برای جلوگیری از شیوع ویروس کرونا در افغانستان مکاتب و دانشگاهها تعطیل شده است. تعطیلی مکاتب آسیبهای جدی به روند فعالیت مکاتب خصوصی وارد کرده است. یکی از این آسیبها بیکاری دهها هزار آموزگار و کارمند در این بخش است. آموزگارانی که بیشترشان در ادامهی رخصتیهای زمستانی از حدود 4 ماه به اینسو معاش نگرفتهاند و اکنون در بدترین شرایط مالی قرار دارند.
منبع تمویل مکاتب خصوصی در افغانستان هزینهی تعلیمی دانشآموزان است که از سوی خانوادهها پرداخت میشود. اکنون در هنگام تعطیلی این منابع قطع شده است. درحالیکه معاش کارمندان و آموزگاران مکاتب دولتی در هفتهها و ماههای رخصتی نیز پرداخت میشود.
بخش خصوصی مکاتب در افغانستان بیش از 500 هزار دانشآموز و بیشتر از 35 هزار کارمند و آموزگار را در خود جای داده است. بخش خصوصی مکاتب در این صورت بار بزرگی را از دوش دولت برداشته است که به گفتهی مسئولان اتحادیهی مکاتب خصوصی حدود 40 میلیون دالر سالانه از بودجهی دولت میکاهد.
اکنون نمایندگان این بخش میگویند که در صورت ادامهی تعطیلیها و عدم رفع مشکلات مالیشان،70 درصد مکاتب خصوصی مسدود خواهد شد. غلامحیدر جعفری، رییس یکی از اتحادیههای مکاتب خصوصی به اطلاعات روز می گوید که با ادامهی این شرایط مکاتب خصوصی توان پرداخت معاش کارمندان و حتا کرایهی ساختمانشان را هم ندارند؛ از اینرو ممکن است بیشتر مکاتب خصوصی (حدود 70 درصد) بسته شود.
بینظمی در روند فعالیت مکاتب خصوصی
تعداد محدودی از مکاتب بهویژه در کابل با وجود تعطیلیها کوشیدهاند که به فعالیتشان ادامه دهند. شماری از آنان در پی تأمین خدمات آموزشی از راه دور، از طریق وسایل ارتباط الکترونیکیاند. اما این برنامهها تا کنون بهگونهی همگانی و رسمی آغاز نشده و روند آزمایشی آن نیز سردرگمیها و نارضایتیهای خانوادهها و آموزگاران را در پی داشته و بیشتر این برنامهها موفق نبوده است.
حالت اضطرار و تعطیلیها نوع بینظمی و چندپارچگی در روند فعالیت هرچند محدود مکاتب خصوصی ایجاد کرده است. ادعا میشود که شماری از مکاتب در کابل با اینکه فیس جمعآوری کرده، اما به بیشتر از آموزگارانشان در برنامهی ارائهی خدمات از راه دور سهم نداده و معاش هم پرداخت نمیکنند. از جانبی دیگر گفته میشود که شماری از خانوادهها نیز با آنکه فیس پرداخت میکنند، اما از ارائهی خدمات آموزشی از راه دور رضایت ندارند.
اویس حکمت، آموزگار در یکی از مکاتب خصوصی کابل است. او میگوید که شکایت خانوادهها از شماری از مکاتبی است که بهگونهی قسطوار، پیش از دوران اضطرار، از چندین ماه فیس جمعآوری کرده، اما اکنون با چالش روبهرو شده و در ارائهی خدمات آموزشی از راه دور نتوانستهاند رضایت خانوادهها را بگیرند.
در چنین شرایط مکاتب خصوصی به جزء تعداد محدود به بیشتر از آموزگارانشان معاش پرداخت نمیکنند. بهگفتهی آقای حکمت مکاتبی هستند با آنکه کموبیش فیس از خانوادهها گرفته و اما در برنامهی خدمات از راه دورشان بنابر ضعف انترنت، کمبود برق و سایر عوامل موفق نبوده و به آموزگارانشان نیز معاش ندادهاند.
هرچند غلامحیدر جعفری، رییس یکی از اتحادیههای مکاتب خصوصی این موضوع را رد میکند و می گوید که چنین مکتبی وجود ندارد که از خانوادهها فیس بگیرد، اما به آموزگاران معاش ندهد. او به اطلاعات روز گفت که مکاتب خصوصی به جزء تعداد محدود تا هنوز برنامههایشان را پیش از تأیید وزارت معارف شروع نکردهاند.
