همزمان با آغاز ماه رمضان، موجی از حملات انفجاری و انتحاری در پایتخت بهطور بیپیشینه افزایش یافت. طرفهای درگیر جنگ در ماه رمضان حملات و عملیاتها علیه یکدیگر را در نقاط مختلف کشور افزایش دادند. شهر کابل بیشتر از ولایتهای دیگر و ماههای قبل، در ماه رمضان شاهد افزایش حملات تروریستی، انفجار، ترورها و جرمهای جنایی بود. شماری از رویدادهای امنیتی از سوی طالبان و داعش و شماری از رویدادهای جنایی توسط باندهای جرمی انجام شدند. در مجموع در این رویدادها تنها از سوم تا بیستوهشتم ماه رمضان دستکم 40 نفر کشته و 86 نفر دیگر زخمی شدهاند.
پیش از آغاز ماه رمضان لویه جرگه مشورتی صلح با حضور دوهزار و 300 نفر از گوشه و کنار افغانستان از طالبان خواست که در ماه رمضان آتشبس کند. سپس هیأت معاونت سازمان ملل متحد در افغانستان (یوناما) از طرفهای درگیر خواستار توقف جنگ در جریان این ماه شد. پس از آن رییسجمهور غنی یک بار دیگر از گروه طالبان خواست که به تقاضای صلح و آشتی مردم افغانستان پاسخ مثبت دهند. زلمی خلیلزاد نمایندهی ویژهی امریکا برای صلح افغانستان نیز گفت که اقدام برای کاهش خشونت مسئولیت اخلاقی تمام طرفهای جنگ است. او افزود که نیروهای امریکایی حاضرند برای کاهش خشونت در افغانستان اسلحهیشان را به زمین بگذارند. اما گروه طالبان در پاسخ گفت که جهاد در ماه رمضان «ثواب بیشتر» دارد.
روزشمار رویدادهای امنیتی در کابل در ماه رمضان
روز سوم رمضان (چهارشنبه، ۱۸ ثور) مهاجمان گروه طالبان بر دفتر مؤسسهی خیریهی «کونترپارت» در شهر نو کابل حمله کردند که در آن پنج نفر، به شمول یک سرباز پولیس و یک زن کشته شدند.
در ۲۱ ثور مینه منگل، مشاور کمیسیون فرهنگی مجلس نمایندگان از سوی افراد ناشناس در حوزهی هشتم امنیتی پولیس ترور شد.
با افزایش درگیری در سراسر کشور، هیأت معاونت سازمان ملل متحد در افغانستان در ۲۳ ثور از آسیبپذیری غیرنظامیان در نتیجهی افزایش خشونتها در جریان ماه رمضان ابراز نگرانی کرد و باز هم از طرفهای درگیر خواست تا در جریان این ماه جنگ را متوقف و مسئولیتشان را در راستای حفاظت از غیرنظامیان ادا کنند.
در این ماه زندان پلچرخی نیز شاهد شورش و درگیری بود. روز سهشنبه، ۲۴ ثور در درگیری زندانیان پلچرخی کابل با نیروهای امنیتی، چهار زندانی کشته شدند.
یک روز بعد، پس از تنش میان نیروهای پولیس و افراد ولگرد، در جریان تیراندازی نیروهای پولیس در حوزهی پانزدهم امنیتی شهر کابل، یک نفر کشته و یک نفر دیگر زخمی شد.
روز دوشنبه، ۳۰ ثور جنگجویان طالبان بر یک پاسگاه نیروهای پولیس در حوزهی هفتم امنیتی شهر کابل حمله کرد که در نتیجه، سه سرباز پولیس کشته و سه سرباز دیگر زخمی شدند. حمله زمانی انجام شد که نیروهای پولیس مصروف افطاری بودند.
روز جمعه سوم جوزا، در نتیجهی انفجار مین جاسازیشده در مسجدی در شهر کابل، دو نفر بهشمول مولوی سمیعالله ریحان، ملا امام این مسجد کشته و ۱۶ نفر دیگر زخمی شدند. مولوی ریحان از روحانیون برجسته بود که همواره از نیروهای دفاعی و امنیتی دفاع و مردم را به حمایت از این نیروها تشویق میکرد.
روز دوشنبه، ششم جوزا، در انفجار یک ماین مقناطیسی جاسازیشده در موتر حامل کارمندان وزارت حج و اوقاف در منطقهی دهنباغ، ۱۰ نفر زخمی شدند. همچنان بامداد همان روز هفت عضو یک خانواده در منطقهی کارته سخی از سوی افراد ناشناس بهصورت فجیع کشته شدند.
روز جمعه، ۱۰ جوزا در انفجار انتحاری بر کاروان نیروهای خارجی در بخشهای حوزهی نهم پولیس، چهار غیرنظامی کشته و سه غیرنظامی دیگر زخمی شدند. در همان روز حملهی انتحاری در ورودی ساختمان «دانشگاه نظامی مارشال فهیم» در حوزهی پنجم شهر کابل رخ داد که در اثر آن شش تن کشته و ۱۶ تن دیگر زخمی شدند. کشتهشدگان این رویداد همه دانشجویان این دانشگاه نظامی بودند. گروه داعش مسئولیت این حمله را به عهده گرفت.
روز یکشنبه، ۱۲ جوزا، سه انفجار پیهم در منطقهی سیلو در غرب شهر کابل رخ داد. در انفجار نخست که موتر حامل دانشجویان دانشگاه پولیتخنیک را هدف قرار داد، یک غیرنظامی کشته و چندین تن دیگر زخمی شدند. شام همان روز یک مین مقناطیسی دیگر در منطقهی پل سوخته منفجر شد که در آن سه تن زخمی شدند. در چهار انفجار روز یکشنبه، در کل دو تن کشته و ۲۷ تن دیگر زخمی شدند که اکثر زخمیها دانشجویان بودند. گروه داعش مسئولیت این انفجارها را نیز به عهده گرفت.
روز دوشنبه، ۱۳ ثور، موتر حامل کارمندان کمیسیون اصلاحات اداری و خدمات ملکی هدف حملهی انفجاری قرار گرفت که در اثر آن دستکم پنج کارمند این اداره کشته و 10 کارمند دیگر زخمی شدهاند.
در جریان این ماه شماری از سردستههای باندهای جنایی و اعضای این گروهها نیز در کابل بازداشت شدهاند. سخنگوی وزارت داخله میگوید که در ۱۰ روز گذشته ۶۰ رویداد جنایی در کابل رخ داده و ۷۲ تن در پیوند به رویدادهای قتل، دزدی، راهگیری، اختطاف و زورگویی در این ده روز بازداشت شدهاند.
دلایل افزایش حملات در ماه رمضان در کابل
در گرماگرم تلاشهای صلح و مذاکرات طالبان-امریکا و طالبان-سیاسیون افغانستان، پایتخت کشور به میدان قدرتنمایی و امتیازگیری برای طالبان تبدیل شده است تا با افزایش حملات، بیشتر قدرتنمایی کند و طرفهای خود را به چالش بکشد.
عتیقالله امرخیل، کارشناس نظامی افزایش حملات در ماه رمضان را به اعتقاد طالبان به جهاد در ماه رمضان و ثواب بردن بیشتر و همچنان به گفتوگوهای صلح مرتبط میداند و میگوید که در جریان مذاکرات امریکا با طالبان و سیاسیون با طالبان، وجه طالبان قویتر شده و این گروه با افزایش حملات میخواهد بیشتر قدرتنمایی کند. به گفتهی او، دلیل دیگر بحث اعتقاد طالبان به ثواب بیشتر جهاد در ماه رمضان است که با استفاده از این مسأله برای تقویت روحیهی جنگجویان خود و افزایش حملات استفاده میکند.
آقای امرخیل میافزاید که پس از مذاکرات امریکا با طالبان و نشست سیاسیون با این گروه در مسکو، گروه طالبان بسیار قدرتمند جلوه داده شد که برآیند آن بلند رفتن روحیهی طالبان است و این گروه اکنون تصور میکند که میتواند امارت اسلامی را در افغانستان احیا کند: «به همین دلیل به حملاتشان افزایش دادند.»
از سویی هم این کارشناس امور نظامی بخشهای کشفی و استخباراتی نهادهای امنیتی را ضعیف و بهعنوان یکی از چالشها میداند و میگوید نیروهای کشفی و استخباراتی در مورد دشمن، تحرکات و برنامههای آن معلومات ندارد: «بنابراین دشمن بسیار آزادانه حرکت میکند.»
امریکا تا کنون هفت دور مذاکرات با گروه طالبان را برگزار کرده است که تا هنوز نتیجهی ملموسی در پی نداشته است. سیاسیون افغانستان نیز در پی مذاکره و دیدار با طالبان است که تا کنون دو دور نشست در مسکو، پایتخت روسیه برگزار شده است. هرچند لازمهی آغاز مذاکرات صلح، کاهش خشونت و آتشبس است، اما در جریان این مذاکرات و تلاشها، نهتنها که جنگ کاهش نیافت، بلکه افزایش نیز یافته است.
عید، نگرانیها و چالشها
وزارت امور داخله میگوید که برای تأمین امنیت بهتر روزهای عید سعید فطر برنامهی امنیتی ویژه ترتیب داده شده، نیروهای امنیتی، دفاعی و کشفی و استخبارات برای تأمین امنیت آمادگی دارند و تمام واحدهای پولیس در کابل و ولایتها در «احضارات درجه یک قرار میگیرند».
نصرت رحیمی، سخنگوی وزارت امور داخله روز دوشنبه، 13 جوزا در نشست خبری خود گفت که بر اساس این برنامه، تدابیر مطمیین امنیتی در مساجد، عیدگاهها، تفریحگاهها و محلاتی که مردم تجمع میکنند، از سوی نیروهای امنیتی بهویژه پولیس ملی روی دست گرفته شده است و گشت سیار در مقایسه با روز های عادی، افزایش مییابد. او افزود که به تمام نیروهای پولیس در مرکز و ولایتها امر شده است کسانی را که با شلیکهای هوایی و انفجار ترقه، آرامش مردم را برهم میزنند، شناسایی و بازداشت کنند.
در سه روز عید سعید فطر سال گذشته دولت افغانستان و گروه طالبان آتشبس کردند. دولت همواره آمادگی خود را برای آتشبس نشان داده و انتظار میرفت که طالبان در روزهای عید امسال نیز آتشبس کنند، اما طالبان درخواستهای آتشبس را رد کردند و رهبر این گروه گفت که جنگ همچنان ادامه دارد. ملا هبتالله آخوندزاده، رهبر این گروه در پیام عیدی خود باز هم بر طبل جنگ کوبید و با اشارهی تلویحی به بحث آتشبس گفت، هیچ کسی «نباید توقع کند» که پیش از رسیدن به هدف، طالبان سنگرشان را رها میکنند.
