چرا ملا عمر دیگر یک تروریست تحت پیگرد نیست؟

منبع: The News
برگردان: حمید مهدوی
مقام‌های ارشد وزارت خارجه‌ی امریکا در واشنگتن، علاقه‌‌ای به برداشتن نام ملا محمد عمر (امیر طالبان افغانستان) از فهرست «تروریستان تحت تعقیب‌» اداره‌ی تحقیقات فدرال ایالات متحده‌ی امریکا ندارند.
از زمانی که فرمانده و بنیان‌گذار جنبش طالبان افغانستان در مناطق اطراف کندهار ناپدید شد، دوازده سال می‌گذرد. در حالی که مقام‌های ایالات متحده‌ی امریکا پیوسته ادعا می‌کنند که ملا عمر در مکانی در پاکستان مخفی شده است (احتمالا در کویته)، ملیشه‌های مربوط به گروه طالبان را هدایت می‌کند. اما مقام‌های پاکستانی در اسلام‌آباد پیوسته این ادعاها را رد کرده و آن را بی‌اساس خوانده‌اند.
در جریان دیدار نویسنده‌ی این مقاله از وزارت خارجه‌ی ایالات متحده‌ی امریکا در واشنگتن، وقتی پرسیده می‌شود که چرا نام ملا محمد عمر دیگر در فهرست تروریست‌های تحت پیگرد اداره‌ی تحقیقات فدرال آمریکا (اف.بی.آی) وجود ندارد، یک مقام ارشد اداره‌ی مبارزه با تروریزم وزارت خارجه‌ی امریکا اظهار کرد که در این مورد آگاهی ندارد و اضافه کرد که صرف آن‌قدر می‌داند که نام ملا عمر هنوز در فهرست مربوط به برنامه‌ی (پاداش برای عدالت) وزارت خارجه‌ی امریکا وجود دارد. در این برنامه برای کسی که در مورد امیر منزوی گروه طالبان افغانستان (ملا محمد عمر) معلوماتی فراهم کند که منجر به دستگیری وی شود، 10 میلیون دالر پاداش تعیین شده است.
‌این مقام وزارت خارجه‌ی ایالات متحده‌ی امریکا هم‌چنین حدس و گمان‌ها در مورد تمایل احتمالی اداره‌ی باراک اوباما در زمینه‌ی برداشتن نام امیر طالبان افغانستان از فهرست اداره‌ی تحقیقات فدرال امریکا برای برانگیختن گروه طالبان در راستای گفت‌وگوهای صلح بعد از خروج نیروهای به رهبری امریکا از افغانستان را‌ رد کرد.
تصمیم گیرندگان در واشنگتن، هم‌اکنون با آغاز گفت‌وگوها با نماینده‌های طالبان افغانستان و زمینه‌سازی برای گشایش دفتر سیاسی آن‌ها در قطر، چندین گام کلیدی در راستای بهبود روابطش با طالبان را برداشته‌اند، با وجودی که دفتر سیاسی طالبان در قطر به‌زودی مسدود شد.
ملا محمد عمر(امیرالمومنین طالبان افغانستان و پاکستان)، از زمان حمله‌ی نیروهای به رهبری امریکا در افغانستان در ماه اکتوبر سال 2001 و سرنگونی رژیم طالبان بعد از حمله‌ی یازده سپتامبر و امتناع این گروه از واگذاری اسامه بن لادن به ایالات متحده‌ی امریکا، در خفا به سر می‌برد.
بعد از آن اداره‌ی تحقیقات فدرال ایالات متحده‌ی امریکا‌ نام ملا محمد عمر را در فهرست تروریست‌های تحت پیگرد قرار داد و او را یکی از برنامه‌ریزان اساسی حمله‌ی تروریستی یازده سپتامبر در امریکا خواند. اکنون مقام‌های ارشد اداره‌ی تحقیقات فدرال امریکا در واشنگتن در حالی که می‌خواهند از آن‌ها نامی برده نشود، ادعا می‌کنند که نام ملا محمد عمر اصلا در فهرست تروریست‌های تحت پیگرد اداره‌ی تحقیقات فدرال امریکا (اف.بی.آی) وجود نداشته است. اما آن‌ها در عین زمان می‌پذیرند که نام ملا عمر در فهرست «تروریست‌های خارجی‌ تحت پیگرد» وزارت خارجه‌ی ایالات متحده‌ی امریکا که برای دستگیری وی جایزه‌ی نقدی تعیین کرده است، وجود دارد.
