ادارهی ملی زعفرانکاران افغانستان در ولایت هرات اعلان کرده است که میزان تولید زعفران در مقایسه با سال گذشته بیست و پنج درصد کاهش یافته است. البته آنها شرایط جوی و سردی هوا در ماه حوت سال گذشته را علت این امر دانستهاند.
دولت افغانستان زعفران را به عنوان کشت بدیل تریاک برای دهقانان ارائه کرده و تلاش میکند این کشت را از ولایت هرات که پیشتاز کشت زعفران میباشد، به دیگر ولایتها، خصوصا جاهایی که تریاک کشت میشود نیز گسترش دهد. با توجه به ارزش بالای این گیاه در بازارهای جهانی و مقبولیت تجاری، این گیاه پتانسیل جاگزینی تریاک را دارا است. در حال حاضر گفته میشود هر کیلو زعفران در بازارهای هرات 80 تا 90 هزار افغانی به فروش میرسد و قیمت هر کیلوی آن در بازارهای جهانی، بیشتر از دو هزار دالر است. از اینرو، شاید ارزش پولی این گیاه در صورتی که بازاریابی، تولید و بستهبندی آن معیاری شود، با قیمت تریاک برای دهقانان افغانستان برابری کند.
طی چند سال اخیر زعفران در غرب کشور توجه بسیاری را به خود جلب نموده و به یکی از بهترین و پرسودترین کشت در میان کشاورزان در حوزهی غرب کشور تبدیل شده است. بسیاری از دهقانانی که پیش از این به کشت تریاک مشغول بودند، اینک به کشت زعفران رو آورده و بازارهای سیاه تریاک و مواد مخدر در ولایت هرات و حوزهی غرب کشور، اینک جایشان را به گیاه خوشرنگ و مرغوب زعفران دادهاند.
در چهارده سال گذشته در کنار مبارزه با تروریسم و طالبان، مبارزه با کشت و قاچاق مواد مخدر نیز از اولویتهای اصلی جامعهی جهانی و دولت افغانستان بود که هزینههای زیادی برای آن مصرف شد؛ اما هنوز هم افغانستان در صدر فهرست کشورهای تولیدکنندهی مواد مخدر در جهان قرار دارد و حاشیههایی در شهرهای هلمند و قندهار، بزرگترین بازارهای مواد مخدر و تریاک جهان به شمار میروند.
دلیل اصلی ناکامی تلاشهای جامعهی جهانی و دولت افغانستان در امر مبارزه با مواد مخدر، غفلت از میکانیسمهای اجتماعی و فرهنگی مبارزه با این پدیده میباشد. دولت افغانستان و جامعهی جهانی تاکنون تمامی راهبردها و تاکتیکهای مبارزاتی خود علیه این پدیده را متوازن با راهبردهای نظامی و امنیتی تدوین نموده و کمتر به امر مبارزه با مواد مخدر بهصورت جداگانه و موضوع اجتماعی نگریستهاند.
ارائهی کشت بدیل به دهقانان و برنامههای فرهنگی جلوگیری از این کشت در میان دهقانان، به عنوان راهکارهای عملی و مفید مبارزه با مواد مخدر مورد غفلت قرار گرفت و بهجای آن تمرکز اصلی بر مبارزهی خشن و منفی با کشت تریاک صورت گرفت.
ارائهی کشت بدیل تریاک، یکی از بهترین راههای مبارزه با مواد مخدر است، امری که از سوی دولت کمتر مورد توجه قرار گرفته است. تاکنون دولت ارائهی کشت بدیل را به عنوان تاکتیک اصلی مبارزه با مواد مخدر انتخاب نکرده و در روند مبارزه با مواد مخدر، به این امر به عنوان یک موضوع فرعی و کماهمیت نگریسته است.
کشت زعفران بهترین فرصت و ابزار برای مبارزه با کشت تریاک در کشور میباشد که بایستی مورد توجه جدی قرار گیرد. در صورتی که دولت از کشت و تجارت زعفران حمایت نماید، این کشت قابلیت تبدیل شدن به بدیل تریاک را دارا است و میتواند بهزودی جای تریاک را گرفته و این گیاه منحوس را از کشتزارهای افغانستان برچیند.
دولت باید تلاش نماید که ضمن حمایت از کشت زعفران و گسترش آن به سراسر افغانستان، در بازارهای جهانی، از تجارت این مواد حمایت کند و بازارهای مناسب و درخوری را برای زراعت افغانستان مهیا کند، تا از یکسو میزان کشت و قاچاق مواد مخدر در افغانستان کاهش یابد و از سوی دیگر، با کشت پرسود زعفران، دهقانان افغانستان به سود اقتصادی بیشتر دست یابند.
