آمریکا و کاهش خموشانه‌ی زندانیان خارجی زندان‌های افغانستان

منبع: واشنگتن پست
نویسنده: آدام گولدمن
برگردان: حمید مهدوی
مقام‌های ایالات متحده‌ی امریکا می‌گویند که این کشور به کاهش خموشانه‌ی جمعیت بازداشت شدگانی که در زندان‌های نظامی این کشور در افغانستان به سر می‌برند، آغاز کرده است، اما این کشور مانده است که با کمتر از ده زندانی‌ای که افغان نیستند و به شکل ویژه‌ای خطرناک پنداشته می‌شوند، چه کند.
این گروه کوچک بازداشت شدگان خارجی سال‌ها مقام‌های ایالات متحده‌ی امریکا را رنجانده است، اما با چشم‌انداز خروج نیروهای نظامی ایالات متحده‌ی از افغانستان این موضوع بر مقام‌های این کشور فشار بیش‌تری وارد کرده است.
این در حالی است که مقام‌های افغان گفته‌اند که هیچ‌زندانی خارجی را در زندان‌های خود نخواهند گذاشت. هم‌چنین کشورهای این زندانیان نیز آنان را نمی‌خواهند یا ضمانت امنیتی در مورد عمل‌کرد آینده‌ی آن‌ها که قناعت ایالات متحده‌ی امریکا را برآورده بتواند، ارائه نمی‌توانند.
آوردن برخی از آن‌ها به ایالات متحده‌ی امریکا برای محاکمه در دادگاه نظامی، گزینه‌ای که اداره‌ی اوباما در نظر دارد، مخالفت‌های سیاسی را به دنبال خواهد داشت یا ممکن است که محاکمه‌ی آن‌ها به دلیل فقدان شواهد برای دادگاه به مانع برخورد کند.
جاناتان هوروویتس، یک مقام پیشین وزارت خارجه‌ی امریکا که با مسایل مربوط به بازداشت شدگان در افغانستان سروکار دارد، گفت: «این‌‌که این افراد به کجا فرستاده شوند، برای ایالات متحده‌ی امریکا مشکل بزرگی است». دو بازداشتی‌ای که شهروند عربستان سعودی بودند، ماه گذشته به کشور‌شان برگردانده شدند. یک شهروند فلسطین در ماه نوامبر به کشوری در شرق میانه فرستاده شد، کشوری که مقام‌ها از آن نام نمی‌برند.
مقام‌ها گفته‌اند که دو زندانی‌‌ دیگر که گفته می‌شد پاکستانی‌اند، اخیرا افغان شناسایی شده و به حکومت رییس جمهور کرزی تسلیم شدند. این نقل‌و‌انتقالات باعث شده‌اند تا تعداد زندانیان خارجی زندان پروان در نزدیکی میدان هوایی بگرام را از 54 تن در ماه نوامبر به 49 تن در حال حاضر کاهش یابد.
گزینه‌های مشکل
مقام‌های ایالات متحده‌ی امریکا انتظار دارند برگرداندن زندانیان خارجی به کشورهای‌شان، یا اسکان مجدد آن‌ها ادامه یابد، اما آن‌ها می‌گویند که در مورد یک زیر‌مجموعه‌‌ از زندانیانی که به جنایات جنگی‌ جدی مظنون‌اند، یا هنوز به آن‌ها به عنوان یک تهدید تروریستی نگریسته می‌شود، گزینه‌ی آسانی وجود ندارد. قرار بود وزارت عدلیه (وزارت دادگستری) امریکا و وزارت دفاع این کشور (پنتاگون) در ماه جاری در مورد این‌که کدام زندانیان تحت پیگرد قانونی قرار بگیرند، تصمیم بگیرند. مقام‌ها گفته‌اند، تعداد زندانیانی که انتظار پیگرد قانونی را می‌کشند، یک عدد تک‌رقمی است (کمتر از ده).
آن‌ها می‌گویند، یک شهروند روسیه که چند سال قبل دستگیر شده بود، در میان بهترین نامزدها است. این شهروند روسیه به شرکت در حملات شورشی در سال 2009 در افغانستان مظنون است. مقام‌ها می‌گویند که جنرال مارک مارتین، دادستان کل نظامی‌ مشتاق است تا این شهروند روسی را که ایریک حمیدالله نامیده می‌شود، تحت پیگرد قانونی قرار دهد.
یک مقام وزارت دفاع آمریکا که مانند دیگران نخواست از او نامی گرفته شود، گفت که مقر نیروهای دریایی در چارلستون یا مقری که جدیدا در چساپیک اعمار شده است، مکان‌های احتمالی‌ هرگونه محاکمه خواهند بود. به گفته‌ی مقام‌ها اکثریت زندانیان زندان بگرام در میدان نبرد دستگیر شده‌اند و این امر به طور باالقوه زمینه را برای محاکمه‌ی آن‌ها در دادگاه‌های نظامی مساعدتر ساخته است، تا محاکمه در دادگاه‌های فدرال.