سایت انترنتی وزارت خارجه‌ی امریکا‌ برای کسانی که در مورد ملا محمد عمر معلومات فراهم کنند (به گونه‌‌ای که این معلومات به دستگیری ‌یا کشته شدن ملا محمد عمری که رژیم او در سال‌های قبل از حمله‌ی تروریستی یازده سپتامبر به اسامه بن لادن و شبکه‌ی القاعده‌ی پناه داده بود، منجر شود)، 10 میلیون دالر پاداش تعیین کرده است. در این سایت انترنتی آمده است: «نیروهای به رهبری آمریکا رژیم طالبان را از قدرت خلع کرد، اما در جنگ علیه دهشت‌افگنی، ملا عمر هنوز برای ایالات متحده‌ی امریکا و متحدانش تهدید بزرگی محسوب می‌شود».
در حقیقت‌ رسانه‌های بین‌المللی برای اولین بار به تاریخ 8 جولای سال 2004 حضور ملا محمد عمر در کویته را گزارش دادند، ملا سخی‌داد مجاهد (دوست نزدیک امیر فراری طالبان) به بازجویان افغانی گفته بود که ملا محمد عمر نیروهای مربوط به گروه طلبان را از مخفی‌گاهش در بلوچستان رهبری می‌کند.
به تاریخ 25 اکتوبر سال 2006، کابل معلومات استخباراتی را در اختیار پاکستان قرار داد، این معلومات حاکی از آن بودند که ملا محمد عمر و برخی از رهبران کلیدی طالبان در پاکستان مخفی شده‌اند. بعد از اوج گرفتن حملات تروریستی در کابل و بالا گرفتن سو‌ ظن‌ها در حکومت کرزی مبنی بر راه‌اندازی این حملات از خاک پاکستان، این اطلاعات استخباراتی در جریان سفر رییس جمهور کرزی به اسلام‌آباد با طرف پاکستانی شریک ساخته شدند.
در ماه مارچ سال 2006، عبدالله عبدالله، وزیر خارجه‌ی افغانستان به اسوشیتید پرس گفت که کابل در مورد محل اقامت ملا محمد عمر معلومات دقیق را با اسلام‌آباد شریک ساخته است. پاکستان ادعاهای افغانستان را رد کرد‌ و ادعا کرد که معلومات ارائه شده‌ی کابل‌ به‌روز نیستند.
آقای عبدالله گفت: «اکثریت رهبران طالبان فعالیت‌های تروریستی در افغانستان را از پاکستان اداره می‌کنند. وی در ادامه افزود: «ما شواهدی در مورد اقامت ملا محمد عمر در خارج از افغانستان و در بلوچستان در اختیار دوستان پاکستانی ما قرار داده‌ایم».
‌شش ماه بعد آقای کرزی با متهم کردن پاکستان به حمایت از ملیشه‌ها و بی‌ثبات ساختن افغانستان، به تاریخ 23 سپتامبر سال 2006 گفت: «ملا عمر و اسامه بن لادن هردو در پاکستان‌اند». آقای کرزی با اشاره به شورای روابط خارجی ایالات متحده‌ی امریکا گفت که مطمئنا رهبران طالبان در پاکستان هستند: «پرویز مشرف رییس جمهور پاکستان این را می‌داند و من هم می‌دانم. او واقعا در پاکستان است». آقای کرزی در مورد محل اقامت بن لادن گفت: «اگر بگویم که او در پاکستان است، دوستان پاکستانی‌ام عصبانی خواهند شد، اما حقیقت این است که او در افغانستان نیست».
