شهریار فرهمند
از دو روز زمزمههای امیدوار کنندهای برای حل بنبست انتخاباتی بر سر زبانها افتادهاند. روز گذشته هردو نامزد انتخابات برای چندین ساعت مذاکرهی دوجانبه داشتند و در پایان این نشست، زمزمههایی بگوش میرسیدند که گویا هردو نامزد به دست یافتن به توافق سیاسی برای تشکیل حکومت وحدت ملی نزدیک شدهاند. سخنگویان هردو ستاد انتخاباتی نیز با تأیید این خبر گفتهاند که تا یکی دو روز آینده محتوای این توافق منتشر خواهد شد و هردو نامزد موافقتنامهی تشکیل حکومت وحدت ملی را در حضور رییس جمهور کرزی و نمایندهی خاص سرمنشی ملل متحد برای افغانستان امضا خواهند کرد. هنوز کسی از جزئیات دقیق این موافقتنامه چیزی نمیداند و هیچیک از سخنگویان هردو ستاد انتخاباتی نیز تا کنون اطلاعات روشن در این خصوص نداده، ولی هردو ستاد اصل خبر را تأیید میکنند و میگویند که در روزهای نزدیک جزئیات آن با مردم افغانستان شریک خواهد شد. نشر این خبر برای مردمی که نزدیک به هفت ماه را در التهاب انتخاباتی و کشوگیرهای سیاسی گذرانده و از بنبست سیاسی انتخاباتی و معلوم نبودن سرنوشت آرای مردم و آیندهی سیاسی کشور به ستوه آمدهاند، خوشحالکننده و امیدوارکننده است. حداقل این خبر روزنهای را برای چشمانداز تیرهی سیاسی کشور گشوده و امید رفع این بحران را بیشتر کرده است.
جنجالهای انتخاباتی افغانستان از روند قانونی و اصلیاش خارج شده و اکنون راهحل این بحران را نمیتوان در قوانین کشور جستوجو کرد. بر اساس قانون انتخابات، این روند میبایست ماهها پیش ختم میشد و نتیجهی نهایی آن اعلام میگردید. روند بازشماری آرا، گفتوگوهای تشکیل حکومت وحدت ملی و تأخیر چندین ماهه در اعلان نتایج این روند، همه خارج از روال قانونی این روند صورت گرفتهاند. از اینرو، بحران انتخابات افغانستان جز راهحل سیاسی و تفاهم هردو ستاد انتخاباتی، هیچ راهحل دیگری ندارد. با توجه به خارج شدن این پروسه از روال قانونی آن و نبود وضاحت قانونی برای این جنجالها از یکسو و خستگی مردم از بنبست سیاسی موجود، همه از توافق سیاسی هردو نامزد برای حل این بحران حمایت میکنند. مردم افغانستان، حکومت، جامعهی جهانی و میانجیگران بینالمللی که خواهان حل بحران انتخابات هستند، همه به حل این بنبست بر اساس توافق سیاسی دو نامزد و تشکیل حکومت وحدت ملی تلاش کردهاند. در حقیقت در شرایط کنونی برای از بین بردن بنبست سیاسی موجود، راهی جز توافق هردو نامزد نیز وجود ندارد.
توافق سیاسی هردو نامزد که کلید حل بحران انتخاباتی در کشور پنداشته میشود نیز به ارادهی صادقانهی آنها برای حل بحران در کشور بستگی دارد. اینکه آنها تا چه اندازه خواهان حل بحران انتخابات هستند. اگر هردو نامزد و اعضای ستادشان دیو حرص قدرت را در درون خود مهار نکنند و اگر نگاه مطلقگرایانهیشان به بردن انتخابات و قبضهی تمام قدرت سیاسی تجدید نظر نکنند، توافق سیاسی و حل بحران انتخابات نیز دشوار و ناممکن است. تاکنون مشکل اصلی در همین نکته بوده است. هیچیک از دو نامزد به کمتر از رفتن به ارگ ریاست جمهوری و قبضهی تمام قدرت قناعت نکرده و اطرافیان آنها نیز جز تشدید نفاق و اشاعهی نفرت و شقاق در میان مردم، کاری نکردهاند.
باید هردو نامزد و اطرافیان آنها این واقعیت را درک کرده باشند که بدون مشارکت هردو تیم در حکومت آینده و ایجاد حکومت فراگیر ملی، راه دیگری برای ایجاد و بقای حکومت مقتدر و باثبات در کشور وجود ندارد. آنها باید صادقانه روند مذاکرات سیاسی و تشکیل حکومت وحدت ملی را دنبال کنند و کشور را بیش از این به گروگان نگیرند. مشارکت هردو تیم در قدرت سیاسی، حکومت آینده را قویتر ساخته و پایههای آن را مستحکم میسازد. حکومتی که از دیدگاهها و برنامههای معقول و مفید هردو دستهی انتخاباتی در سیاستها و امور حکومتی استفاده کند و نخبگان هردو ستاد در بخشهای مختلف حکومت مشارکت داشته باشند، بدون تردید پایههایش محکمتر میشود و باید هردو نامزد به منظور عبور از بنبست سیاسی، از این توافقها حمایت و آن را صادقانه دنبال کنند.
