بازی در افغانستان به آخر رسیده است

منبع: The Nation
نویسنده: محمد جمیل
برگردان: حمید مهدوی
با در نظرداشت این که آقای کرزی تمایلی به امضای موافقت‌نامه‌ی دوجانبه‌ی امنیتی بین افغانستان و ایالات متحده‌ی امریکا ندارد و ایالات متحده خواهان امضای فوری آن است؛ خیلی زود نخواهد بود اگر پایان بازی در افغانستان را در ذهن مجسم کنیم.
آقای کرزی حین دیدار با سوزان رایس، مشاور امنیت ملی امریکا در 25 ماه نوامبر سال 2013 گفت که ایالات متحده‌ی امریکا قبل از امضای موافقت‌نامه‌ی دو‌جانبه‌ی امنیتی باید فورا به حملات نیروهای این کشور در خانه‌های مردم افغانستان پایان بخشیده و تعهد خود در قبال گفت‌وگوهای صلح با مخالفان مسلح دولت را ثابت کند. کاخ سفید از شرایط جدیدی که آقای کرزی برای امضای موافقت‌نامه‌ی دو‌جانبه‌ی امنیتی تعیین کرده بود، ابراز نارضایتی کرده بود. ایالات متحده‌ی امریکا بعد از تعیین شرایط‌ جدید توسط آقای کرزی اعلان کرد که در این صورت هیچ‌گزینه‌ا‌ی جز آغاز برنامه‌ریزی برای سال‌های بعد از 2014 ندارد، سال‌هایی که درآن تمام نیروهای ایالات متحده‌ی امریکا و ناتو افغانستان را ترک خواهند کرد.
نظر به گزارش سربازرس ویژه‌ی ایالات متحده‌ی امریکا برای بازسازی افغانستان، ایالات متحده‌ی امریکا 54 میلیارد دالر را در زمینه‌ی تمویل نیروهای امنیتی افغانستان، 92 میلیارد دالر را در زمینه‌ی بازسازی افغانستان، زراعت و پروژه‌های انکشافی به مصرف رسانده است. سربازرس ویژه‌ی ایالات متحده‌ی امریکا توسط کانگرس امریکا انتخاب شد‌ تا بر روند مصرف ایالات متحده‌ی امریکا در افغانسان نظارت کند.
این در حالی است که با وجودی که به نظر نمی‌رسد ایالات متحده‌ی امریکا به هیچ‌کدام از اهدافش در افغانستان دست یافته باشد، اما مصارف جنگ ایالات متحده‌ی امریکا در افغانستان همراه با مصارف نیروهای این کشور در افغانستان به 642 میلیارد سر کشیده است. گذشته از این، جریان کنونی میان رییس جمهور کرزی و ایالات متحده‌ی امریکا در مورد موافقت‌نامه‌ی دوجانبه‌ی امنیتی بین این دو کشور به تیاتری تبدیل شده است. عده‌ای عدم تمایل آقای کرزی در زمینه‌ی امضای موافقت‌نامه‌ی دوجانبه‌ی امنیتی میان افغانستان و ایالات متحده‌ی امریکا را که قبلا در مورد آن گفت‌وگو شده و توسط لویه جرگه‌ی مشورتی به تصویب رسیده است، خودنمایی‌ای بیش نمی‌دانند.
اکنون با وجود قلدری‌ها و باج‌گیری‌ها از سوی دو طرف، به نظر می‌رسد که این موافقت‌نامه‌‌ یک معامله‌ی انجام شده است. سرانجام این موافقت‌نامه باید برای تصویب به مجلس نمایندگان افغانستان برود و با در نظرداشت این‌که نخبه‌های افغانستان امضای این موافقت‌نامه را به نفع هردو طرف می‌دانند، تصویب این موافقت‌نامه در مجلس نمایندگان نیز با مشکل خاصی بر نخواهد خورد.
روی هم رفته در صورت امضای این موافقت‌نامه، سالانه میلیاردها دالر در افغانستان سرازیر خواهد شد و فرصت‌های مناسبی را برای تداوم غارت و چپاول توسط نخبه‌های فوق ایجاد خواهد کرد. اما با در نظرداشت واقعیت‌های خیره کننده‌ی موجود در افغانستان، به نظر نمی‌رسد که موافقت‌نامه‌ی دوجانبه‌ی امنیتی میان افغانستان و ایالات متحده‌ی امریکا نوید دهنده‌ی صلح، امنیت و ثبات در افغانستان جنگ‌زده ‌باشد.
این درحالی است که با وجود حمایت لویه جرگه‌ی مشورتی از امضای موافقت‌نامه‌ی دوجانبه‌ی امنیتی میان افغانستان و ایالات متحده‌ی امریکا در ماه گذشته، آقای کرزی گفته است که این موافقت‌نامه را تا انتخابات ریاست جمهوری در بهار سال آینده به امضا نخواهد رساند.
در موافقت‌نامه‌ی دوجانبه‌ی امنیتی میان افغانستان وایالات متحده‌ی امریکا ماده‌‌ای وجود دارد که در حالات استثنایی‌– زمانی که حیات امریکایی‌ها مستقیما مورد تهدید قرار گیرد‌– به امریکایی‌ها اجازه‌ی راه‌اندازی حملات را می‌دهد.
آقای کرزی هم‌چنین از ایالات متحده‌ی امریکا خواست تا زندانیان افغانی‌ زندان گوانتانامو در کیوبا را به افغانستان بفرستد‌ و به گفته‌ی آقای کرزی، لویه جرگه‌ی مشورتی نیز با این شرایط از امضای موافقت‌نامه‌ی دوجانبه‌ی امنیتی حمایت کرده است.
به نظر می‌رسد که مقام‌های امریکایی از موقف آقای کرزی در زمینه‌ی موافقت‌نامه‌ی دوجانبه‌ی امنیتی میان افغانستان و ایالات متحده‌ی امریکا به خشم آمده باشند. امریکایی‌هایی‌ که ادعا دارند کمک‌های این کشور به مردم افغانستان در راستای شکل‌دهی یک آینده‌ی روشن و نیروهای امنیتی افغانستان در امر مبارزه با ملیشه‌ها حیاتی است.
مشکل این است که گروه طالبان پیوسته با امضای موافقت‌نامه‌ی دوجانبه‌ی امنیتی مخالفت کرده است. چندی پیش طالبان حتا اعضای لویه جرگه‌ی مشورتی را اخطار داده بودند که این موافقت‌نامه را تصویب نکنند. شبکه‌ی حقانی و گلبدین حکمت‌یار نیز شدیدا در مورد حضور نیروهای خارجی در افغانستان هشدار داده‌اند و خواهان خروج هرچه سریع‌تر آن‌ها شده‌اند.
شبکه‌ی حقانی و گلبدین حکمت‌یار مناطق زیادی در شرق و جنوب افغانستان را تحت کنترول دارند، مناطقی که نیروهای خارجی از آن‌ها عقب‌نشینی کرده و نیروهای امنیتی افغانستان از آن‌جا رانده شده‌اند. واضح است که جنگ در شرق و جنوب افغانستان ادامه خواهد یافت و صلح و امنیت در این مناطق تأمین نخواهد شد. امریکایی‌ها، متحدان این کشور در ناتو و مردم افغانستان می‌دانند که در نقشه‌کشی استراتژیک در افغانستان، این کشور به مناطق خود‌مختار شمال و جنوب و زیر انگشتان مهربان جنگ‌سالاران تقسیم شده است. در حالی که شرق و جنوب کشور به شورشی‌ها واگذار شده‌اند.
این‌ها می‌توانند آغاز تجزیه‌ی افغانستان باشند. سال گذشته نیز توبیاس الیوود، عضو محافظه‌کار مجلس نمایندگان ایالات متحده‌ی امریکا یک حکومت منطقه‌ای شده را پیش‌نهاد کرده بود: طرح او شامل سه برنامه بود. برنامه‌ی اول این بود که یک دموکراسی کارای آرام را در افغانستان ایجاد کنیم. برنامه‌ی دوم ادامه‌ی جنگ توسط نیروهای امنیتی افغانستان بود که باید به صورت هم‌زمان توسط مشاوران نظامی آمریکا نظارت می‌شد. تجزیه‌ی افغانستان در هشت منطقه‌ی (زون) قندهار، هرات، مزار شریف، کندز، جلال‌آباد، خوست و بامیان در اطراف کابل برنامه‌ی سوم او را تشکیل می‌داد.
اما برنامه همیشه مطابق به خواست سازندگان آن پیش نمی‌رود. به هر صورت، اگر ایالات متحده‌ی امریکا واقعا به دنبال متحد نگه‌داشتن افغانستان است، باید با رهبران ائتلاف شمال گفت‌وگو کرده و با استفاده از نفوذش، این رهبران را در زمینه‌ی گفت‌وگو با طالبان تشویق کند.
اخیرا ملا محمد عمر، رهبر روحانی طالبان گفته است که انحصار قدرت بعد از خروج نیروهای امریکایی از افغانستان برای او به هیچ‌وجه قابل قبول نیست.