محمداشرف غنی که در فضای پرتنش سیاسی سوگند ریاستجمهوری یاد کرد، گفت تا دو هفتهی دیگر کابینه جدید تشکیل میدهد. از این وعده نزدیک به سه ماه میگذرد، اما تا کنون از معرفی و تشکیل کابینه جدید خبری نیست و نمایندگان مجلس از تأخیر در معرفی اعضای کابینه جدید و ادامه فرهنگ سرپرستی در وزارتخانهها بهشدت انتقاد میکنند.
تنشهای سیاسی میان دو نامزد پیشتاز انتخابات و مذاکرات صلح دو عامل اصلی تأخیر در معرفی کابینه جدید گفته میشود. هرچند تنشهای سیاسی با امضای موافقتنامه سیاسی میان اشرف غنی و عبدالله عبدالله حل شد، اما اکنون صلح و آمادگیها برای ایجاد شورای عالی دولت، شورای عالی مصالحه ملی و آغاز مذاکرات بینالافغانی بر آن سایه افکنده و معلوم نیست که اعضای کابینه جدید چه وقت برای اخذ رأی اعتماد به مجلس نمایندگان معرفی میشود.
رییسجمهور غنی تا کنون برای وزارتهای اطلاعات و فرهنگ، صحت عامه، مالیه، شهرسازی و خارجه نامزدوزیران و سرپرستان جدید معرفی کرده است. یک عضو مجلس نمایندگان میگوید که قرار است برای وزارت معارف نیز سرپرست جدید معرفی شود.
آنچه بهنظر میرسد و منابع از داخل حکومت میگویند حکومت در حال حاضر تمام تمرکز را روی آغاز مذاکرات بینالافغانی گذاشته و در روزهای پسین در زمینهی معرفی کابینه جدید پیشرفتی صورت نگرفته است. همچنان با توجه به سهم پنجاه-پنجاه درصدی تیمهای «ثبات و همگرایی» و «دولتساز» در کابینه نظر به توافق سیاسی، احتمال دارد که معرفی کابینه بهدلیل چانهزنیها میان دو تیم بیشتر به تأخیر بیفتد.
ارگ ریاستجمهوری میگوید که کار و مشورهها روی معرفی اعضای جدید کابینه جریان دارد و نامزدوزیران و سرپرستان جدید وزارتهای دیگر نیز بهزودی معرفی میشوند. دواخان مینهپال، معاون سخنگوی رییسجمهور در صحبت با اطلاعات روز میگوید که کار و مشورهها روی هردو موضوع؛ صلح و معرفی کابینه جدید جریان دارد و همانگونه که رییسجمهور در مراسم تحیلف گفت کابینه جدید از همه اقوام، مناطق و زبانها نمایندگی خواهد کرد، کار روی تشخیص افراد شایسته جریان دارد: «مشورهها و کارها برای شناسایی شخصیتهای شایسه و مسلکی جریان دارد و کابینه جدید کاملا مسلکی و تخصصی خواهد بود. برخی سرپرستها معرفی شده و بقیه آنها نیز معرفی میشوند.»
ادامه سرپرستی؛ «فرهنگ مبتذل سیاسی»
اعضای مجلس نمایندگان از ادامه مدیریت وزارتخانهها توسط سرپرستان بهشدت انتقاد میکنند و یک عضو مجلس این وضعیت را «فرهنگ مبتذل سیاسی» میخواند. در دوران حکومت و حدت ملی هیچ گاهی کابینه حکومت تکمیل نشد و بیشتر وزارتخانهها توسط سرپرستان اداره شد تا وزیران. در ماههای اخیر دوره حکومت وحدت ملی بیش از 15 وزارتخانه از سوی سرپرستان اداره میشد که این وضعیت تا کنون ادامه یافته است.
