطقه‌ی مرکزی که شامل دهمزنگ، چهارراهی عبدالحق، چهارراهی مسعود و قوای مرکز می‌شود، نیازمند ۱۲۰ عراده اتوبوس است و تا سه ماه دیگر فعالیت آن آغاز می‌شود: «در این منطقه به‌دلیل کاهش ازدحام، افزایش سرعت انتقال، کاهش آلودگی هوا و مسایل امنیتی تنها بس‌ها اجازه‌ی فعالیت خواهد داشت.»

به گفته‌ی رییس تصدی ملی‌بس، طرح ارایه‌ی خدمات حمل و نقل شهری در سه مرحله، سه ماه، شش ماه و سه سال اجرایی می‌شود.

هزینه‌ی ساخت هر ایستگاه‌ اتوبوس حدود ۶۰۰ هزار افغانی است

ساخت‌وساز زیربنای‌های سیستم حمل و نقل شهری از مسئولیت‌های شهرداری کابل است. این اداره می‌گوید برای رفع بخشی از مشکل سیستم حمل و نقل شهر کابل، حدود ۲۶۴ ایستگاه اتوبوس را در ۱۸ ناحیه‌ی این شهر با هزینه‌ی ۱۶۰ میلیون افغانی ساخته است. هر ایستگاه متشکل از یک چتر، دو درازچوکی، غرفه‌‌ای برای فروش مواد خوراکی و نوشیدنی و صدور تکت، زباله‌دانی و محل پارک دوچرخه است. ساخت هر ایستگاه به‌طور اوسط حدود ۶۰۰ هزار افغانی هزینه داشته است.

نرگس مومند، سخن‌گوی شهرداری کابل به روزنامه اطلاعات روز می‌گوید که این ایستگاه‌ها به سه دسته تقسیم می‌شود و مسئولیت غرفه‌ها و نگهداری هر دسته‌ی آن به بخش خصوصی واگذار خواهد شد. او می‌افزاید که با توجه به نیازمندی، تعداد بیشتری از این ایستگاه‌ها در شهر کابل خواهند ساخت. رییس تصدی ملی‌بس اما می‌گوید که این تعداد ایستگاه برای شهر کابل بسنده نیست، زیرا به‌دلیل نبود زمین در مناطق مرکزی و مهم شهر، به‌طور محدود چند عدد ایستگاه در آن ساخته شده است: «در زون مرکز شهر به‌دلیل نبود زمین ایستگاه ساخته نشده. فقط چند مورد ایستگاه از مکروریان کهنه تا چهارراهی مسعود ساخته شده.»

آقای امیری می گوید که با وارد شدن اتوبوس‌های جدید، شیوه‌ی پرداخت کرایه هم تغییر خواهد کرد. به گفته‌ی او دستگاهی خودکار در ورودی اتوبوس‌ها نصب می‌شود و مسافران با واریز کردن پول خود، تکت دریافت می‌کنند: «برنامه‌های دیگر هم در این مورد داریم که البته به زودی قابل اجرا نیست. می‌خواهیم در آینده پرداخت کرایه از طریق کریدیت کارت‌ها صورت بگیرد. این کارت‌ها چارجی است و مردم از جاهایی که بعدا مشخص می‌شود، آن را تهیه خواهند کرد. البته این تکنولوژی نیاز به انترنت قوی، برق و نیروی فنی دارد. ما در برنامه‌ی خود داریم و روی آن کار می کنیم.» البته سخن‌گوی شهرداری کابل می‌گوید که هنوز در مورد چگونگی پرداخته کرایه‌ی اتوبوس‌ها تصمیم مشخصی گرفته نشده است.

تغییر از تصدی ملی‌بس به شرکت دولتی

شهر کابل پیش از جنگ‌های داخلی، سیستم حمل و نقل وسیع و منظمی داشته است؛ شبکه‌ای با یک هزار و ۶۰۰ عراده اتوبوس ساده و حدود ۱۵۰ اتوبوس برقی. اما در ۱۸ سال گذشته دولت برای فعال‌سازی این سیستم هیچ تلاشی نکرده است. هرچند دولت‌های هند، پاکستان، ایتالیا، ایران و جاپان حدود هزار دستگا اتوبوس به دولت افغانستان کمک کرده‌اند، اما تا هنوز سیستم منظم حمل و نقل شهری در هیچ شهر این کشور پا نگرفته است. حدود ۵۵۰ عراده‌ی این اتوبوس‌های ‌ازکارافتاده قابل ترمیم است. بخشی از هزینه‌ی ترمیم ۳۵۰ عراده‌ی آن را دولت هند به عهده گرفته است. ۲۰۰ عراده‌ی دیگر آن را دولت افغانستان باید با هزینه‌ی خود ترمیم کند.

ریاست تصدی ملی‌بس در سال ۱۳۵۴ ایجاد شده و براساس طرح خودبسندگی یا درآمد و مصرف کار می‌کند. در ۱۸ سال گذشته اما میزان درأمد این اداره بسنده‌ی مصارف آن نبوده است. به‌دلیل همین مشکل، در آخر سال مالی ۱۳۹۸ طرح تبدیل این اداره از تصدی به شرکت دولتی ریخته شده است. یونس امیری رییس اداره می‌گوید که پیش نیازهای تغییر این تصدی به شرکت دولتی آماده شده و منتظر تصویب کابینه است. در صورتی که این طرح تصویب شود، وزارت مالیه یکی از شریکان اصلی این شرکت خواهد شد و زمینه‌ی سرمایه‌گذاری برای توسعه‌ی سیستم حمل و نقل شهری نیز فراهم می‌شود. آقای امیری می‌گوید: «در صورتی که تبدیل به شرکت دولتی شویم، می‌توانیم سرمایه‌گذار و دونر پیدا کنیم. شریک اساسی ما وزارت مالیه است و روی برنامه‌های توسعه‌ای ما سرمایه‌گذاری می‌کند.»

عابر شایگان عابر شایگاندبیر گزارش و گزارش‌گر تحقیقی
مشترک شدن
اطلاع رسانی
guest
1 دیدگاه
تازه‌ترین‌ها
قدیمی‌ترین‌ها
Inline Feedbacks
View all comments