مردی که دستکم چهل سال از مهمترین حوادث سیاسی و امنیتی ولایت قندهار را گزارش میداد، در یک رویداد غمانگیز جانش را از دست داد. قندهار یکی از ناامنترین ولایتهای افغانستان است. ولایتی که یکی از مراکز مهم تحولات سیاسی این کشور نیز است. ساختمان این ولایت در روز پنجشنبه، مرگ فرزندان نامدارش را شاهد بود. حوالی ساعت سه پس از چاشت روز پنجشنبه، 26 میزان، یکی از محافظان زلمی ویسا، والی قندهار در پایان یک نشست امنیتی، جنرال عبدالرازق و چند مقام محلی این ولایت را ترور کرد.
مهاجم زمانی دست به شلیک زد که جنرال رازق و دیگر مقامهای محلی قندهار با جنرال اسکات میلر، فرمانده عمومی نیروهای حمایت قاطع در افغانستان از جلسه بیرون شده بودند. در اثر شلیک او علاوه بر جنرال رازق، جنرال مؤمن حسینخیل، رییس امنیت ملی قندهار و محمدسلیم انگار خبرنگار کهنهکار تلویزیون ملی کشور نیز کشته شدند.
کشتهشدن محمدسلیم انگار هرچند لای خبرهای ترور جنرال رازق گم شد، اما جامعهی خبرنگاران را متأثر کرد. بسیاری از افرادی که با آقای انگار آشنایی داشتهاند، مرگ او را ضایعهی بزرگی برای خانوادهی خبرنگاران در افغانستان میدانند.
نورالله نوری، آمر رادیو و تلویزیون ملی قندرهار میگوید: «محمد سلیم انگار نزدیک به 40 سال تجربهی خبرنگاری داشت. تجربهیی که از بدترین و دشوارترین شرایط کار آموخته بود. او فرد حرفهیی و با تخصص در حوزهی رسانه در افغانستان بود که بدون شک از دست دادنش ضایعهی بزرگی برای رسانهها است.»
محمدسلیم انگار مشهور به سلیم جان کی بود؟
محمدسلیم با فراغت از دومین دور خدمت عسکری در سال 1358 خورشیدی پا به عرصهی خبرنگاری گذاشت. او تا آن زمان آموزش حرفهیی خبرنگاری ندیده بود، اما بنا بر علاقه شدیدش به خبرنگاری، اولین کارهای خبرنگاری را بهصورت کارآموزی برای رادیوـتلویزون ملی کشور انجام میداد.
آن زمان نشرات تلویزیون در افغانستان تازه پا به یکسالگی گذاشته بود. تلاش انگار سبب شد که بعد از دورهی آزمایشی بهعنوان کارمند در رادیوـتلویزیون ملی افغانستان استخدام شود.
اسماعیل تیمور، مدیر خبر رادیو و تلویزیون ملی میگوید: «محمدسلیم انگار جوان پر از تب و تلاش بود. او در سال 1360 بهصورت رسمی کارش را در تلویزیون آغاز کرد. مسوولیت او تهیهی خبر و فلمبرداری بود.»
استخدام شدن آقای انگار در رادیوـتلویزیون افغانستان، به گفتهی اعضای خانوادهاش به او شوق و انگیزهی بیشتر داده بود. سارنوال عزیز زلمی برادر آقای انگار میگوید: «انگار بعد از دو دور خدمت عسکری کار خبرنگاری را انتخاب کرد و سالها با اشتیاق خبرنگاری کرد و حتا زمانی که مرگ او را تهدید میکرد نیز از آن دست نکشید.»
بنا بر معلومات ارایه شده از سوی مسوولان رادیوـتلویزیون ملی، انگار تنها یک سال دورههای کوتاه مدت آموزش خبرنگاری و فلمبرداری را فرا میگیرد و سپس بر کارش مسلط میشود.
او حتا در اوج درگیریها که افغانستان محراق رویارویی کشورهای قدرتمند بود، خبرنگاری میکرد. کاری که او را دو بار تا سرحد مرگ نیز برد. او در اوج درگیریهای دههی هفتاد، کابل را ترک و به زادگاهش قندهار رفت. او در آنجا نیز بهعنوان خبرنگار رادیوـتلویزون ملی به کارش ادامه داد.
سارنوال عزیز زلمی، برادر آقای انگار میگوید: «برای سلیم کارخبرنگاری مقدس و دوست داشتنی بود. او در هیچ شرایطی از آن دست برنداشت. به اندازهیی به کارش متعهد بود که حتا ترس از دستدادن جانش را نیز نداشت.»
محمدسلیم انگار بارها در جریان انجام وظیفه از بحبوحهی خطر، جان بهسلامت برد. او در زمان حکومت داکتر نجیب بهطور معجرهآسایی از مرگ حتمی نجات یافت. رحمتالله رحمت همکار اقای انگار میگوید: «در حکومت داکتر نجیب، به مقر رادیو تلویزون ملی در قندهار هاوان پرتاب شد. اصابت هاوان بخشهای زیادی از ساختمان رادیوـتلویزیون ملی را تخریب کرد و به همکاران ما آسیب رساند. آقای انگار نیز بهشدت در آن رویداد زخمی شده بود.»
