انتخابات وکلای گذر نواحی کابل؛ مشق دموکراسی با گام‌های کوچک

انتخابات وکلای گذر نواحی کابل؛ مشق دموکراسی با گام‌های کوچک

شهرداری کابل به‌تازگی انتخابات وکلای گذر نواحی شهر کابل را برگزار کرده است. سه‌شنبه‌ی هفته‌ی گذشته (15 میزان) اولین دور انتخابات از ناحیه ششم شهرداری کابل آغاز شد. قرار است این روند در تمامی 22 ناحیه شهر اجرا و تا حدود سه ماه دیگر تکمیل شود.

شهرداری کابل می‌گوید که پس از توزیع نان خشک در نواحی شهر کابل و به دنبال آن شکایت مردم از وکلا و همچنان درگذشت شماری از وکلای گذر بر اثر کرونا، تصمیم بر این شد انتخابات وکلای گذر برگزار شود.

فخرالدین فایز، رییس انسجام مردمی شهرداری کابل به روزنامه اطلاعات روز می‌گوید اولویت برگزاری انتخابات در گذرهایی است که وکلای آن فوت شده‌اند. به دنبال آن به گفته‌ی او در گذرهایی انتخابات برگزار می‌شود که وکلای آن استعفا کرده‌اند. در مرحله‌ی سوم هم در گذرهایی انتخابات برگزار می‌شود که مردم از وکلا ناراض‌اند و خواهان برکناری آنان شده‌اند.

طبق برنامه‌ی شهرداری و طرزالعملی انتخاباتی که ترتیب شده، قرار است از میان حدود 500 گذری که در 22 ناحیه شهر کابل وجود دارد، در بیش از نصف این گذرها انتخابات برگزار شود. به گفته‌ی آقای فایز این پروسه در خلال سه ماه تکمیل می‌شود.

براساس تفاهم‌نامه‌ای که شهرداری با نهادهای ناظر انتخاباتی مثل تیفا، فیفا و جامعه مدنی امضا کرده است، این نهادها از انتخابات وکلای گذر نظارت می‌کنند.

شهرداری کابل همچنان از کمیسیون انتخابات درخواست کرده است که مواد انتخاباتی لازم مثل ورق رای‌دهی، صندوق و غرفه را در اختیار شهرداری قرار دهد.

در طرزالعمل انتخابات وکلای گذر تصریح شده است که ورق رأی‌دهی که در آن اسم، عکس و نشان انتخاباتی تمامی کاندیداها موجود است، از سوی رییسان ناحیه‌ها تنظیم و در عقب تمامی ورق‌های رای‌دهی مهر ناحیه نیز برچسب زده می‌شود.

شمس نجفی، رییس ناحیه ششم شهرداری کابل در صحبت با روزنامه اطلاعات روز برگزاری نخستین دور انتخابات وکلای گذر ناحیه ششم را شفاف توصیف کرد و گفت که این انتخابات با معیارهای انتخابات‌های بزرگ برگزار شده است. به گفته‌ی او تمامی میکانیزم‌های انتخاباتی از جمله تثبیت هویت رأی‌دهندگان در نظر گرفته شده است: «به‌عنوان مثال نام خیلی‌ها در فهرست رأی‌دهندگان بودند، اما به‌دلیل این‌که مدرک تثبیت هویت با خود نداشتند، نتوانستند رأی بدهند.»

ناظران تیفا، فیفا و سایر نهادهای جامعه مدنی از انتخابات وکلای گذر نظارت می‌کنند
ناظران تیفا، فیفا و سایر نهادهای جامعه مدنی از انتخابات وکلای گذر نظارت می‌کنند

یوسف رشید، رییس بنیاد انتخابات آزاد و عادلانه افغانستان (فیفا) می‌گوید که ناظران این نهاد این روند را از نزدیک نظارت می‌کنند. به گفته‌ی آقای رشید، فیفا از نخستین انتخابات که در ناحیه ششم برگزار شد نظارت کرده و در نتیجه خلاها و عیب‌هایی را دریافته که آن را با شهرداری شریک کرده است: «آنان براساس پیشنهاد ما انتخابات ناحیه بعدی را معطل کردند و گفتند که ابتدا این خلاها را پر و سپس انتخابات ناحیه‌های بعدی را برگزار می‌کنیم.»

دقت در مدیریت، آموزش کارمندان، ترتیب فهرست افراد واجد شرایطی که در محل رأی می‌دهند، جلوگیری از رأی نیابتی و جداسازی محلات مردانه از زنانه از جمله‌ی پیشنهادهای است که فیفا به شهرداری داده است.

از نظر آقای رشید مشق و تمرین دموکراسی باید از همین گام‌های کوچک آغاز شود تا شهروندان کشور اهمیت انتخابات‌های بزرگ ریاست‌جمهوری و پارلمانی را درک کنند: «بسیار مهم است که اصلاحات از یک حوزه کوچک شروع شود تا اهمیت انتخابات‌های بزرگ بالا برود. در سطح گذر و قریه باید مسأله دموکراسی و حاکمیت مردم را نهادینه کنیم. اگر انتخابات وکلای گذر ما درست برگزار شد، طبیعی است که انتخابات‌های بزرگ هم درست برگزار می‌شود؛ زیرا باور مردم به انتخابات بیشتر می‌شود.»

کابینه افغانستان حدود دو سال قبل قانون شهرداری‌ها را تصویب کرد. ماده پنجاه و دوم این قانون حکم می‌کند که وکیل گذر به پیشنهاد اهالی محل و امضای شهردار تعیین می‌شود. در عین حال در طرزالعملی که پارسال ترتیب شد، آمده است در صورتی که در گذرها دو یا بیش از دو کاندیدا برای وکالت موجود باشند، بهترین راه آن انتخابات است.

رقابت زنان با مردان در این انتخابات

در انتخابات وکلای گذر ناحیه‌های شهر کابل زنان نیز کاندیدا هستند و با مردان رقابت می‌کنند. شهلا سیف، رییس شورای همبستگی زنان ناحیه ششم یکی از این کاندیداها است. او از سد چالش‌ها و مشکلات زیادی گذشته تا بتواند خودش را در انتخابات وکلای گذر ناحیه‌ها کاندیدا کند.

خانم سیف وقتی که حدود 16 سال قبل به منطقه افشار دارالامان تغییر مکان کرد، یک کانون فرهنگی و آموزشی ویژه زنان را بنا نهاد. او از آن زمان تا کنون برای زنان منطقه‌اش کلاس‌های سوادآموزی و آموزش تجوید قرآن برگزار می‌کند. در این اواخر یک برنامه‌ی ورزشی را نیز برای زنان منطقه راه‌اندازی کرده که به گفته‌ی خودش با استقبال مردم محل روبه‌رو شده است: «برای خانم‌های منطقه در سالن فاتحه‌خوانی برنامه‌ ورزشی راه‌اندازی کرده‌ام. خانم‌ها از این‌که ورزش می‌کنند بسیار خوشحالند. من در مدت 16 سالی که در این منطقه فعالیت‌های آموزشی و اجتماعی را آغاز کرده‌ام مبارزه کرده‌ام که توانسته‌ام خانم‌ها را از خانه‌شان بیرون کرده‌ام.»

خانم سیف خودش را وقف خدمت به زنان منطقه‌اش کرده است و تمام کارهای فرهنگی و ورزشی را به‌صورت رایگان انجام می‌دهد: «فقط از کورس فیس می‌گیریم برای این‌که معاش استادان را بپردازیم. دیگر تمامی فعالیت‌ها رایگان است و خودم رضاکارانه آن را انجام می‌دهم.»

فعالیت‌های فرهنگی و آموزشی خانم سیف او را در میان باشندگان گذر بیست‌وسوم افشار دارالامان به زن سرشناس و قابل احترامی مبدل کرده است. او حالا می‌خواهد که وکیل گذر منطقه‌اش شود.

