یک روز پس از پایان مذاکرات شش روزه میان نمایندگان امریکا و گروه طالبان در قطر و اظهارات تازهی مقامهای ارشد امریکایی در مورد این مذاکرات، احزاب و چهرههای سیاسی کشور به این مذاکرات واکنش نشان دادهاند.
شورای عالی صلح افغانستان، هدف این مذاکرات را زمینهسازی برای آغاز گفتوگوهای مستقیم میان طالبان و حکومت افغانستان خوانده است.
شورای حراست و ثبات، جریان سیاسی «محور مردم افغانستان»، فرانز مایکل میلبن، سفیر پیشین اتحادیهی اروپا در افغانستان، حنیف اتمر از نامزدان ریاست جمهوری سال آینده، حامد کرزی، رییسجمهور پیشین کشور همه با ادبیات متفاوت اما متفق القول به مالکیت و رهبری صلح توسط افغانها تاکید کرده و گفتهاند که تصمم نهایی در مورد صلح از صلاحیتهای انحصاری مردم افغانستان است و نباید کشور دیگری به نیابت از افغانستان برای آیندهی مردم این کشور تصمیم بگیرد.
چهارمین دور مذاکرات میان نمایندگان امریکا و گروه طالبان روز دوشنبه هفتهی گذشته (1 دلو) در قطر برگزار شد. در این مذاکرات یک هیأت یازده نفره از امریکا به ریاست زلمی خلیلزاد، نمایندهی ویژه وزارت خارجه امریکا برای صلح افغانستان و یک هیأت هشت نفرهی دیگر از سوی طالبان به ریاست شیرمحمد عباس ستانکزی، رییس پیشین دفتر سیاسی طالبان در قطر حضور داشتهاند.
شماری از رسانههای خارجی از جمله خبرگزاری رویترز به نقل از مقامهای طالبان گزارش کرده است که نمایندگان این گروه با هیأت مذاکرهکنندهی امریکایی برای پایان دادن جنگ 17 ساله در افغانستان به توافق رسیدهاند.
در گزارش رویترز آمده است که دو طرف همچنان توافق کردهاند که نیروهای خارجی در طول 18 ماه پس از امضای این توافقنامه، خاک افغانستان را ترک کنند.
به نقل از این منابع، گروه طالبان گفته است که پس از نهاییسازی جدول زمانی آتشبس و اجرای آن، با حکومت افغانستان نیز گفتوگو خواهد کرد.
پیش از این نیز گزارشهایی منتشر شده بود که نمایندگان امریکا و گروه طالبان در چهارمین دور مذاکراتشان در دوحه روی خروج نیروهای امریکایی از افغانستان و اینکه کابل برای هیچ کشوری تهدید نباشد، به توافق رسیدهاند اما این گزارشها به گونهی رسمی نه از سوی امریکا تایید شد و نه هم از سوی طالبان.
همزمان با این، وزارت خارجهی امریکا اعلام کرده است که به پیشرفتهای قابل توجهی در مذاکرات با گروه طالبان دست یافته و این کشور با جدیت روند صلح افغانستان را پیگیری میکند.
مایک پومپئو، وزیر خارجهی امریکا در صفحهی رسمی توییتر خود نوشته است که ایالات متحدهی امریکا در مورد پیگیری روند صلح افغانستان، خروج نیروهای امریکایی از افغانستان و جلوگیری از تبدیل شدن این کشور به فضای بینالمللی تروریزم، جدی است. آقای پومپئو در ادامه گفته است که ایالات متحدهی امریکا با دولت افغانستان و تمام طرفهای ذینفع تلاش میکند تا حاکمیت، استقلال و رفاه افغانستان را تقویت کند.
زلمی خلیلزاد، نمایندهی ویژهی وزارت خارجهی امریکا برای صلح افغانستان نیز اعلام کرده است که در این دور گفتوگوها پیشرفتهای مهمی صورت گرفته اما تاکنون توافقی بهدست نیامده است.
