قاسم لومان
لویهجرگه برای رهایی 400 زندانی باقیمانده طالبان برگزار شد و سربسته بدون اینکه اشتراککنندگان از موضوع آن باخبر باشند و اطلاع کاملی از زندانیان داشته باشند، بر رهایی این زندانیان مهر تأیید نهادند. این مهر تأیید، حالا در آسترالیا خبرساز شده است.
این لویهجرگه چه برگزار میشد و یا نمیشد، مطابق قرارداد طالبان با زلمی خلیلزاد احتمالا پنجهزار طالب از زندان رها میشدند؛ چنانچه گزارشهایی نشر شده که تعدادی از همین 400 زندانی باقیمانده قبل از برگزاری لویهجرگه آزاد شدهاند.
آسترالیا این روزها درگیر مشکلات ویروس کرونا است و تقریبا کووید19 هر روز سرخط خبرها را تشکیل میدهد، اما در این چند روز سرخط خبرها را در آسترالیا آزادی یک زندانی و نفوذی طالب تشکل میدهد که سه سرباز آسترالیایی را کشته است. حکمتالله در قالب نیروی نظامی ارتش افغانستان در آگست 2012 در مرکز ارزگان بر سربازان آسترالیایی حملهور شد و سه تن از نیروهای نظامی آسترالیایی را که مشغول بازی کارد بودند، کشت.
این نوع حملات مرگبار خودی از زمان حامد کرزی شروع شده است و دهها مورد در میان نیروهای خارجی و ارتش افغانستان اتفاق افتاده است و تا هنوز هم هرازگاهی خبرساز میشود. گفته میشود انتقاد کرزی از نیروهای خارجی برای عملیات شبانهی آنها در واقع جرقهی این نوع حملات خودی را دامن زده است.
ظاهرا روز جمعه هفته گذشته به خانواده این سه سرباز اطلاع داده شده است که حکمتالله، قاتل این سربازان آسترالیایی جزو پنجهزار زندانی است که بنا به توافق امریکا و طالبان از زندان آزاد میشود. این امر واکنشهای زیادی در آسترالیا بهبار آورده است؛ تا جایی که نخستوزیر آسترالیا آقای موریسن طی مصاحبهای گفت که وی شخصا از دونالد ترمپ و دولت امریکا تقاضا خواهد کرد که حکمتالله در زندان باقی بماند.
حالا سوال این است که آیا صحبت آقای موریسن تأثیری برای عدم آزادی حکمتالله خواهد گذاشت؟ حکمتالله کیست؟
در اینکه حکمتالله کیست طبق معمول در افغانستان معلومات زیادی وجود ندارد. آنچه که در مورد وی گفته شده است اینکه وی از قوم پشتون و سربازی در درون ارتش افغانستان بوده که در سال 2012 با اسلحه ام 16 به سربازان آسترالیایی در قرارگاه ترینکوت حمله کرده است. این نوع حملات که سربازان داخل در ارتش افغانستان در موقعیتهای مختلف بر سربازان همقطار خود و یا نیروهای بینالمللی بارها حمله کرده، اکثرا خود هم در جریان حمله کشته شدهاند. اما در مورد حکمتالله چنین نیست. وی پس از حمله و کشتن سه سرباز آسترالیایی موفق به فرار میشود و در سال 2013 در ولایت ارزگان دوباره بازداشت شده است. از آن زمان تا کنون وی در زندان بوده و حالا با موج آزادی نیروهای طالبان که با جرم و جنایات فراوانی در زندانها نگهداری میشدند، افتخارانه از زندانها رها میشوند و همین آزادی افتخارانه حکمتالله نارضایتیهای در آسترالیا در میان خانوادههای قربانیان بهبار آورده است.
در چگونگی کشتهشدن سه سرباز آسترالیایی توسط حکمتالله بارها رسانههای آسترالیایی گزارشهایی را نشر کردهاند و حساسیتهای عمومی فراوانی را دامن زدهاند. تا جایی که دولت در اواخر 2015 بر اثر فشار خانوادههای سه سرباز قربانی مجبور شد که در نحوهی کشتهشدن این سربازان تحقیقاتی را انجام بدهد و نتیجهی این تحقیقات نشان میدهد محلی که این سه سرباز کشته شدهاند از نظر امنیتی محفوظ نبوده است. بههمین دلیل قاتل پس از کشتن قربانیان بهراحتی از مرکز فرار کرده است.
حالا با درز خبر آزادی حکمتالله دوباره فشار افکار عمومی و خانواده سربازان قربانی، دولت مجبور به واکنش شده است، ولی تصور نمیشود که بتواند کاری زیادی انجام دهد. زیرا، توافقنامه قطر میان امریکا و طالبان که خلیلزاد آن را تهیه کرده است تا کمک باشد برای پیروزی ترمپ در انتخابات امسال امریکا هیچ ممانعت برای آزادی و تبادله زندانیان طالبان در آن وجود ندارد و بهطور عمومی از تبادله 5000 زندانی طالبان نام برده شده است.
درین راستا قبلا هم یکی از رهبران طالبان انس حقانی در یک معامله دیگر آزاد شده است و هیچ فشار بینالمللی و افکار عمومی نتوانست از آزادی وی جلوگیری کند. آقای ترمپ هر راهی را که بتواند برای پیروزی وی در انتخابات مفید باشد دور میزند و خلیلزاد دقیقا برای همین مأموریت بهترین معامله را به نفع طالبان انجام داده است و تصور نمیشود هیچ مانع برای آزادی حکمتالله بهوجود بیاید.
نقش آسترالیا در افغانستان
آسترالیا از سال 2001 تا حالا یکی از کشورهای است که نقش فعالی در کمکهای بینالمللی به افغانستان ایفا کرده است و کمکهای اقتصادی این کشور به افغانستان یک میلیارد 420 میلیون دالر آسترالیایی بوده که در بخشهای دولت و توسعه، زراعت و امور زنان به مصرف رسیده است.
نقش آسترالیا، کشوری که کمترین منافع در افغانستان داشته است طی این دو دهه بسیار برجسته است و سربازان آسترالیا از همان آغاز دخالت نیروهای بینالمللی در سال 2001 و سقوط طالبان همراه با نیروهای ناتو وارد افغانستان شدند و طی سالیان دراز 42 تن از نیروهای در حال خدمت این کشور در افغانستان جان دادهاند. نیروهای نظامی آسترالیا در یکی از خطرناکترین نقطه ساحه نفوذ طالبان یعنی ارزگان قرارگاه زدند و تا زمان تغییر نقش نیروهای این کشور و دسامبر 2013 در همین قرارگاه ماندند.
آسترالیا هنوز هم گفته میشود 400 پرسونل نظامی در قندهار و کابل دارد که نقش آموزگار و مشاور را دارند.
