سندرم استکهلم؛ تیموتی ویکس از گروگان تا حامی طالبان

سندرم استکهلم؛ تیموتی ویکس از گروگان تا حامی طالبان

در هفتم آگست سال ۲۰۱۶ دو استاد دانشگاه امریکایی افغانستان کوین کینگ و تیموتی ویکس توسط افراد نامعلوم از شهر کابل ربوده شدند و سرانجام پس از سه سال در بدل آزادی سه مقام ارشد طالبان (انس حقانی، مالی خان و حافظ عبدالرشید) که در زندان بگرام در بند بودند، از زندان طالبان رها شدند. در جریان این سال‌ها گزارش‌ها و گمانه‌های متعددی در مورد زنده‌بودن و وضعیت صحی این دو استاد به نشر رسید. در ویدیویی که در ۲۰۱۷ از سوی شبکه‌ی حقانی به نشر رسیده بود، بیانگر وخیم‌بودن وضع صحی و محروم بودن این دو استاد از بهداشت خوب بود.

پس از آزاد شدن تیموتی ویکس در مورد خاطرات دوران گروگان بودنش می‌گوید. ویکس در سال ۲۰۱۹ در آدلاید استرالیا در میان جمعی از خبرنگاران بیان کرده بود که از طالبان نفرت ندارد و او در مورد زندان‌بانان چنین می‌گوید: «برخی از آن‌ها خیلی مهربان و دوست‌داشتنی بودند. گاهی فکر می‌کردم که چرا سرنوشت آن‌ها را به آن‌جا کشانده شده است.» او در ادامه می‌گوید هنگام رهایی از آن‌جا آن‌ها را به آغوش گرفته و با آن‌ها خداحافظی کرده است.

تیموتی ویکس پس از رهایی از بند طالبان، به یک طرفدار پروپا قرص این گروه و پروسه صلح مبدل گردیده است. او در مشخصه (Bio) حساب تویترش چنین نگاشته است: «پس از سه و نیم سال اسارت در نزد طالبان، زندگی من برای همیشه با افغانستان و مردم آن پیوند خورده است. من برای صلح تویت می‌کنم، من برای زندگی تویت می‌کنم.» او یکی از افراد مهم در طوفان تویتری طالبان که هشتگ از افغانستان خارج شوید، بود و تویت‌های او از سوی حساب‌های تویتری طالبان چندین مرتبه ریتویت و مورد استقبال قرار گرفته بود. قابل ذکر است که او در تویتر ۱۱ هزار دنبال کننده دارد.

او در تویتری به تریبونی برای طالبان مبدل گردیده است و اخبار این گروه را نشر و بازنشر می‌کند. او در تویتی در تاریخ ۲۵ فبروری ۲۰۲۱ اعلامیه طالبان را در مورد حضور افراد خارجی نشر کرده است. که طالبان گفته اند که هیچ کسی حق ندارد تا افراد خارجی را در میان صفوف خود جا بدهند و در صورت تخطی، فرد خاطی مورد مواخذه قرار خواهد گرفت.

به تاریخ ۲۴ فبروری ۲۰۲۱ او در مورد گسترش اسلام‌هراسی در استرالیا می‌نویسد و می‌گوید که چندین‌بار به دلیل اعتقاداتش مورد اذیت و آزار قرار گرفته است.

به تاریخ ۲۰ فبروری ۲۰۲۱ او در تویت دیگری به نحوی از سخنان مولوی مجیب‌الرحمان انصاری حمایت کرده است و دولت افغانستان را دست‌نشانده ایالات متحده امریکا خوانده است. او می‌گوید فساد در نهادهای حکومتی افغانستان باعث گردیده است تا ملاهایی صدای خود را بلند کنند.

او به تاریخ ۱۶ فبروری تویتی از یکی ژورنالیستان وابسته به امارات اسلامی طالبان (احمد فایز) در مورد نامه ملا برادر به شهروندان را ریتویت کرده است. او در متن، ملا برادر را مورد مدح و ستایش قرار می‌دهد و او را عالی جناب خطاب می‌کند.