آقای خلیلزاد شنبهشب (6 دلو) در صفحهی رسمی توییتر خود نوشته: «پس از شش روز مذاکره در قطر برای مشورت عازم افغانستان هستم. نشستها در اینجا بیش از هر زمان دیگری سازنده بود. پیشرفتهای مهمی روی مسایل حیاتی بهدست آمده است.» او همچنان نوشته است تا زمانی که روی مذاکرات بینالافغانی و آتشبس همهجانبه با گروه طالبان توافقی نشود، روی مسایلی دیگر توافق نخواهد شد.
خلیلزاد در ادامه گفته است: «کار ما ادامه دارد و مذاکرات بهزودی از سر گرفته میشود. مسایلی باقی مانده که باید حل شود. تا زمانیکه روی همهی مسایل توافق نشود، توافقی در کار نیست. مذاکرات بینالافغانی و آتشبس همهجانبه قطعا از جملهی این مسایل است.»
گروه طالبان نیز در اعلامیهای گفته است که در چهارمین دور مذاکرات میان نمایندگان این گروه و امریکا در مورد خروج نیروهای امریکایی از افغانستان و دیگر مسایل مهم بحث و پیشرفت صورت گرفته است.
ذبیحالله مجاهد، سخنگوی این گروه گفته است: «چون موضوعات سنگین است و به بحثهای زیادی نیاز دارد، فیصله شد که در مورد بعضی مسایل لاینحل نشستهای دیگری انجام شود.» او گزارشهای منتشر شده در مورد آتشبس و مذاکرهی طالبان با حکومت افغانستان را رد کرده است.
زمینهسازی برای آغاز گفتوگوهای مستقیم بینالافغانی
شورای عالی صلح افغانستان میگوید که پیشرفتهای اخیر در راستای فراهمسازی تسهیلات برای آغاز روند گفتوگوهای بینالافغانی صورت گرفته است.
عطاالله سلیم، معاون شورای عالی صلح دیروز (یکشنبه، 7 دلو) به روزنامه اطلاعات روز گفت: «پیشرفتهای اخیر را در راستای فراهمسازی تسهیلات برای آغاز روند گفتمان بین مردم افغانستان میدانیم، آنها زمنیهسازی میکنند، اعتمادسازی میکنند، جوسازی میکنند تا طالبان آماده شوند به گفتمان بین خود افغانستانیها…»
آقای سلیم میافزاید که شورای عالی صلح امیدوار است که نمایندگان امریکا بتوانند طالبان را به میز مذاکرهی مستقیم با حکومت افغانستان بکشاند. به گفتهی او، طالبان در نخست حتا حاضر به گفتوگو با هیأت امریکایی نبودند اما این گروه تاکنون چهار دور مذاکرات با امریکا را پیش برده است.
او افزود که آقای خلیلزاد در نشست بعدیاش با نمایندگان طالبان نیز در مورد زمینهسازی مذاکرات مستقیم میان حکومت افغانستان و طالبان بحث و گفتوگو خواهد کرد.
«در گفتوگوهای صلح، مصالحه و مذاکره باید تفکیک شود»
شورای حراست و ثبات افغانستان با تاکید بر لزوم صلح در کشور میگوید در گفتوگوهای صلح، «مصالحه» و «مذاکره» باید از هم تفکیک شود.
مسعود ترشتوال، سخنگوی شورای حراست و ثبات روز (یکشنبه، 7 دلو) در یک نشست خبری در کابل گفت که در «مذاکره» ممکن است پیششرطی وجود نداشته باشد اما این مسأله در «مصالحه» فرق میکند و هیچ مصالحهای بدون پیششرط نمیتواند وجود داشته باشد.
آقای ترشتوال گفت: «فعلا گفتوگو برای گفتوگو است، مذاکره برای مذاکره است. ما باید میان مذاکره و مصالحه تفکیک قایل شویم. در مذاکره ممکن است پیششرطی وجود نداشته باشد، اما وقتی که پای معاهده به میان میآید و امضای یک سند مکتوب بهوجود میآید، در آنجا بحث مصالحه مطرح میشود و هیچ مصالحهای بدون پیششرط نمیتواند وجود داشته باشد.»