شهلا سیف، کاندیدای وکالت برای گذر بیست‌وسوم ساحه افشار دارالامان از مربوطات ناحیه ششم شهر کابل
شهلا سیف، کاندیدای وکالت برای گذر بیست‌وسوم ساحه افشار دارالامان از مربوطات ناحیه ششم شهر کابل

به گفته‌ی خانم سیف شماری هستند که با او مخالفند و کاندیدا شدن یک زن به‌عنوان وکیل گذر را بی‌ننگی می‌خوانند: «در مقابل فقط بی‌سوادان و جاهلان برخاسته‌اند. آنان به گفتن این حرف که تو ننگ و ناموس ما هستی و این‌که یک زن از منطقه‌ی ما بیاید وکیل شود به حیثیت ما برمی‌خورد با من مخالفت می‌کنند. اما من به حرف آنان اعتنایی نکرده‌ام. تکیه‌گاهم خداوند است. خانواده‌ام هم در این راستا من را کمک کرده است. شوهر و خانواده‌ام همواره مثل کوه در پشت من ایستاده‌ و از فعالیت‌های من حمایت کرده‌اند.»

خانم سیف در آخرین سال حاکمیت حزب دموکراتیک خلق در دانشکده زراعت دانشگاه کابل راه یافت. او یک سمستر درس خوانده بود که جنگ‌های داخلی آغاز شد و نتوانست ادامه تحصیل دهد. آتش جنگ که شعله‌ور شد، خانم سیف همراه با خانواده به پاکستان مهاجر شدند. در نهایت آنان پس از سقوط حاکمیت طالبان و روی‌کارآمدن نظام جدید، دوباره به کشور برگشتند. پس از برگشت به وطن، خانم سیف برای دو سال آموزگار بود اما به‌دلیل بیماری که عاید حال پدر و مادرش شد نتوانست آموزگاری را ادامه دهد. او اما کم نیاورد و با شور و اشتیاقی که به خدمت به زنان جامعه‌اش داشت پیش آمد و حالا به زن قابل احترام و جسوری در میان باشندگان منطقه افشار دارالامان شهره شده است. او در این انتخابات با وکیل برحال گذرش رقابت می‌کند.

وظایف و مسئولیت‌های وکلای گذر

براساس ماده‌ی پنجاه و چهارم قانون شهرداری‌های افغانستان موارد زیر از مسئولیت‌ها و صلاحیت‌های وکلای گذر ناحیه‌ها است: اشتراک در مراسم رسمی، جشن، عید و توزیع صدقات؛ اشتراک در مراسم نکاح و همکاری در تسهیل صدور نکاح‌خط؛ ارائه گزارش از مکلفیت‌های تحت اجاره واقع در گذر مربوطه به ناحیه؛ همکاری با ناحیه مربوطه در تنظیف و سرسبزی و حفاظت آن؛ همکاری با موظفین صحت عامه؛ تصدیق از سکونت اهالی گذر؛ همکاری در تأمین نظم‌ و ‌امنیت عامه؛ معرفی معلولان، ورثه شهدا و سایر اهالی مستحق به جمعیت هلال احمر افغانی (سرمیاشت) یا سایر موسسات خیریه؛ تطبیق لوایح و طرزالعمل‌های شهرداری و اجرای وظایف طبق هدایت کتبی ناحیه مربوطه.

همچنان وکیل گذر در جلسات بررسی عملکرد شهرداری توسط اهالی مربوطه، مطابق احکام این قانون اشتراک می‌کند. علاوه بر آن، وکیل گذر فهرست نام‌های تمام ساکنان گذر مربوط را قبل از شروع سال مالی به شاروالی تسلیم می‌کند.

با این وجود، اداره ارگان‌های محلی می‌تواند با وضع طررزالعمل‌ها، لوایح و رهنمودها وظایف و صلاحیت‌های بیشتر را به وکیل گذر اعطا کند. در قانون تصریح شده است که وکیل گذر وظایف و صلاحیت‌های مربوطه را به‌طور داوطلبانه و بدون دریافت مزد، اجرا و اعمال می‌کند.

این نخستین بار است که وکلای گذر 22 ناحیه کابل به زعم مسئولان شهرداری کابل در نتیجه‌ی انتخابات معیاری انتخاب می‌شوند.