آقای حکمت از محدود آموزگارانی است که در هنگام تعطیلی نیز هرچند کمتر از حالت عادی معاش میگیرد، اما میگوید که مکتبشان در ارائهی خدمات آموزشی از راه دور 90 درصد موفق بوده و خانوادهها از آن رضایت دارند. با این حال در مکتبی که آقای حکمت در آن تدریس میکند به تمام آموزگاران معاش پرداخت میشود. او گفت که مکتبشان از محدود مکاتبی است که برنامهی ارائهی خدمات آموزشی از راه دور را برای 75 درصد از دانشآموزان عملی کردهاند.
آقای حکمت گفت: «فیس از خانوادهها به اندازهی حالت عادی جمعآوری میکنیم. نخست میزان رضایت و اشتراک کم بود، اما به تدریج زیاد شده و اکنون 75 تا 80 درصد از دانشآموزان اشتراک کرده و از آن رضایت دارند. مواد درسی ثبتشده را درگروه تلگرام یا وبسایتهای کمکآموزشی دیگر بارگذاری و سپس ارزیابی میکنیم. گاهی از طریق فلش یا کارت حافظه مواد را دریافت میکنند. بیشتر شکایت و چالش ضعف انترنت و برق است.»
محمد محسنی، آموزگار در یکی از مکاتب خصوصی میگوید که آنان آمادگی تطبیق ارائهی خدمات آموزشی از راه دور را گرفتهاند، اما تا هنوز شروع نکردهاند. او میگوید که بیشتر آموزگاران بخش خصوصی در ادامهی تعطیلی زمستانی در سال جدید نیز تا هنوز معاش نگرفتهاند و منتظر اعلام رسمی طرح وزارت معارف هستند. آقای محسنی از نبود مصئونیت شغلی آموزگاران مکاتب خصوصی شکایت میکند و میگوید که در ادامهی تعطیلیهای بدون معاش زمستانی آموزگاران خصوصی اکنون در وضعیت بدی اقتصادی قرار گرفتهاند. آنان از وزارت معارف میخواهند که به آنان مصئونیت شغلی ایجاد کند.
«رهنمود رسمی تهیه میشود»
نوریه نزهت، سخنگوی وزارت معارف میگوید که برای حمایت مالی مکاتب خصوصی طرح و رهنمود مشخصی بهزودی تأیید خواهد شد. او به اطلاعات روز گفت که پیش از تأیید و تطبیق طرح فعالیت مکاتب خصوصی و طرح آموزش از راه دور از سوی کابینه، از مسئولان این مکاتب درخواست شده است که فعالیتشان را متوقف کنند. خانم نزهت نیز تأیید کرد که بر اثر فعالیت پراکندهی شماری از مکاتب خصوصی شکایتهایی از سوی شماری از آموزگاران و خانوادهها از بابت جمعآوری فیس و پرداخت معاش دریافت کردهاند.
سخنگوی وزارت معارف گفت که در روزهای آینده رهنمودی واضحی برای چگونگی ارائهی خدمات آموزشی از راه دور، جمعآوری فیس، پرداخت معاش و نظارت از آن را همگانی خواهند کرد. براساس این رهنمود فعالیت مکاتب خصوصی بهگونهی یکپارچه و یکسان ادامه پیدا خواهد کرد؛ برعلاوه طرح حمایت مالی مکاتب خصوصی همراه با طرح آموزش از راه دور با درنظرداشت شرایط اضطراری نیز در انتظار تصویب کابینه است.
طرح حمایت مالی مکاتب خصوصی
در طرح حمایت مالی مکاتب خصوصی از بودجهی وزارت معارف، چندین گزینه برای تصویب به کابینه پیشکش میشود. در گزینهی اول ارائهی خدمات آموزشی از راه دور صددرصد از طرف دولت خواهد بود و خانوادهها پولی در برابر آن پرداخت نخواهد کرد. در برابر آن 50 درصد معاش کارمندان و آموزگاران را دولت بهگونهی قرضه به مکاتب خصوصی پرداخت خواهد کرد.
در گزینهی دوم 80 درصد خدمات از سوی دولت ارائه خواهد شد که در آن 50 درصد فیس ماهوار را خانوادهها باید پرداخت کنند. در این گزینه نیز دولت 50 درصد در پرداخت معاش بهگونهی قرضه به مکاتب خصوصی سهم خواهد گرفت.
در گزینهی سوم صددرصد معاشات و کرایهی ساختمان صددرصد از سوی مکاتب پرداخت خواهد شد. همچنان خانوادهها فیس ماهوار را نیز صددرصد میپردازند. دولت تنها در آموزش مدیران و معلمان سهم خواهد گرفت.
