چهلمین روز پنج‌شنبه سیاه؛ مردم در انتظار محاکمه قاتلان فرخنده

شهریار فرهمند

امروز چهلمین روز قتل فرخنده است. چهل روز پیش شماری از مردان در شهر کابل دختری بی‌گناه را به شکل فجیعی به اتهام سوزاندن قرآن کشتند و جسدش را آتش زدند. این رویداد، روان مردم افغانستان را تخریش کرد. اکنون، با گذشت چهل روز از این رویداد، هنوز هم شماری از عاملان اصلی این قتل فراری هستند و کسانی که از سوی نیروهای امنیتی دستگیر‌ شده‌اند نیز محاکمه نشده‌اند. پولیس دوسیه‌های این افراد را چند هفته پیش به دادستانی فرستاد؛ اما نهادهای عدلی و قضایی تا کنون در مورد رسیدگی به این پرونده اقدام عملی نکرده‌اند. هم‌اکنون نگرانی‌هایی از فراموشی این قضیه و رهایی عاملان آن در نزد مردم ایجاد شده‌اند.

قتل فجیع فرخنده، لکه‌‌ی ننگی بر جبین تاریخ افغانستان است. این رویداد سهمگین، تکان شدیدی بر پیکر جامعه‌‌ی افغانستان وارد کرد. فرخنده با مرگ خود، دکان‌های دین‌‌فروشی و رمال‌های جادوگری که در زیر پوست جامعه با استفاده از نام دین و معتقدات مذهبی مردم جاری بود را برملا ساخت. او نشان داد که عده‌‌ای فریب‌‌کار و دغل‌‌باز با استفاده از نام دین و معتقدات مذهبی، مردم را به چه جنایتی‌‌هایی که وانمی‌‌دارند. این رویداد یک واقعیت پوشیده و جدی را آشکار ساخت؛ این‌‌که امنیت جانی مردم، خصوصاً زنان و اقلیت‌های مذهبی، به‌شدت شکننده و متزلزل است. تنها با یک برچسب و اتهام هرچند دروغ یک ملا در میان مردم، رویداد قتل می‌‌تواند بر هر کس دیگری در این جامعه تکرار شود. احساسات کور مردم و استفاده‌‌ی خودسرانه از فتوا و ارزش‌‌های دینی، می‌‌تواند هر کس، خصوصاً اقلیت‌های مذهبی و زنان را تکفیر کرده یا رویداد فرخنده را بر آن‌ها تکرار کند.

وقوع این رویداد روان میلیون‌ها انسان در داخل و خارج از کشور را تخریش کرد و زخمی را بر پیکر تاریخ و مردم افغانستان ایجاد کرد که هرگز التیام نمی‌‌یابد. مردم افغانستان این رویداد را هرگز فراموش نمی‌‌کنند و عاملان این جنایت را هیچ‌‌گاه نخواهند بخشید. دولت اگر در محاکمه‌‌ی عاملان این رویداد سریع و جدی عمل نکند، مردم افغانستان هیچ‌‌گاه به دولت و نهادهای عدلی و قضایی اعتماد نخواهند کرد.

دادستانی کل باید با عاملان قتل فرخنده با جدیت و قاطعیت برخورد کند. جرایم متهمان این جنایت آشکار است. این افراد با سنگ و چوب، بی‌‌هیچ جرمی به جان فرخنده افتادند. در میان مردم بی‌عزتش ساختند و به شکل فجیعی او را کشتند و جسدش را در آتش سوزاندند. این رویداد فوق‌‌العاده مهلک و فجیع بود. جنایت قتل فرخنده کمتر از جنایت پغمان نبود و انتظار می‌‌رود که نهادهای عدلی و قضایی با این رویداد نیز مثل رویداد پغمان سریع و جدی برخورد کنند.

برخورد سریع و جدی نهادهای عدلی و قضایی در پرونده‌‌ی جنایت پغمان تا حدودی اعتماد از دست‌رفته‌‌ی مردم افغانستان به این نهاد‌ها را دوباره احیا کرد. اکنون پرونده‌‌ی فرخنده نیز آزمون بزرگی برای نهادهای عدلی و قضایی به شمار می‌‌رود. مردم افغانستان در چهلمین روز این تراژدی، انتظار دارند که عاملان این رویداد محاکمه شوند، یا حداقل از چگونگی پیشرفت این پرونده از سوی نهادهای عدلی و قضایی توضیحات داده شود.

در گذشته به دلیل فساد گسترده‌‌ی اداری در نهادهای عدلی و قضایی، اعتماد مردم به این نهادها از بین رفته بود. مردم افغانستان بسیار اندک در امور قضایی‌‌شان از قضاوت این نهادها راضی بوده‌‌اند. به همین دلیل، اکنون نیز نسبت به صداقت و قاطعیت این نهادها در بررسی پرونده‌‌ی عاملان قتل فرخنده با تردید نگاه می‌‌کنند. هرچند که نهادهای عدلی و قضایی در دو مورد (بحران کابل بانک و عاملان جنایت پغمان) با جدیت عمل کردند؛ اما عملکرد این نهادها در مورد پرونده‌ی قتل فرخنده تا کنون به کندی پیش می‌رود. مردم از این جهت نگرانی دارند که مبادا پرونده‌ی قتل فرخنده با سهل‌انگاری تعقیب شود. با گذشت چهل روز، نهادهای عدلی و قضایی تا کنون از رسیدگی به آن گزارش نداده‌اند. مجرمان شناخته‌شده و اتهام‌های مستند و روشن در این قضیه، هنوز بی‌سرنوشت اند و هیچ سخنی در مورد آن‌ها از نهادهای عدلی و قضایی به بیرون درز نمی‌کند.