او در طوفان تویتری طالبان سهم می‌گیرد و در متن می‌نویسد که نباید در خروج نیروهای نظامی ایالات متحده تأخیر به‌وجود بیاید. شدت این نوع تویت‌ها زمانی بیشتر شد که ایالات متحده اعلام کرد که متن توافق‌نامه صلح را بازبینی می‌کند و در صورت لزوم در اول می از افغانستان خارج نمی‌شوند. او در تویت دیگر تصمیم تأخیر در خروج نظامیان را خطرناک خواند و آن‌را به ضرر مردم افغانستان دانست.

ویکس، به طور مداوم در تویتر فعال است و برای طالبان و آمدن صلح تویت می‌کند. در بالا از باب نمونه چند تویت او را مورد بررسی قرار دادیم.

به نظر می‌رسد که او دچار سندروم استکهلم گردیده است. سندروم استکهلم به وضعیت روانی گفته می‌شود که در آن گروگان حس یکدلی و همدردی و احساس مثبت نسبت به گروگان‌گیر پیدا کرده و در مواقعی این حس وفاداری تا حدی است که از کسی که جان، مال و آزادیش را تهدید می‌کند، دفاع نموده و به صورت اختیاری و با علاقه خود را تسلیمش می‌کند. علت این عارضه روانی عموما یک نوع مکانیسم دفاعی دانسته می‌شود (ویکپدیا). گروگان‌ها در این وضعیت چنان تحت تأثیر گروگان‌گیر قرار می‌گیرند که بدین باور می‌رسند که آن‌ها ذاتا افراد نیک سرشت هستند و این شرایط است که باعث می‌شود تا آن‌ها تبهکار و یا هم تروریست شوند.

اصطلاح سندرم استکهلم یا Stockholm Syndrome)) برای اولین‌بار، پس از سرقت از بانکی در استکهلمِ سوئد مورد استفاده قرار گرفت و بعدها توسط روان‌شناسی به نام فرانک اوخبرگ تعریف و نام‌گذاری شد. طی این گروگان‌گیری، چهار کارمند بانک به مدت ۶ روز به گروگان گرفته شدند. جالب این‌جاست که طی این شش روز، قربانیان چنان وابستگی عاطفی به گروگان‌گیرها پیدا کردند که حتا از همکاری با پلیس سر باز زدند و پس از آزادی، در دفاع از گروگان‌گیران خود برآمدند.

وضعیت ویکس نیز شباهت بسیار به قضیه سرقت بانکی دارد. او پس آزادی به دوحه قطر سفر کرد و در میدان هوایی توسط انس حقانی (شخصی که در بدل آزادی او از زندان بگرام آزاد شده بود) مورد استقبال قرار گرفت و با او قهوه نوشید. او عکس این ملاقات را در تویترش شریک ساخته بود. او در مورد انس حقانی می‌گوید او شخص حلیم و مهربان و دلسوز برای کشورش است. او چنین نظری در مورد زندان‌بانانش نیز دارد.

اگر بخواهیم از بُعد روان‌شناختی قضیه ویکس را بررسی کنیم، باید گفت که اساسا این اختلال روانی به‌دلیل تلاش ناخودآگاه نوع بشر برای بقا شکل می‌گیرد تا جایی که می‌توان گفت نگرش مثبت نسبت به آدم‌ربا یک مکانسیم دفاعی از جانب کسی است که در اسارت می‌باشد. در چنین شرایطی، ویکس که در بند است با خود فکر می‌کند که مبادا مظنون/مظنونین فکر کنند که رابطه عاطفی وی ساختگی است و به همین دلیل وی شروع به واقعی تلقی کردن این رابطه مثبت می‌کند و این نقطه همان جایی است که ویکس در دام سندرم استکهلم گیر می‌کند.