شهریار فرهمند
امضای تفاهمنامه همکاری میان سازمان استخبارات نظامی پاکستان و امنیت ملی با واکنشهای گسترده در داخل و احتمالا پسلرزههایی همراه خواهد بود. امضای این تفاهمنامه سوال پیچیده بزرگی را در برابر مردم افغانستان قرار داد. اینکه چهطور شد ریاست امنیت ملی افغانستان با بازیگر اصلی ماجراهای خونین و خطرناک سیاسی و امنیتی در کشور، سازمان مخرب استخبارات نظامی پاکستان این تفاهمنامه همکاری را امضا کرده است. مگر رییس جمهور و رییس اجرایی نقش آی اس آی را در معادلات جنگ و صلح افغانستان پی نبرده است؟ مگر رییس جمهور و رییس اجرایی و دیگر مقامهای امنیتی همه روزه پاکستان و سازمان استخبارات نظامی پاکستان را متهم به مداخلههای منفی و حمایت از دهشت افگنی نمیکند؟ مگر امنیت ملی همه روزه نوارها و مستندات دست داشتن آی اس آی را در رویدادهای خشونت بار انتحاری و یورشهای مسلحانه در افغانستان را منتشر نمیکند؟ آنها واقعا نمیداند که شبکه حقانی با آی اس آی چه نسبتی دارد؟ شبکهای که بزرگترین رویدادهای تروریستی مرگبار را در کشور انجام داده و دست شان تا شانهها به خون مردم افغانستان آغشته اند. از این رو، امضای این تفاهمنامه بسان یک معمای بزرگ با زاویههای پنهان و چشم انداز تیره و نگران کننده در برابر مردم افغانستان عرض اندام کرده و همه را به حیرت فروبرده است.
گفته میشود در درون ارگ و حکومت وحدت ملی نیز تصمیم و دیدگاه واحدی در مورد این تفاهمنامه وجود ندارد. گفته میشود رحمت الله نبیل رییس عمومی امنیت ملی شدیدا مخالف این تفاهمنامه بوده و از امضای آن امتناع ورزیده است. افزون برآن، گفته میشود روز گذشته در جلسه کابینه نیز حنیف اتمر مشاور امنیت ملی رییس جمهور و رحمت الله نبیل رییس عمومی امنیت ملی برسر اختلاف در مورد این تفاهمنامه باهم مشاجره لفظی کرده است. آگاهان نظامی و سیاسی، اعضای مجلس نمایندگان، رسانهها و افکار عمومی همه به صورت گسترده و یکدست با این تفاهمنامه مخالفت کرده ونگرانی شان را اعلام کرده اند. امرالله صالح، اسدالله خالد روسای پیشین ریاست عمومی امنیت ملی، آگاهان نظامی و سیاسی همه با شدیدترین الفاظ انتقاد شان نسبت به این تفاهمنامه را ایراد کرده اند.
به نظر میرسد در امضای این تفاهمنامه، دیدگاهها و تصامیم یک یا دو تن در درون ارگ بر تصمیم و نظر دیگران تحمیل شده است. حکومت افغانستان به این توجیه این تفاهمنامه را برای همکاری دو کشور با دشمن مشترک و تروریسم امضا کرده است که براساس آن هردو سازمان استخباراتی در یک مسیر و با دشمن و چالش مشترک مقابله خواهد کرد. اما، از نظر عملی و با توجه به گذشته سیاستهای حکومت پاکستان و ماهیت آی اس آی هیچ چشمانداز روشن برای دو کشور دیده نمیشود و از نظر عملی هیچ مصداقی که همکاری مشترک دو سازمان را در یک موضوع و با هدف واحد عملی کند، تصور نمیشود.
با امضای تفاهمنامه همکاریهای دوجانبه میان امنیت ملی افغانستان و آی اس آی، حقیقتا نگرانی و تشویش جدی در میان مردم و قشر سیاسی کشور خلق شده است. حکومت وحدت ملی باید این نگرانی و تشویش را جدی گرفته و در ارتباط با این تفاهمنامه وضاحت بدهد. باید منطق روشن و دلیل عقلانی که در عقب این تصمیم وجود دارد به مردم افغانستان توضیح داده شود. در حال حاضر درک مردم افغانستان از مواد و رژیم این تفاهمنامه، تسهیل و گسترش مداخلههای منفی پاکستان در کشور ما و خشونت افروزی آی اس آی در افغانستان میباشد و جز آن هیچ انتظار مثبت از آن نمیرود.