«آموزگاران از بودجهی اضطراری حمایت شوند»
با وجود تصویب طرح حمایت مالی و تهیه رهنمود فعالیت مکاتب خصوصی برای تطبیق آن هنوز راه درازی در پیش است. این طرحها قرار است زیر چتر طرح آموزش از راه دور در حالت اضطرار تطبیق شود. مسئولان وزارت معارف میگویند که انتظار ندارند که طرح آموزش از راه دور صددرصد موفق باشد و تمام دانشآموزان را زیر پوشش قرار دهد. نوریه نزهت به اطلاعات روز گفت که این حداقل تلاشی است که میتوان در حالت اضطرار انجام داد که اگر بهگونهی نسبی و کمی هم تطبیق شود یک دستآورد است.
از سوی هم طرح حمایت مالی دولت بهگونهی قرضه نیز اگر دقیق برنامهریزی و تعدیل نشود، تمام آموزگاران بخش خصوصی را شامل نخواهد شد. بیشتر آموزگاران بخش خصوصی تنها در نه ماه تدریس معاش میگیرند. اکنون با رسیدن موج کرونا در افغانستان این قشر در ادامهی رخصتیهای بیمعاش زمستانیشان بهشدت در بحران مالی، بیکاری و فقر قرار گرفتهاند.
شماری از آموزگاران بخش خصوصی از دولت میخواهند که این بخش را نیز شامل کمکهای مالی از بودجهی اضطراری مبارزه با شیوع ویروس کرونا کند. حکومت افغانستان تا کنون بیش از شش و نیم میلیارد افغانی را از بودجهی ملی برای مبارزه با ویروس کرونا اختصاص داده است. بهگونهی نمونه 77 میلیون افغانی تنها در بخش آگاهی عامه اختصاص یافته است. آموزگاران بخش خصوصی میگویند که با توجه به اهمیت معارف، آموزگاران بیکارشدهی بخش خصوصی نیز باید از این بودجه حمایت مالی شوند.
اویس حکمت به اطلاعات روز می گوید که 90 درصد از آموزگاران بخش خصوصی در پی شیوع ویروس کرونا بیکار شده و بیشترشان در این شبوروزها خرج روزمرهیشان را هم ندارند. او میگوید که از تطبیق وعدهها و طرحهایی که دولت داده است، ناامید است؛ بنابراین باید بخشی از بودجهی اضطراری مبارزه با کرونا به آموزگاران بخش خصوصی اختصاص یابد.
به باور آقای حکمت بنابر نبود امکانات انترنت و برق کافی طرح بدیل آموزش از راه دور در هنگام تعطیلی بهگونهی کامل ممکن نخواهد بود. بنابراین بیشتر آموزگاران بخش خصوصی همچنان بیکار و بدون معاش خواهند ماند. او میگوید در تطبیق طرح حمایت مالی و آموزش از راه دور اطمینان ندارد: «از هفتهها به اینسو این وعدهها داده شده، اما تا هنوز از آن خبری نیست.»
غلامحیدر جعفری به نمایندگی از اتحادیههای مکاتب خصوصی نیز از دولت میخواهد که بخش خصوصی معارف را همانند سایر کشورها در وضعیت اضطراری حمایت مالی کند تا از مسدودشدن آنان جلوگیری شود. آقای جعفری نیز با ابراز نگرانی از تأخیر در تأیید طرح حمایت مالی مکاتب خصوصی و آموزش از راه دور گفت که این طرح دو هفته پیش به ریاستجمهوری فرستاده شده، اما تا هنوز بنابر تنشهای سیاسی و بیتوجهی از سوی کابینه و رییسجمهور تأیید نشده است. سخنگوی وزرات معارف گفت که این طرح بهزودی در نشست کابینه مطرح خواهد شد و امید است که تأیید شود.
+++
«کمپین همدلی: کرایه خانه قانونا نصف شود» در روزهای دشواری که همه درگیر ویروس کرونا یا COVID-19 هستیم، برای گسترش همدلی، همکاری و همدردی میان مردم و بهویژه میان مالک و مستأجر راهاندازی شده است. در این کمپین از مالکان خانههای مسکونی میخواهیم که با همدلی و همیاری، از ماه حمل تا پایان وضعیت کنونی، کرایه ماهوار را کم کنند. حامیان این کمپین درحالیکه میدانند شماری از مالکان پیش از این اقدامات انسانی و درخور ستایش انجام دادهاند، تأکید میکنند که کرایههای ماهوار خانهها حداقل نصف شود. برای امضای این دادخواست به این آدرس رفته پس از امضا آنرا با دوستان خود شریک سازید:
