بحران گرسنگی رو به وخامت و گیج کننده در افغانستان

منبع: New York Times
نویسنده: Rod Nordland
برگردان: حمید مهدوی
لشکرگاه، افغانستان
این‌جا شفاخانه‌ی «بست» است. مادر نواجوانی که بی‌بی شیرینه نام دارد، با دو کودک سو‌ تغذی‌اش روی بستر نشسته‌اند. احمد سه ماهه از برادر بزرگ‌تر اما لاغرش محمد که یک و نیم سال سن و 10 پوند وزن دارد، بزرگ‌تر به نظر می‌رسد.
روی بستر دیگر، فاطمه که کمتر از یک سال سن دارد، نشسته است. فاطمه به اندازه‌‌ای دچار سو‌ تغذی است که نزدیک است قلبش از تپش باز ایستد. د‌کتران گفته‌اند که اگر والدین فاطمه به‌زودی پول تهیه نکرده و او را برای جراحی به کابل انتقال ندهند، او به‌زودی جان خود را از دست خواهد داد. وحشت مطلق بر چهره‌ی او هویدا است و گریه‌ی او به‌ندرت متوقف می‌شود. نصف دیگر کودکانی که در این‌جا وجود دارند، نیز گریه می‌کنند. صدای نا‌هنجار و خشنی که به‌ندرت متوقف می‌شود.
شفاخانه‌های افغانستان همانند شفاخانه‌ی بست در مرکز ولایت جنگ‌زده‌ی هلمند، شاهد آمار بلند کودکان مبتلا سو تغذی حاد هستند. نظر به آماری که از سوی سازمان ملل متحد به نشر رسیده است، در مقایسه به سال 2012 موارد ابتلا به سو‌ تغدی حاد در افغانستان بیش از 50 درصد افزایش یافته است.
د‌کتران در ولایت‌های قندهار، فراه، کنر، پکتیا و پکتیکا وضعیت مشابهی را گزارش داده‌اند، جنگ و درگیری در این ولایات زندگی مردم را مختل کرده و تغذیه‌ی اکثریت مردم فقیر و آسیب‌پذیر در این ولایات را دشوار ساخته است. شفاخانه‌ها شاهد آمار درشت‌تر ابتلای کودکان به سو‌ تغذی بوده‌اند. د‌کتر سیف‌الله اباسین، رییس بخش سو‌ تغذی شفاخانه‌ی کودکان اندرا گاندی در کابل گفت: «وضعیت در سال 2001 بدتر از این بود، اما این بد‌ترین وضع از آن سال تا‌کنون است که من شاهد آن هستم».
دلیل افزایش آمار ابتلای کودکان به سو‌ تغذی واضح نیست، یا حداقل همه در مورد آن هم‌نظر نیستند. اکثریت د‌کتران و امدادگران ادامه‌ی جنگ و جابه‌جایی مهاجران را عامل اصلی افزایش سو‌ تغذی در افغانستان می‌دانند. اما آن‌چه که واضح است، این است که با وجود حضور چندین ساله‌ی غربی‌ها در افغانستان و سرازیر شدن میلیاردها دالر کمک‌های بشردوستانه در این کشور، مرگ کودکان نه تنها به عنوان یک چالش پابرجاست، بلکه این چالش هر روز جدی‌تر می‌شود و دکترانی که بار این چالش را بر دوش می‌کشند، نگرانند.
این‌جا تقریبا تمام خطوط زندگی شکسته‌اند. معمولا سنت‌های محافظه‌کار در افغانستان که زنان را از افراد غیر از اعضای خانواده‌ی‌شان دور نگه‌ می‌دارد، تلاش‌ها در راستای آموزش مردم در زمینه‌ی سو‌ تغذی مراقبت‌های بهداشتی را به بن‌بست می‌کشد. زراعت و منابع محلی سنتی از حمایت اجتماعی توسط جنگ‌های دوام‌دار و رجوع گسترده‌ی مهاجران به شهرها مختل شده‌اند. تنش‌های سیاسی و خشونت‌ها، برنامه‌های درمانی و تغذیه‌ای و جریان کمک‌ها را حتا در کشور‌های با سیستم مراقبت‌های بهداشتی قوی به چالش کشیده است.