این در حالی است که کانگرس ایالات متحده‌ی امریکا که محدودیت‌هایی را در زمینه‌ی انتقال زندانیان زندان گوانتانامو در کیوبا وضع کرده بود، هیچ‌محدودیتی را بر حکومت اوباما برای انتقال زندانیان از افغانستان به ایالات متحده‌ی وضع نکرده است.
سناتور سَکسبی چمبلس، یک سناتور جمهوری‌خواه در سنای آمریکا در ‌بیانیه‌ای گفت: «من از زندان گوانتانامو در کیوبا به عنوان محل منطقی بازداشت جهادی‌هایی که در میدان نبرد دستگیر می‌شوند، دفاع می‌کنم. آن‌ها باید توسط کمیسیون‌های نظامی در گوانتانامو محاکمه شوند و در صورت محکومیت، باید با آن‌ها مورد به مورد برخورد شود».
چمبلس در مورد این‌که آیا از تلاش‌ها در راستای آوردن زندانیان زندان بگرام به ایالات متحده‌ی امریکا جلوگیری خواهد کرد یا خیر، اظهار نظر نکرد. سناتور لیندزی گراهام در مصاحبه‌اش گفت که از انتقال زندانیان بگرام به ایالات متحده‌ی آمریکا و محاکمه‌ی آن‌ها در دادگاه‌های نظامی حمایت خواهد کرد. وی در ادامه‌ی مصاحبه‌اش گفت، کانگرس باید انعطاف‌پذیر باشد.
گراهام گفت: «من با استفاده از کمیسیون‌های نظامی در داخل ایالات متحده‌ی امریکا حمایت می‌کنم. باید مرا قناعت دهید، کسانی را که برای محاکمه برگزیده‌اید، کسانی اند که باید برگزیده شوند و محلی را که برگزیده‌اید، محل امنی است و اگر محکومیتی در کار باشد، چه کار می‌کنید. این شخص را در کجا اسکان می‌دهید؟ برایم مهم نیست اگر محل دادرسی‌ در گیتمو ساخته شود».
نگرانی‌های برگشتن به وطن
در میان زندانیان زندان بگرام، شهروندان کشورهای مختلف، به‌شمول یمن، تونس، ازبکستان، اردن و کویت حضور دارند. در میان آن‌ها 35 شهروند پاکستان که انتظار می‌رود اکثریت آن‌ها به کشور‌شان بازگردانده شوند‌ نیز وجود دارند.
دو شهروند عربستان سعودی در میان آخرین زندانیان زندان بگرام اند که آزاد شده‌اند. آن‌ها در سال 2008 در حالی‌که در سومین دهه‌ی زندگی‌شان قرار داشتند، توسط نیروهای ایالات متحده‌ی آمریکا باز داشت شدند. آن‌ها در حالی‌که با چندین افغان سوار در یک موتر بودند، توسط نیروهای افغانستان بازداشت شدند.
وقتی نیروهای افغان فهمیدند که این بازداشتی به زبان عربی صحبت می‌کند، او را به آمریکایی‌ها تسلیم کردند و آمریکایی‌ها سرانجام حکومت عربستان سعودی را از این موضوع مطلع ساختند. زندانی‌ دوم گفت که برای انجام کارهای داوطلبانه به افغانستان آمده است. حکومت عربستان سعودی تا سال گذشته از بازداشت بودن او باخبر نبود.
مقام‌های آمریکایی گفته‌اند که این دو زندانی در اول ماه فبروری از بگرام پرواز کرده‌اند. عربستان سعودی که به خاطر برنامه‌هایش برای شبه‌نظامیان از سوی مقام‌های آمریکایی تقدیر شده است، پیوسته خواهان برگرداندن شهروندانش از زندان‌های گوانتانامو و بگرام به این کشور بوده است.
به آخرین شهروند زندانی این کشور که به کشور خود برگشته بود، اجازه داده شد تا قبل از قرار گرفتن در روند قانونی یا شمولیت در برنامه‌های توان‌بخشی، چند هفته‌ای را با خانواده‌اش بگذراند. معمولا برای این اشخاص فرصت‌های تحصیلی مهیا شده یا برای راه‌اندازی کاری به آن‌ها دست‌مزد پرداخته می‌شود. مقام‌های عربستان سعودی می‌گویند که تمام زندانی‌های بازگشته به این کشور به دقت تحت نظارت قرار دارند تا اطمینان حاصل شود که دیگر هیچ‌تهدیدی از سوی آن‌ها وجود ندارد.
محدود کشورهای دیگری نیز برنامه‌ی مشابهی را پیش‌نهاد می‌کنند. برگرداندن این زندانیان به کشورهای‌شان می‌تواند تهدید جدی برای آن‌ها باشد. هوروویتس گفت: «هیچ‌زندانی‌ای نباید به جایی برگردانده شود که احتمال شکنجه‌اش وجود داشته باشد». وی در ادامه افزود «ایالات متحده نگران است که دولت‌ها نخواهند یا نتوانند قوانین را عملی کنند. بخشی از راه‌حل ایالات متحده‌ی امریکا خواهد بود تا منافع امنیتی این کشور از طریق حفظ زندان‌ها را با منافع سیاسی و نظامی این کشور با بستن این زندان‌ها را با هم مقایسه کند».