شهریار فرهمند
روز گذشته نخستین انتقال مسالمتآمیز قدرت از یک رییس جمهور به رییس جمهور بعدی در تاریخ سیاسی افغانستان صورت گرفت. اشرف غنی احمدزی در حضور صدها مهمان داخلی و خارجی در ارگ ریاست جمهوری سوگند وفاداری یاد کرد و رسما قدرت را از رییس جمهور کرزی تحویل گرفت. در کشوری که انتقال قدرت همیشه خونین بوده و ارگ ریاست جمهوری همواره قتلگاه زمامداران قدرت بوده است، این اتفاق فوقالعاده جذاب و قابل قدر است. مردم افغانستان سالها انتظار چنین روزی را میکشیدند و روز گذشته هرچند در مراسمی محدود در چاردیواری یک تالار، مراسم تحلیف و انتقال مسالمتآمیز قدرت از یک رییس جمهور به رییس جمهور بعدی صورت گرفت و مردم افغانستان از پردهی تلویزیونهایشان این لحظهی تاریخی را برای نخستین بار در زندگیشان، تماشا کردند. سخنان رییس جمهور کرزی در این مراسم، بیشتر یک بیانیهی خداحافظی بود. رییس جمهور پیشین بهصورت مختصر از دستآوردهای حکومتش در سیزده سال گذشته یاد کرد و برای رییس جمهور جدید و حکومتش آرزوی موفقیت کرد و همکاری خود را برای خدمت به مردم و حکومت جدید اعلام داشت. اما سخنرانی رییس جمهور غنی در این مراسم، جدی و قابل تأمل بود. آقای غنی بیانیهای طولانی و با محتوای غنی و حاوی نکتههای جدی و قابل تأمل را در این مراسم ایراد کرد. در سخنرانی یک ساعتهی خویش بهصورت کلی خطوط اساسی سیاست داخلی و خارجی دولتش را بیان کرد که تفاوتهای زیادی با سیاستهای دولت رییس جمهور کرزی دارد. رییس جمهور غنی در عرصهی مبارزه با فساد اداری گفت که رشوهگیرنده و رشوهدهنده هردو عامل فساد اند و باید مجازات شوند و افزود که وی بیشتر از انتظارات و توقع جامعهی جهانی در مبارزه با فساد تلاش خواهد کرد. در بخش حکومتداری خوب از طرحهای تازهای سخن گفت که به باور وی، میتوانند ادارات را کارآمدتر و مسئولیت پذیرتر بسازند. خطوط اساسی سیاست خارجی دولتش را نیز بهصورت کلی بیان کرد که ظاهرا به نظر میرسد همان روال حکومت گذشته بوده و تغییرات چشمگیری در آن دیده نمیشود.
آقای غنی در نخستین سخنرانیاش به عنوان رییس جمهور افغانستان، صریح، قاطع و جدی مینمود. نکتههای واضح و حرفهای روشنی برای بعضی آدرسها حواله کرد که او را با رییس جمهور کرزی و حکومتش را به با حکومت گذشته متفاوت میسازد. آقای غنی وقعیتهایی را مطرح کرد و از اقداماتی سخن گفت که رییس جمهور کرزی در سیزده سال گذشته از طرح آن میترسید یا هم علیرغم آگاهی از آن، نمیخواست به آنها بپردازد. رییس جمهور غنی با قاطعیت از اعضای مجلس نمایندگان خواست که ملاقاتهای شخصیشان را با وزیران و رهبری ادارههای دولتی قطع نماید و در حکومت او از تقاضای عزل و نصبها در نهادهای امنیتی افغانستان اجتناب کنند. آقای غنی گفت که ادارههای موازی با حکومت افغانستان را برخواهد چید و تداخلات کاری و وظیفهای در نهادها و ادارههای حکومت افغانستان را حل خواهد کرد. در حالی که این موضوعات از مهمترین عوامل فساد و ناکارآمدی در حکومت رییس جمهور کرزی بود و دولت گذشته علیرغم آگاهی از آن، هیچگاه برای مقابله با آن اقدام نکرد. این امر نشان میدهد که رییس جمهور غنی در مبارزه با فساد اداری قاطعتر از کرزی است و طرحها و برنامههای متفاوتی را برای ارائه حکومتداری خوب و مبارزه با فساد اداری دارد.
رییس جمهور غنی یک راه رفته با نقشهی ترسیم شده و تجربهی قوی از حکومتداری را در اختیار دارد. رییس جمهور کرزی و حکومت وی میتواند درس بزرگی برای آقای غنی باشد. وی میتواند در عبور از تنگناهای پرپیچ و خم سیاست افغانستان از آقای کرزی و حکومتش استفاده کند. مردم افغانستان در پنج سال آینده حکومت متفاوتی را تجربه خواهند کرد. شخصیت، اخلاق و بینش رییس جمهور غنی، متفاوت از شخصیت، اخلاق و منش رییس جمهور کرزی است و طبیعتا ترجیحات و رویهی کاری آنها نیز متفاوت خواهند بود. از اینرو، هرچند که نمیتوان گفت، وضعیت کشور و زندگی مردم در دورهی کاری آقای غنی تا چه پیمانه تغییر و تحول خواهد کرد؛ اما مسلما میدانیم که حکومت متفاوتی خواهیم داشت.
