حدود سه هفته پس از اعتراض رانندگان در مسیر شاهراههای کشور و یک هفته پس از وقوع آتشسوزی در گمرک اسلامقلعه، بهای مواد نفتی و اولیه در کابل و شهرهای افغانستان افزایش قابل ملاحظهای یافته است. در حال حاضر یک کیلوگرام گاز مایع در کابل بین ۱۰۰ تا ۱۲۰ افغانی به فروش میرسد درحالی که قیمت یک کیلوگرام گاز مایع یک هفته قبل بین ۵۰ تا ۵۵ افغانی بود. همچنان قیمت یک لیتر تیل در بازارهای کابل در یک هفتهی گذشته تا ده افغانی فی لیتر افزایش یافته است. بهای مواد خوراکی از جمله آرد نیز در کابل بلند رفته است.
حدود یک هفته پیش، بیش از یک هزار موتر باربری حامل نفت، گاز و دیگر مواد وارداتی از ایران به افغانستان در گمرک اسلامقلعه حریق گردید و گفته شده است که در این آتشسوزی دهها میلیون دالر امریکایی به سکتور خصوصی افغانستان زیان رسیده است. علاوه بر این آتشسوزی، حدود سه هفته میشود که رانندگان موترهای باربری در شاهراههای کابل-مزارشریف و کابل- هرات اعتصاب کرده و پولیس را متهم به اخاذی میکنند. این دو موضوع باعث شده است که بهای مواد نفتی و مواد اولیه در بازارها افزایش یابد و فروشندگان مواد نفتی و اولیه میگویند ذخایر آنها خالی شده است و تا رسیدن اموال جدید، ممکن بهای مواد نفتی و اولیه بیشتر از این افزایش یابد.
مسئولان اتاق تجارت و سرمایهگذاری افغانستان موجودیت فساد، بینظمی، اخاذی و باجگیری را از دلایل عمدهی آتشسوزی در گمرک اسلامقلعه میدانند. خان جان الکوزی، عضو اتاق تجارت و سرمایهگذاری افغانستان به تازگی در یک نشست خبری گفته است که ظرفیت وجود ندارد و در ۲۰ روزی که سکتور ترانسپورت اعتراض دارد، هیچ پاسخی از سوی حکومت تاکنون دریافت نکرده است. آقای الکوزی درباره آتشسوزی در گمرک اسلامقلعه گفته است: «ایران به روی ما دروازه را باز کرد اما پولیس خود تان برای تان دروازه را باز نکرد. هشتاد درصد سوختی که شده است، از بیپروایی است.»
هرچند حکومت افغانستان گفته است که آتشسوزی در گمرک را بررسی میکند و وزیر داخله افغانستان نیز گفته که شکایات در مورد اخاذی پولیس را شخصا رسیدگی میکند اما بهنظر میرسد حکومت افغانستان در مهار وضعیت ناتوان است و یا هم بیپروا. این مهم را زمانی بیشتر میتوان درک کرد که به گفتههای امرالله صالح، معاون اول رییس جمهور نگاه کنیم. او پس از وقوع آتشسوزی در گمرک اسلامقلعه نوشت که «گفتهاند سر باشد کلاه پیدا خواهد شد. از اینکه این حادثه دلخراش تلفات جانی در قبال نداشته است، خوشحالم.»
وزارت داخله افغانستان در واکنش به اتهام اخاذی پولیس در شاهراهها، بهتازگی گفته است که ۱۸۶ تن از پرسونل پولیس را برکنار کرده است. همچنان زلمی منگل، رییس مبارزه با جرمهای جنایی این وزارت که در رأس هیأتی برای بررسی آتشسوزی به هرات رفته است، به روزنامه اطلاعات روز گفته است که ۱۲ تن بهشمول، مسئولان بلندپایه گمرک، قطعه گمرکات پولیس، مسئولان نورم و استندرد و مسئولان شرکت خصوصی که از مواد نفتی نمونهگیری میکردند، بازداشت شدهاند.
افغانستان یکی از فاسدترین کشورهای جهان است. فساد بهعنوان یکی از تهدیدات بزرگ در برابر این کشور شناخته میشود. رهبران حکومت افغانستان تاکنون در مهار فساد ناکام بودهاند. وجود فساد گسترده زندگی مردم این کشور را با مشکلات بسیار مواجه کرده است. عدم ارائه درست خدمات اساسی از سوی دولت به مردم در بسیاری موارد ناشی از موجودیت فساد گسترده در دستگاه اجرایی حکومت گفته میشود.
از طرف دیگر مردم افغانستان با فقر روز افزون دست و پنجه نرم میکنند. حالا که قیمت مواد نفتی و اولیه پس از بسته شدن شاهراهها و وقوع یک آتشسوزی در مواردی تا دو برابر افزایش یافته است، مردم با مشکلات بسیار مواجه شدهاند. بسیاری از مردم توانایی خرید یک کیلوگرام گاز در بدل ۱۲۰ افغانی را ندارند. برعکس مسئولان حکومتی و مقامهایی که از بودجه ملی افغانستان خرج دسترخوان و کرایه خانه و معاش بلند میگیرند، مردم در فقر و بیکاری زندگی سختی را میگذارانند. مردم عادی در کشور در آتش فقر و فساد همه روزه میسوزند.
با توجه به آنچه در بالا گفته شد، رهبری حکومت و مسئولان مربوطه بایستی هرچه عاجل به مشکلات رانندگان موترهای باربری و تاجران رسیدگی کنند. کسانی که از آنها اخاذی میکنند را به پنجه قانون بسپارند و با عاملان آتشسوزی در گمرک اسلامقلعه نیز برخورد کنند. حل شدن مشکلات تاجران و رانندگان موترهای باربری، بر زندگی مردم عادی و فقیر تاثیرگذار است و حکومت باید برای کنترل نرخ بازار و تأمین مایحتاج مردم، مسئولانه گام بردارد.
