فرصت چهارماهه برای اصلاح سیستم گرمایش خانه‌ها در کابل؛ «فاجعه‌ی انسانی در راه است»

اداره ملی حفاظت از محیط زیست، به مردم چهار ماه فرصت داده است که سیستم گرمایش و تسخین خانه‌ها و مکان‌های تجاری و رهایشی‌شان را اصلاح کنند.

مسئولان این اداره امروز (شنبه، 14 سرطان) در یک نشست خبری هشدار دادند اگر تا زمستان پیشرو سیستم گرمایش خانه‌ها اصلاح نشود، با توجه به بیماری کرونا و احتمال آلودگی کایل یک فاجعه انسانی در انتظار شهروندان است.  

دستورالعمل تازه

شاه‌زمان میوندی، رییس اداره ملی حفاظت از محیط زیست که امروز در یک کنفرانس خبری صحبت می‌کرد، گفت که وضعیت آلودگی هوا در کابل هشدار‌دهنده است و تبدیل به یک معضل جدی محیط‌زیستی شده است.

به گفته‌ی آقای میوندی، شهرک‌های صنعتی – رهایشی، نانوایی‌ها، هتل‌ها، رستورانت‌ها، حمام‌ها وفابریکه‌ها با داشتن سیستم غیرمعیاری گرمایش عامل اصلی آلودگی محیط زیست به ویژه عامل اصلی برای آلودگی هوا است. «تنها در ناحیه ششم و هفتم 88 بلندمنزل رهایشی‌ مسکونی موقعیت دارد. بیشتر از 50 درصد این بلند منزل‌ها  از زغال‌سنگ برای تسخین  و مرکزگرمی خود استفاده می‌کنند.»

آقای میوندی از شهروندان می‌خواهد که برای مهار آلودگی هوا، سیستم گرمایش خانه‌ها را معیاری بسازند و با  نصب فلتر، به جای مصرف سوخت زغال‌سنگ از گاز و نفت استفاده کنند.

مسئولان در اداره حفاظت از محیط زیست تأکید می‌کنند با توجه به تجارب سال‌های گذشته، اقدامات تازه و جدی را برای مهار آلودگی هوا و اصلاح سیستم تسخین و سوخت اصناف، تصدی‌ها، بلندمنزل‌ها، شهرک‌ها و فابریکه‌ها را در دستور کارش قرار داده است: «تمام مالکان منابع آلودگی هوا، تا اخیر ماه عقرب فرصت دارند که سیستم تسخین و مرکز گرمی‌های‌شان را گازی یا نفتی بسازند و آلودگی کم‌تر تولید کنند.»

سیستم مرکزگرمی بلندمنزل‌ها، کره‌های خشت‌پزی، حمام‌ها عامل اصلی آلودگی هوای کابل دانسته می‌شود.

رییس اداره‌ حفاظت از محیط زیست همچنان می‌گوید که اگر مالکان منابع آلودگی هوا، سیستم گرمایش و تسخین را اصلاح نکنند، بخش نظارت وتفتیش این اداره اجازه‌ی فعالیت به مرکز گرمی‌های شهرک‌ها و بلندمنزل‌ها را نخواهد داد. رییس اداره محیط زیست همچنان نصب فلتر تصفیه‌ی دود را ضرورت جدی می‌داند.

براساس معلومات اداره حفاظت از محیط زیست، در پی نظارت این اداره، تا کنون 97 درصد از 69 هتل عروسی، ‌83 درصد از 791 رستورانت، 98 درصد از 1461 نانوایی، و ده درصد از 397 سقابه سیستم گرمایش و تسخین شان را به استفاده از گاز عیار کرده‌اند.  

آنان تأکید می‌کنند در صورتی که این مراکز به خواست و رهنمود اداره ملی حفاظت محیط زیست توجه نکنند، با تخلف‌کاران برخورد قانونی می‌شود. به گفته‌ی مسئولان،‌ نه تنها به این مراکز اجازه‌ی فعالیت داده نمی‌شود، بلکه به نهادهای عدلی و قضایی نیز معرفی خواهند شد.

اداره حفاظت از محیط زیست همچنان می‌گوید که به اداره تنظیم‌کننده مواد نفتی دستور داده شده است که گاز مایع را به قیمت پایین به بازار عرضه کند تا زمینه‌ی استفاده از گاز مایع برای گرمایش خانه‌های مسکونی فراهم گردد.

در همین حال،‌ انجنیر محمد زبیر،‌ معین اداره نفت و گاز کشور می‌گوید که این اداره تلاش می‌کند با واردات بیشتر مواد نفتی،‌ قیمت‌ها را در فصل سرما پایین نگهدارد تا مردم به‌جای زغال‌سنگ،‌ از نفت‌وگاز استفاده کنند.

وعده‌های هوایی

نماینده‌های مردم در پارلمان می‌گویند که پالیسی تازه‌ی اداره محیط‌زیست برای مهار آلودگی هوای کابل، پالیسی موثر و عملی نیست.

محمدرضا خوشک وطن‌دوست، عضو کمیسیون منابع طبیعی و محیط زیست مجلس نمایندگان می‌گوید که در آخرین جلسه‌ی کمیسیون منابع طبیعی و محیط‌زیست، مسئولان اداره ملی حفاظت از محیط‌زیست طرح  بدیل برای سوخت زغال را مطرح کردند که این پالیسی مثل پالیسی‌های گذشته این اداره عملی نیست. او می‌گوید:‌ «طرح‌های ایلایی در نظر می‌گیرند. مردم نان خوردن‌شان را ندارند، چگونه از مردم انتظار دارند که گاز و نفت به‌جای زغال‌سنگ مصرف کنند. همه سال نرخ این مواد افزایش می‌یابد.»