آقای ترشتوال گفت که هیچ کشوری نمیتواند به نیابت از افغانستان سندی را امضا کند که به سرنوشت مردم افغانستان تعلق دارد. او تأکید کرد که صلح با مالکیت و رهبری مردم و نخبگان افغانستان صورت میگیرد و فیصلهی نهایی، صلاحیت انحصاری مردم افغانستان است.
«مذاکرات صلح با استقرار آتشبس و… همزمان باشد»
حامد کرزی، رییسجمهور پیشین افغانستان از پیشرفت در مذاکرات صلح میان نمایندگان ایالات متحدهی امریکا و گروه طالبان استقبال کرده و گفته است که مذاکرات صلح باید همزمان با استقرار آتشبس و پایان جنگ در افغانستان باشد.
در اعلامیهی دفتر مطبوعاتی آقای کرزی آمده است که استقرار صلح و امنیت اولویت مردم افغانستان است. اعلامیه به نقل از آقای کرزی گفته است: «تأمین صلح پایدار در افغانستان زمانی تحقق خواهد یافت که محصول مذاکرات و توافق میان خود افغانها بوده و نتیجهی گفتگوهای صلح یک افغانستان متحد، دارای وحدت ملی، با حاکمیت عام و تام، استقلال کامل و رو به پیشرفت و ترقی باشد.»
«روند صلح به یک روند واقعی بینالافغانی ارتقا کند»
محور مردم افغانستان نیز در یک اعلامیه از پیشرفتهای اخیر در راستای صلح این کشور استقبال کرده و گفته است که روند صلح باید هرچه زودتر به یک روند واقعی بینالافغانی ارتقا یابد.
محور مردم افغانستان در ادامه تأکید کرده است که صرف حضور نمایندگان مردم افغانستان در گفتوگوهای صلح میتواند دستآوردها، حقوق و آزادی تمام مردم این کشور را تضمین و زمینهی تأمین امنیت پایدار را فراهم کند.
«از موقفگیری حکومت در قبال تلاشهای صلح مطمیین نیستیم»
تیم انتخاباتی صلح و اعتدال به رهبری محمدحنیف اتمر، مشاور پیشین امنیت ملی نیز گفته است که آنها از هر روندی که منجر به تأمین صلح دایمی در کشور شود، استقبال میکند.
در اعلامیهی این تیم انتخاباتی آمده است که آغاز مذاکرات بینالافغانی تنها راه دستیابی به صلح پایدار در افغانستان است. در اعلامیه از گروه طالبان نیز خواسته شده است تا از مذاکرات بینالافغانی حمایت کرده و برای دستیابی صلح به مفهوم واقعی آن تلاش کنند.
در بخشی از این اعلامیه آمده است: «در چنین شرایط حساس، ما از موقفگیری حکومت جمهوری اسلامی افغانستان در قبال تلاشهای موجود صلح مطمیین نیستیم. به باور ما حکومت افغانستان باید از تلاشهای جاری با جدیت حمایت نموده و در راه موفق ساختن پروسهی صلح و ختم جنگ خانمانسوز قدمهای مثمر بردارد.»
«صلح یک روند است نه یک رویداد»
فرانز مایکل میلبن، سفیر پیشین اتحادیهی اروپا در افغانستان گفته است که صلح زمانی پایدار است که مردم با آن موافق باشند. آقای میلبن در صفحهی رسمی توییتر خود نوشته است: «صلح یک روند است نه یک رویداد، صلح زمانی پایدار است که مردم با آن موافق باشند، آنها باید این روند را درک کنند و از صلح حمایت کنند. مذاکرات متفاوت است، مذاکرات به اعتماد میان رهبران نیاز دارد تا سازش بهوجود آید و دیدگاه مشترکی برای صلح شکل بگیرد.»
این همه در حالی است که زلمی خلیلزاد، نمایندهی ویژه وزارت امور خارجهی امریکا برای صلح افغانستان از زمان تعیین شدنش به این سمت تا کنون چهار بار با نمایندگان طالبان دیدار و در مورد روند صلح افغانستان گفتوگو کرده است. در تمامی این دیدارها که در قطر و امارات متحدهی عربی انجام شده است، نمایندهی دولت افغانستان حضور نداشته است.
