تا برگزاری انتخابات ریاستجمهوری شش میزان، پنج روز باقی مانده است. شماری از نهادهای ناظر، احزاب و فعالان رسانهای میگویند میان کمیسیون انتخابات و این نهادهای مربوطه هماهنگی لازم وجود ندارد. همچنین میان کمیشنران و کمیسیونهای انتخاباتی نیز در برخی موارد هماهنگی و دیدگاه مشترک وجود ندارد.
به گفتهی این نهادها شماری از پیشنهادهای آنان از سوی کمیسیون انتخابات پذیرفته نشده و در این زمینه همکاری نشده است. این نهادها انتقاد دارند که حتا به پرسشهایشان نیز پاسخ «روشن» داده نشده است که این ناهماهنگیها برگزاری انتخابات شفاف را با پرسش مواجه میسازد.
اما ذبیحالله سادات، از سخنگویان کمیسیون مستقل انتخابات به اطلاعات روز میگوید که این کمیسیون تا کنون برای هماهنگی و زمینهسازی برای نظارت از انتخابات از هیچ تلاشی دریغ نکرده است. او از برگزاری انتخابات شفاف در روز معین آن اطمینان میدهد.
بنابر آمار رسمی کمیسیون مستقل انتخابات، تا کنون به 115 نهاد ناظر ملی و بینالمللی و بیش از 106 هزار نفر بهشمول ناظران نامزدان، جامعهی مدنی، احزاب و رسانهها، اعتبارنامه و کارت نظارت داده شده است.
در همین حال چند روز پیش نیز، دفتر هیأت معاونت سازمان ملل متحد در افغانستان (یوناما)، با نشر اعلامیهای از کمیسیونهای انتخاباتی خواست که برای برگزاری انتخابات شفاف و معتبر با نامزدان، جامعهی مدنی و سایر شرکای انتخاباتی همسو و همکار باشند.
یوسف رشید، رییس بنیاد انتخابات آزاد و عادلانه افغانستان (فیفا) به اطلاعات روز میگوید که این خواست یوناما برای هماهنگی دیرهنگام است. با باور آقای رشید تا کنون میان دستاندرکاران انتخابات هماهنگی درستی وجود ندارد.
نعیم ایوبزاده، رییس بنیاد انتخابات شفاف افغانستان(تیفا) نیز به اطلاعات روز میگوید که جامعهی جهانی عمدا نمیخواهد که برای برگزاری انتخابات شفاف، هماهنگی و نظارت درست انجام شود؛ از اینرو در این دور انتخابات ریاستجمهوری شماری از نهادهای ناظر داخلی از سوی جامعهی جهانی و نهادهای بینالمللی حمایت مالی نشد و این نهادها با کمبود بودجه روبهرویند.
بنابر اظهارات نهادهای ناظر انتخاباتی، تا کنون برنامههای کمیسیونهای مستقل انتخاباتی با سایر نهادها و شرکای انتخاباتی نیز ناهماهنگ است. آقای رشید در این مورد گفت که برخلاف دورههای قبلی، نشستهای هماهنگی کمیسیونهای انتخاباتی و نهادهای ناظر، در هفتههای پیش از برگزاری انتخابات وجود ندارد. آنچه که به گفتهی او باعث شده است که از چگونگی نظارت شفاف و عادلانه در جریان عملیاتهای انتخاباتی نگران باشند.
این نهادها میگویند از این نگرانند ناظرانی که از سوی نهادها ثبت شده و اعتبارنامه گرفتهاند، خیالی نباشند و واقعا در صحنه حضور داشته باشند.
درهمین حال احزاب و نهادهای مدنی نیز میگویند هماهنگیها بر سر انتخابات بسیار کمرنگ است.