سید حیات‌الله عالمی، دیگر عضو کمیسیون منابع طبیعی و محیط‌زیست مجلس نمایندگان می‌گوید که با توجه به میزان فقر در کشور و بی‌توجهی دولت به بازار مواد نفتی، طرح تبدیل سیستم گرمایش عملی نیست. «در حال حاضر گاز کیلوی چهل افغانی است، اما با بازی‌ای که سکتور خصوصی در زمستان با مردم دارند، بهای یک کیلو گاز به صد افغانی و بالاتر از آن افزایش می‌یابد. دولت باید خود گاز و مواد نفتی ذخیره کند و دوم تکنالوژی فلتر را در دست‌رس مردم قرار دهد.»

اما انجنیر محمد زبیر، معین اداره نفت‌وگاز می‌گوید که ذخایر گاز مایع این اداره در حال حاضر مملو است و روند انتقالات گاز مایع از بندرهای هرات، آقینه و حیرتان همچنان ادامه دارد.

او تأکید می‌کند که در صورت تصمیم صاحبان شهرک‌ها وبلند‌منزل‌ها برای تغییر سیستم تسخین‌شان از زغال‌سنگ به گاز مایع، اداره نفت‌وگاز در هماهنگی با سکتور خصوصی، آمادگی تأمین گاز مایع آنان را دارد.

کابل؛ جایی که تنفس سخت می‌شود

کابل معمولا در زمستان‌ها یکی از آلوده‌ترین شهرهای جهان می‌شود. زمستان سال گذشته هوای کابل به صورت بی‌پیشنه آلوده شد که از شهروندان قربانی گرفت.

به دلیل مصرف مواد سوختی بی‌کیفیت به‌ویژه زغال‌سنگ، تایرهای موتر برای گرم کردن خانه‌ها، هر ساله در زمستان نفس کشیدن در کابل سخت می‌شود.   

براساس معلومات ارایه شده از سوی اداره ملی حفاظت از محیط‌زیست، در حال حاضر در شهر کابل 644 هزار خانواده برای گرمایش خانه‌های‌شان در زمستان از زغال‌سنگ مصرف می‌کنند و حد اوسط مصرف هر خانواده نیز یک تُن زغال‌سنگ برآورد شده است.

عزت‌الله صدیقی، معین مسلکی اداره ملی حفاظت از محیط زیست افغانستان می‌گوید: «اگر به جای 644 هزار تُن زغال‌سنگ، گاز یا نفت استفاده شود، میزان مصرف مواد سوختی یک‌و‌نیم چند (22 هزار و 732 تُن) کاهش می‌یابد و به همین میزان آلودگی نیز کاهش می‌یابد.»

به گفته‌ی آقای صدیقی، ذرات معلق و آلودکننده هوا که از سوخت زغال‌سنگ خانواده‌ها در یک سال در شهر کابل به وجود می‌آید، هفت‌هزار و 850 تُن تخمین شده است که در صورت استفاده خانواده‌ها از گاز مایع، این ذرات به 75 تُن، در سال کاهش خواهد یافت.

مسئولان اداره حفاظت از محیط زیست همچنان تأکید می‌کنند که میزان آلودگی هوا با افزایش بیماری‌ها در زمستان رابطه‌ی مستقیم دارد.

در همین حال وزارت صحت نیز تأیید می‌کند که با بدتر شدن وضعیت هوا، امراض نیز شدت می‌یابد، چنانکه در زمستان گذشته 15 نفر جان‌شان را به دلیل آلودگی هوا از دست دادند و افرادی زیادی راهی شفاخانه‌ها شدند

مسئولان در اداره محیط زیست تأکید می‌کنند که وضعیت هوای کابل در دونیم ماه نخست سال جاری و به دلیل عملی‌شدن محدودیت بر گشت‌وگذار به‌صورت بی‌پیشینه بهبود یافت، اما با رفع قرنطین دوباره وضعیت آلودگی هوای کابل به حد هشدار رسید.

مسئولان اداره محیط زیست: ذرات معلق و آلوده‌کننده‌ی هوا که از سوخت زغال‌سنگ خانواده‌ها در یک سال در شهر کابل به وجود می آید هفت‌هزار و 850 تُن تخمین می‌شود. عکس: GMIC

مسئولان هشدار می‌دهند که اگر شهروندان برای مهار آلودگی هوا اقدام نکنند و روند آلودگی هوا همچنان ادامه یابد، آلودگی هوای کابل بیشتر خواهدشد.

نماینده‌های مردم در مجلس می‌گویند که تنها با عملی‌سازی اصلاحات در سیستم گرمایش خانه‌ها، آلودگی هوای کابل مهار نخواهد شد. آنان تأکید می‌کنند که مواد نفتی موجود در بازار‌های کشور خود عاملی برای آلودگی محیط زیست به ویژه عامل اصلی آلودگی هوا است.

محمدرضا خوشک وطن‌دوست، عضو مجلس نمایندگان می‌گوید: «مواد وارداتی نفتی در کشور کیفیت مناسب ندارد و خود عامل برای آلودگی هوا است.»

این درحالی است که خواجه جاوید صدیقی، معین مسلکی اداره نورم و استندرد نیز با اشاره به بخش نظارت و کنترل کیفیت مواد نفتی تأیید می‌کند که مواد نفتی موجود در بازار کیفیت ندارد.

آقای صدیقی می‌گوید: «پیش از شیوع ویروس کرونا روند نمونه‌گیری از 360 تانک تیل در کابل  به صورت تصادفی آغاز شد و در جریان نظارت  30 درصد تیل موجود در تانک‌ها معیار تعیین‌شده‌ی ما را نداشتند.»