نظر به گفته‌های د‌کتران بدون مرز که از شفاخانه‌های با مدیریت افغان‌ها حمایت کرده و کارمندان اضافی این شفاخانه‌ها را تأمین مالی می‌کند، شاید وضع در هیچ‌جایی به اندازه‌ی بخش سو‌ تغذی ‌شفاخانه بُست در هلمند جدی نباشد، شفاخانه‌ا‌ی که 200 کودک مبتلا به سو‌ تغذی حاد در آن بستری‌اند. این رقم نشان می‌دهد که تعداد مراجعان این شفاخانه نظر به ماه جنوری سال 2012 چهار برابر شده است.
احمد ولی دو ساله با موهای نارنجی و شکم و پاهای متورم در این شفاخانه بستری است. او از کمبود پروتین به‌شدت رنج می‌برد. سمیع‌الله، پسر هشت ماهه‌ای که از سو‌ تغذی پیشرفته، که در آن صورت کودک مانند صورت مرد سال‌خورده چیندار به نظر می‌رسد، رنج می‌برد (به دلیل این‌که پوست صورت سست بوده و آویزان می‌شود).
با کمک د‌کتران بدون سرحد در اواخر سال گذشته، تعداد بسترها در بخش اطفال شفاخانه‌ی «بست» تقریبا دو برابر شد. اما با وجود آن تعداد بستر در این شفاخانه کافی نیست. روزانه 40 تا 50 کودک در این شفاخانه تداوی می‌شوند، اما دو کودک در یک بستر بستری می‌شوند، به دلیل این‌که آن‌ها بسیار کوچک‌اند.
تقریبا 300 کودک دیگر که کمتر سو‌ تغذی هستند، تحت برنامه‌ی تغذیه‌‌درمانی قرار دارند. اکنون د‌کتران بدون سرحد می‌خواهند پنج کلینیک سیار را در لشکرگاه افتتاح کنند، تا بدین ترتیب با کاهش تعداد مراجعان شفاخانه‌ی بست از فشار موجود در این شفاخانه بکاهند. با وجودی که موارد ابتلا به سو‌ تغذی افزایش یافته است، اما د‌کتران و مسئولان صحی در مورد عامل اصلی افزایش ابتلای کودکان به سو‌ تغذی حاد، مطمئن نیستند.
ویت وندورمایل، یک کارمند د‌کتران بدون مرز که مسئولیت هم‌آهنگی کمک‌ها برای شفاخانه‌ی بست را عهده‌دار بوده است، گفت: «وضعیت کاملا غیر‌عادی است، مشکل است درک کنیم که چه جریان دارد». آقای وندورمایل در ادامه گفت که مراکز صحی و شفاخانه‌ها مانند مقناطیس عمل کرده‌اند که توسعه‌ی آن‌ها بر مراجعان این شفاخانه‌ها و مراکز صحی افزوده است. برعکس، سایر شفاخانه‌های دولتی در افغانستان، در شفاخانه‌ی بست مریضان و پرستاران‌شان برای دوا و غذای‌شان پول نمی‌پردازند. د‌کتران بدون سرحد به صورت دوام‌دار از یونیسیف مواد غذایی درمانی که برای تداوی کودکان مبتلا به سو‌ تغذی استفاده می‌شود، دریافت کرده‌اند.
یار محمد نظار‌خان، رییس بخش کودکان شفاخانه‌ی بست در هلمند گفت: «ما مریضان را خوب تداوی می‌کنیم، وقتی دیگران از آن اطلاع می‌یابند، بر تعداد مراجعان ما افزوده می‌شود».