به تاریخ 9 سپتامبر سال 2006، سی.‌ان.‌ان گزارش اختصاصی را در مورد محل اقامت ملاعمر به نشر رساند. در این گزارش گفته شده بود که رهبر یک‌چشم طالبان در پاکستان به سر می‌برد. این گزارش به نقل از منابع استخباراتی ایالات متحده‌ی امریکا گفته بود: «رهبر منزوی طالبان در کویته یا اطراف آن به سر برده و جنگ‌جویان مذهبی جنبش طالبان را رهبری می‌کند، با وجودی که وی در عملیات‌های روزانه‌ی جنبش طالبان شرکت ندارد و این نقش را به فرماندهان نظامی‌اش واگذار کرده است».
به تاریخ 3 جنوری سال 2007، ملا عمر در اولین مصاحبه‌اش بعد از فروپاشی رژیم ملیشه‌های خشکه‌مقدس در سال 2001 با یک روزنامه‌ی پاکستانی گفته بود که با حکومت کرزی که از پشتیبانی ایالات متحده‌ی امریکا برخوردار باشد، هرگز گفت‌وگو نخواهد کرد. ملا عمر هم‌چنین اخطار داده بود که جنگ را تا حدی تشدید خواهند بخشید که نیروهای خارجی مجبور به ترک افغانستان شده و نهادی ایجاد شده توسط آن‌ها برچیده شوند.
رهبر طالبان در پاسخ به پرسش تحریری‌ای که توسط یک روزنامه‌‌نگار پاکستانی به او ارسال شده بود، گفته بود: «نیروهای خارجی باید فورا افغانستان را ترک کنند. اگر این اتفاق نیافتد، جنگ شدت خواهد گرفت».
در ویدیویی که از سوی سازمان استخباراتی افغانستان (ریاست امنیت ملی) به تاریخ 17 جنوری سال 2007 منتشر شد، یک سخن‌گوی اسیر طالبان اقرار می‌کند که ملا محمد عمر تحت حفاظت سازمان استخباراتی پاکستان در کویته به سر می‌برد. مأموران ریاست امنیت ملی افغانستان عبدالحق حقی را که در رسانه‌ها در ولایت شرقی ننگرهار به داکتر محمد حنیف شهرت داشت، دستگیر کرده بودند. وی تصدیق کرده بود که بعد از دیدار با امیرش (ملا عمر) در پاکستان، برای انجام عملیاتی از پاکستان وارد افغانستان شده بود که توسط مأموران ریاست امنیت ملی افغانستان بازداشت شد.
با نقل قول از این سخن‌گوی طالبان، گفته شده بود که امیر طالبان (ملا عمر) حکومت سایه را در افغانستان اداره می‌کند که این حکومت از ملیشه‌ها، مذهبی‌ها و شوراهای فرهنگی تشکیل می‌شود. اما در ماه سپتامبر سال 2009 روزنامه‌ی «سندی تایمز» ادعا کرده بود که ملا عمر به کراچی نقل مکان کرده است، جایی که برای امریکایی‌ها غیرممکن است که او را هدف قرار دهند.
واشنگتن پست در ماه جنوری 2011 با اشاره به گزارشی که در روزنامه‌ی «اکلپس گروپ» به نشر رسیده بود، اظهار داشت که ملا عمر به تاریخ 7 ماه جنوری دچار حمله‌ی قلبی شده بود که بعدا به شفاخانه‌‌ای در کراچی انتقال داده شده و قبل از آزاد شدن جراحی شده و تداوی شده بود.
به تاریخ 28 آگست سال 2012 جنرال جان آلن، فرمانده نیروهای ناتو و ایالات متحده‌ی امریکا در افغانستان ادعا کرد که ملا عمر همراه با فرماندهانش در پاکستان به سر می‌برند. جنرال جان آلن گفت: «عمر و بسیاری از فرماندهانش در پاکستان زندگی می‌کنند».
حمله‌ی پنهانی نیروهای امریکایی که کشته شدن اسامه بن لادن را در پی داشت، گمانه‌زنی‌هایی را به وجود آورده بود که ملا عمر هدف بعدی کماندوهای امریکایی خواهد بود. اما با حذف نام ملا عمر از فهرست تروریست‌های تحت پیگرد اداره‌ی تحقیقات فدرال ایالات متحده‌ی امریکا (اف.بی.آی) به نظر می‌رسد که این شایعات روبه‌زوال نهاده‌اند.