این رویداد آخرین رویداد خطرآفرین نبود، او بار دیگر در سال 2004 نیز تا لبهی پرتگاه مرگ رفت.
اسماعیل تیمور، مدیر بخش خبر رادیوـتلویزون ملی میگوید: «کار خبرنگاری در یکی از ناامنترین ولایتها برای انگار آسان نبود. همزمان با ورود نیروهای ناتو به قندهار در اوج ناامنیها، موتر حامل انگار هدف ماین کنار جادهیی قرار گرفت و از جاده منحرف شد. در این رخداد، آقای انگار بهشدت زخمی شد.»
محمدسلیم انگار مشهور به سلیم جان رحیم، در سال 1333 در مرکز ولسوالی پنجوایی قندهار متولد شد و از سن 18 تا 25 سالگی پس از فراغت از مکتب، جذب نیروهای نظامی وقت شد و نزدیک به 5 سال در نظام وقت خدمت عسکری کرد.
سرانجام او در سال 1358 به خدمت عسکری اجباری نقطهی پایان گذاشت و به کار در رسانه رو آورد. او از اولین افراد رسانهیی در افغانستان است که نزدیک به چهل سال در رادیو و تلویزیون ملی کشور بهصورت رسمی کار کرد و همکار غیررسمی سایر رسانهها در جنوب افغانستان نیز بود.
باسابقهترین چهرهی رسانهیی
ریاست رادیوـتلویزون ملی در قندهار میگوید که محمدسلیم انگار، یگانه خبرنگار حرفهیی این رسانه در قندهار بود که مهمترین مسایل کشور را پوشش میداد و منبع اصلی معلومات برای سایر رسانههای کشور بود. نورالله نوری رییس رادیوـتلویزیون ملی میگوید: «طبق معمول روز پنجشنبه 26 میزان، آقای انگار برای پوشش خبری جلسهی امنیتی به مقر ولایت قندهار رفت، اما هرگز از آنجا برنگشت تا معلومات را شریک نماید.»
در جلسهی امنیتی قندهار که در روز پنجشنبه برگزار شدهبود، محمدسلیم انگار، جنرال عبدالرازق فرمانده پولیس و جنرال مؤمن حسینخیل، رییس امنیت ملی قندهار کشته شدند، اما کشتهشدن محمدسلیم انگار کمتر رسانهیی شد. فراموشی که درد مرگ انگار را بیشتر کردهاست.
نورآغا شریفی مسوول تلویزیون آرزو و استاد دانشکدهی خبرنگاری دانشگاه بلخ میگوید که سلیم انگار کمتر از جنرال رازق برای افغانستان خدمت نکرده بود. او زیر اخبار سهمگین مربوط به ترور یک جنرال فراموش شدهاست: «خون هیچ انسانی از انسانی دیگر رنگینتر نیست. متأسفانه، رسانهها کشتهشدن یکی از باسابقهترین افرادش را بهدلیل پوشش ترور جنرال رازق نادیده گرفتند و از پوشش آن چشم پوشی کردهاند.»
از آقای انگار شش فرزند، سه دختر و سه پسر بهجا مانده است. بزرگترین فرزند او شانزده ساله و هنوز دانشآموز مکتب است. فرزندانی که تا کنون نازپرودهی پدر بودند، اما از این پس، در نبود پدر، باید با چالشهای زندگی بجنگند. برادر انگار که خود پدر 9 فرزند است، میگوید که از این بعد در کنار 9 فرزند خودش، از فرزندان بردارش نیز مراقبت خواهد کرد و بهاندازه توان از آنها حمایت میکند تا آرمانهای پدر را برآورده سازند و افراد مؤثر برای جامعه شوند.
در گذشت انگار در یک رویداد تروریستی، اولین رویداد دردناک برای رسانهها در افغانستان نیست بلکه، این پنجمین حملهی تروریستی در سال جاری است که از خبرنگاران قربانی میگیرد. ماه گذشته خبرنگار و تصویربردار تلویزیون طلوع در یک حملهی انتحاری در کابل جان باختند. قبل از آن در ماه ثور شمار زیادی از خبرنگاران که برای پوشش خبری یک حملهی انتحاری به منطقهی شش درک کابل رفته بودند، از سوی یک مهاجم انتحاری هدف قرار گرفتند. در این حملهی تروریستی، 9 خبرنگار جان دادند و دستکم هشت تن دیگر زخمی شدند. ساعاتی پس از این رویداد، یک خبرنگار محلی در خوست از سوی مهاجمان مسلح هدف قرار گرفت و جان باخت.
در مجموع در سال جاری 15 خبرنگار و یک کارمند رسانه در رویدادهای مختلف تروریستی در کشور جان باختهاند. مسؤلیت تمام این حملهها را داعش یا طالبان به عهده گرفته است.
مرکز خبرنگاران افغانستان، ضمن محکومیت شدید این رویداد، جان باختن محمدسلیم انگار را ضایعهیی بزرگ برای جامعهی رسانهیی کشور میدانند. این نهاد مدافع خبرنگاران، از حکومت افغانستان میخواهد که این رویداد را با جدیت بررسی کرده و عاملان آن را تحت پیگرد قانونی قرار دهد.
