شهریار فرهمند
رییس جمهور کرزی پس از سیزده سال زعامت، روز گذشته در مراسم ویژه در ارگ ریاست جمهوری، با کارمندان دولتی خداحافظی کرد. آقای کرزی در سخنرانی خود از دستآوردهای حکومتش در سیزده سال گذشته در عرصههای داخلی و سیاست خارجی یاد کرد و مشورههایی را به رییس جمهور جدید و حکومت آینده پیشنهاد کرد. این نخستین بار در تاریخ افغانستان است که یک رییس جمهور منتخب، بهصورت مسالمتآمیز در مراسم ویژهای در ارگ با کارمندان تحت ادارهاش خداحافظ میکند و مقدمات سپردن قدرت به رییس جمهور جدید را فراهم میسازد.
حامد کرزی سیزده سال پیش، حکومت را در وضعیت نابهسامان جنگی، با مردم آواره، خانههای تخریب شده، شهرهای خلوت، ادارات خالی، زیربناهای درهم ریخته، اقتصاد و حکومت فروپاشیده و در وضعیتی که هیچ قانون مدون و رسمیای در کشور نافذ نبود، به عهده گرفت. او آغازگر مسیر دشواری بود که همه از سختیهای آن میدانستند؛ اما هیچکسی تصویر روشنی از آینده در ذهن نداشت و هیچکسی نمیدانست سرنوشت این مسیر به کجا ختم خواهد شد. آقای کرزی پس از کنفرانس بن، برای شش ماه زعامت کشور را در یک مرحلهی گذار به عهده گرفت؛ اما هیچکسی، حتا خود آقای کرزی شاید نمیدانست که سیزده سال را در این کرسی میماند و مسیر دشوار و طولانی را در افغانستان رهبری میکند. اکنون که او قدرت را به رییس جمهور جدید تحویل میدهد، افغانستان دارای نظام سیاسی دموکراتیک (هرچند با چهرهی تخریششده)، قانون اساسی، نظام مالی و اداری منظم، بروکراسی عریض و طویل، کشوری منسجم و ملتی یکدست، شهرهای شلوغ و پر جنب و جوش و مردمی با داشتن تصویر روشن از آیندهی سیاسیشان میباشد.
اما با اینکه رییس جمهور کشوری با هیچچیز، خزانهی خالی و ساختارهای درهم ریخته، تحویل گرفت، ولی حمایتهای گسترده و سخاوتمندانهی بینالمللی در تمام عرصهها را با خود داشت. جامعهی جهانی و قدرتهای بزرگ دنیا با تمام توان و ارادهی محکم آمده بودند تا افغانستان را در رسیدن به کشوری با ثبات و دموکراتیک کمک کنند. آنها با میلیاردها دالر و دو صد هزار نیروی نظامی آمده بودند که تروریسم، طالب و القاعده در افغانستان نابود شوند، امنیت سراسری تأمین و ثبات سیاسی کشور پس از چند سالی تضمین گردد. آنها آمده بودند تا افغانستان دارای دولت مؤثر، صادق و کارآمد باشد و بتوانند با استفاده از کمکهای بینالمللی ساختارها و زیربناهای ویران را بازسازی کند و مردم افغانستان دولت کارآمد، جامعهی قانونمدار و نظام عادلانه داشته باشد. انتظار آنها این بود که مردم افغانستان در سراسر کشور، در شهرها و روستاها از حصار خشن طبیعت و فراموشی نجات یافته و از خدمات اجتماعی دولت برخوردار باشند. آنها باید کم کم مسیر رشد و توسعه را بپیمایند و سطح سواد و آگاهی در کشور بلند برود. اما متأسفانه امروز با گذشت سیزده سال و مصرف دهها میلیارد دالر کمکهای جامعهی جهانی، این انتظارات برآورده نشدهاند. هنوز هم بخشهای وسیع کشور در کنترول طالبان مسلح و دیگر گروههای تروریستی قرار دارد و نیروهای امنیتی با وجود کمک نیروهای ناتو، قادر به تأمین امنیت در سراسر کشور و راندن طالبان مسلح از افغانستان نیستند. میزان تلفات نظامی و غیرنظامی در افغانستان همچنان سیر صعودی را میپیماید، مردم از خدمات اجتماعی محروم، حاکمیت قانون متزلزل و میزان پاسخگویی مسئولان و نهادهای دولتی به مردم اندک است. وضعیت زندگی مردم در روستاها و مناطق دوردست نسبت به گذشتهها هیچ تفاوتی نکرده و آنها همچنان در حصار خشن طبیعت و فراموشی دولت گرفتار هستند. افغانستان در داشتن فساد اداری و تولید مواد مخدر در جهان در صدر قرار دارد و نقض حقوق بشر هنوز هم یک مسئلهی جدی است. امروز افغانستان یکی از فاسدترین کشورهای دنیاست. صدها میلیون دالر از درک کمکهای بینالمللی و بودجههای عادی و انکشافی دولت در گردابهای فساد اداری در حکومت تحت رهبری آقای کرزی غرق شدند. پولهایی که میتوانستند زیرساختهای اساسی توسعه را در افغانستان بسازند و به زندگی مردم تغییر مثبت بیاورند. رییس جمهور کرزی و تیم همکارش در حکومت افغانستان در از دست دادن این فرصتها نقش مستقیم دارند.
