شهریار فرهمند
حکومت وحدت ملی دور جدید گفتگوهای صلح با مخالفین مسلح را بیشتر بر محوریت پاکستان شروع کرده است. به نظر می رسد رییس جمهور به این باور است که رشته مذاکرات صلح دولت افغانستان با مخالفین مسلح دولت بدست پاکستان است. از همین رو آقای غنی روابط افغانستان با پاکستان را وارد مرحله تازهی کرده است. رییس جمهور غنی در شروع کارش، لحن گفتار و دیپلماسی افغانستان با پاکستان را تغییر داد. او در نخستین سفرش به پاکستان، به جای اسلام آباد به راولپندی، مرکز نظامی پاکستان رفت و به جای مقامهای سیاسی این کشور، با جنرالان ارتش و روسای آی اس آی دیدار کرد. به دنبال آن، دولت پاکستان این گشایش جدید را گرمتر گرفت و با رفت و آمدهای مرتب و پیهم سیاسی به کابل، تلاش کرد اعتماد دولت افغانستان را جلب نماید.
آقای غنی تلاش میکند همکاری دولت پاکستان را در روند مذاکرات صلح با مخالفین مسلح دولت جلب نماید. او برای جلب اعتماد و همکاری صادقانه پاکستان، موازنه روابط سیاسی افغانستان را در مثلث کابل – دهلی جدید – اسلام آباد، به نفع پاکستان شکست. افزون برآن، اکنون آقای غنی تلاش مینماید دوستان پاکستان در منطقه را در این پروسه شامل کرده و از نفوذ آنها بر پاکستان در روند مصالحه استفاده نماید. در حال حاضر افغانستان از دولتهای چین و عربستان سعودی در خواست کرد که در روند مصالحه با افغانستان همکاری نماید. چین بارها با نمایندگان طالبان در پاکستان تماس گرفته و از آنها خواسته اند که در روند مصالحه همکاری نماید. هرچند تاثیر گذاری چین در این پروسه اندک به نظر می رسد؛ اما دولت افغانستان فکر می کند که از نفوذ چین بر پاکستان برای جلب همکاری اسلام آباد در روند مصالحه استفاده نماید.
سفر اخیر رییس جمهور غنی به ریاض نیز به همین منظور صورت گرفته است. آقای غنی به ریاض رفته تا همکاری این کشور در پروسه مصالحه را جلب کرده و از نفوذ این کشور بر پاکستان و رهبران طالبان در پروسه مصالحه استفاده نماید.
چین، توانایی تاثیر گذاری مستقیم بر رهبران طالبان را ندارند و حتی این کشور بدون همکاری پاکستان نمی تواند با رهبران و فرماندهان این گروه تماس برقرار کند. انتظار افغانستان این است که چین به عنوان متحد نزدیک پاکستان در منطقه می تواند همکاری اسلام آباد را در این پروسه کسب کند.
اما؛ عربستان سعودی در این پروسه تاثیر بیشتر دارد. ریاض، به عنوان تامین کننده مالی طالبان و دیگر گروه های بنیادگرا در منطقه در سالهای گذشته نفوذ عمیق بر رهبران و فرماندهان طالبان دارد. افزون برآن، طالبان نفوذ مذهبی محکمی بر گروه های بنیادگرا و خصوصا طالبان دارد. از سوی دیگر؛ عربستان سعودی روابط نزدیک با دولت پاکستان دارد و این کشور می تواند همکاری پاکستان را در روند مصالحه جلب نماید.
هرچند مرحله ای جدید مناسبات افغانستان با پاکستان براساس فهم و درک رییس جمهور غنی انتخاب شده است؛ اما به نظر می رسد که در داخل دولت افغانستان در مورد این تغییرات در سیاست خارجی اجماعی وجود ندارد. هم اکنون بخش عمده حکومت به شمول ریاست اجرایی، شورای ملی و افکار عمومی در داخل کشور، مرحله جدید مناسبات افغانستان با پاکستان را با نگرانی می نگرند. شورای ملی بارها از رییس جمهور خواسته است که در مورد این تغییرات و نیز گفتگوهای محرمانه با طالبان توضیحات بدهد. مرحله جدید مذاکرات صلح پوشیده باقی مانده و دولت افغانستان هیچ معلوماتی در مورد آن نداده است.
دولت افغانستان نمی تواند روند مصالحه را پنهان از مردم و بدون اجماع در درون نظام به پیش ببرد. زمانی این تصمیمها و سیاستها موفق خواهد شد که در داخل نظام به حمایت از آن توافق نظر وجود داشته باشد و در بیرون از نظام مردم و افکار عمومی از آن حمایت کند.