محمدناطقی، از اعضای حزب وحدت اسلامی مردم افغانستان میگوید طرح نظارتی احزاب سیاسی و مستقرشدن 21 نماینده از سوی آنان، بهعنوان ناظر در مقر کمیسیون مستقل انتخابات نیز پذیرفته نشده است. آقای ناطقی گفت: «مجبوریم برنامههای خود کمیسیون را در قسمت نظارت بپذیریم. طرح نظارتی ما پذیرفته نشد. از اینرو نگرانی از تقلب وجود دارد، آن هم تقلبهای بزرگ و سازمانیافته.»
سخنگوی کمیسیون مستقل انتخابات رد طرح و شماری از پیشنهادهای نظارتی احزاب و نهادهای ناظر انتخاباتی را میپذیرد و میگوید استقلال کمیسیون ایجاب میکند که مستقل عمل کند. او میگوید که کمیسیون با احزاب سیاسی در نظارت از انتخابات هماهنگ است و توافقنامهای که امضا شده است، تطبیق خواهد شد.
نگرانی از نبود همبستگی با نهادهای ناظر، احزاب، رسانهها و جامعهی مدنی در حالی مطرح است که گفته میشود کمیشنران و کمیسیونهای انتخاباتی نیز باهم هماهنگ نیستند.
عزیز رفیعی، رییس مجتمع جامعهی مدنی افغانستان میگوید نگرانی بزرگتر این است. به گفتهی او کمیشنران و کمیسیونهای انتخاباتی از اینکه نمایندگان احزاب سیاسیاند، در تصمیمگیریها باهم هماهنگ و همسو نیستند: «شماری از کمیشنران نظر به وابستگیشان به احزاب سیاسی و مداخلات بیرونی عمل میکنند. این روند تصمیمگیریهای بیطرف را مختل میکند.»
اظهارات شماری از کمیشنران کمیسیونهای انتخاباتی نیز گویای نبود هماهنگی میان کمیسیونها، نهادها و شرکای انتخاباتی است. مولانا عبدالله یکی از کمیشنران کمیسیون مستقل انتخابات در نشست هفته گذشته (26 سنبله) گزارش مسئولان محلی و ارگانهای امنیتی در باز و بستهبودن مرکزهای رأیدهی را غیرواقعی اعلام کرد. از سوی هم چمنشاه اعتمادی، رییس دارالانشای کمیسیون رسیدگی به شکایات انتخاباتی به اطلات روز گفته است که انتخابات پیشرو بهگونهی قابل قبول نظارت نخواهد شد. اما نظر کمیسیون انتخابات چیزی دیگری است. کمیسیون بارها گفته است که نظارت از انتخابات قابل قبول خواهد بود.
خواست دفتر سازمان ملل متحد، از کمیسیونهای انتخاباتی، در همسویی و همبستگی با سایر نهادها و شرکای انتخاباتی در حالی مطرح است که شماری از نهادهای حامی رسانهها نیز از عملکرد غیرشفاف، عدم دسترسی به اطلاعات و نبود برنامهی مشخص برای پوشش رسانهای روز انتخابات شکایت دارند. عبدالمجیب خلوتگر، رییس بنیاد انتخابات آزاد و عادلانهی افغانستان به اطلاعات روز میگوید که تا هنوز کمیتهی رسانههای کمیسیون مستقل انتخابات، در چگونگی پوشش رسانهای روز انتخابات با نمایندگان رسانهها هیچ هماهنگی انجام نداده است. از اینرو خبرنگاران ممکن سرگردان و با برخورد نامناسب و خشونتآمیز روبهرو شوند. به گفتهی آقای خلوتگر، خبرنگاران با مشکل عدم دسترسی به اطلاعات روبهرویند و به بسیاری از پرسشهای آنان پاسخ داده نمیشود.
انتخابات ریاستجمهوری امسال تا پنج روز دیگر، قرار است در شش میزان برگزار شود. انتظار میرود شهروندان بتوانند در صورت موجودیت امنیت و شفافیت، به پای صندوقهای رأی رفته و از میان 16 نامزد، یکی را بهعنوان رییس جمهور آیندهیشان برگزینند.