غلامحسین ناصری، عضوی مجلس نمایندگان میگوید که نظام سرپرستی در افغانستان کشور را از لحاظ سیاسی و اقتصادی ضربه زده و این شیوهی حکومتداری به «فرهنگ مبتذل سیاسی» مبدل شده است. آقای ناصری میافزاید که آسیبهای اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی ناشی از این شیوهی حکومتداری، اتوریته نظام، دولت و حکومت افغانستان را در سطح منطقه و جهان سقوط داده است.
این عضو مجلس میگوید که مطابق ماده هفتادویکم قانون اساسی که گفته حکومت متشکل از وزیرانیست که زیر نظر رییسجمهور کار میکند، در چند سال گذشته و اکنون افغانستان به معنی واقع کلمه حکومت نداشته و ندارد. او تأکید دارد که عبدالله و اشرف غنی در گذشته و امروز بهگونهی مساویانه در مورد فرهنگ سرپرستی مسئولاند و فعلا که مردم دوباره حکومت آنها را تحمل میکنند، آنان باید هرچه زودتر به این «فرهنگ مبتذل» پایان دهند و نامزدوزیران جدید را معرفی کنند.
پیش از این نیز بارها مجلس نمایندگان گفته بود که رهبری ادارات و وزارتخانهها توسط سرپرستان، روند عرضه خدمات، حکومتداری، چگونگی مصرف بودجه، انجام پروژهها، مبارزه با فساد و مسایل دیگر حکومتداری را ضربه زده است.
فوزیه حمیدی، عضو دیگر مجلس نمایندگان میگوید در حال حاضر میان اشرف غنی و عبدالله بر سر تقسیم وزارتخانهها و مقامهای حکومتی جنجال است و این مسأله شهروندان را با مشکلات جدی مواجه کرده است. خانم حمیدی میافزاید تا زمانی که نامزدوزیران به پارلمان معرفی نشوند، مشکلات مردم چندبرابر است: «مردم مشکل دارند، به وزارت خانه میروند، سرپرستها خود را پنهان میکنند و به معاونان خود میگویند که جواب دهید. اینها کدام دستآورد ندارند و پاسخی به مردم و خانهی ملت ندارند. سال دوم مجلس است، اما وزیران به پارلمان معرفی نشده است. وزیران اکثرا سرپرستاند. کار فلج است، شرکتهای خصوصی همه منتظرند که وزارتخانهها چه وقت از سرپرستی خلاص میشود.»
این عضو مجلس میگوید افزون به معرفی شماری از نامزدوزیران جدید، قرار است شماری دیگر از جمله نامزدوزیر وزارت معارف نیز مشخص شود، اما معلوم نیست که نامزدوزیران جدید چه وقت جهت اخذ رای اعتماد به مجلس نمایندگان معرفی میشوند.
«نقض قانون در زمینه سرپرستی از حد گذشته است»
«قانون تنظیم سرپرستی وزارتها و ادارات دولتی» مدت زمان سرپرستی را دو ماه تعیین کرده که کسی بیشتر از دو ماه نمیتواند سرپرست یک اداره یا وزارتخانه باشد، اما شماری از سرپرستان وزارتها سالهاست که سرپرست باقی ماندهاند.
غلامحسین ناصری میگوید که نقض قانون هم حدی دارد، اما نقض قانون در زمینه فرهنگ سرپرستی از حد گذشته است. فوزیه حمیدی میگوید که ادامه فرهنگ سرپرستی و معرفینشدن کابینه جدید «صددرصد» مخالف قانون است.
افزون بر اینکه ادامه سرپرستی در وزارتخانهها مخالف قانون است، سرپرستان خود را ملزم به پاسخدهی در برابر مجلس نمایندگان نمیدانند و این امر مجلس نمایندگان را با مشکل مواجه کرده است.
غلامحسین ناصری میگوید که ادامه سرپرستی مجلس نمایندگان همه را خوندل کرده است. مطابق قانون مجلس حق استجواب و استیضاح سرپرستان را ندارد، بهدلیل این که به آنان رای نداده است. بنابراین آنها در برابر مردم و نمایندگان مردم خودشان را پاسخگو نمیدانند.
