کمیسیون مستقل انتخابات افغانستان 25 روز پس از برگزاری انتخابات ریاستجمهوری در ششم میزان اعلام کرد که روند انتقال تمامی آرای بیومتریکشده به سرور مرکزی پایان یافته و یک میلیون و 932 هزار و 673 رای بیومتریکشده وارد سیستم شده است.
روز گذشته (شنبه، 4 عقرب) اورنگزیب، عضو کمیسیون انتخابات نیز اعلام کرد که تصفیهی آرای بیومتریکشده جریان دارد و قرار است پس از سه روز این روند به پایان برسد تا پس از آن کمیسیون بتواند مراحل بعدی کار خود را آغاز کند.
او گفت که طبق وعدهی شرکت آلمانی درملوک آرای بیومتریکشده را تصفیه و سپس به تفکیک مراکز و محلات در اختیار کمیسیون انتخابات قرار میدهد و کمیسیون پس از آن کار روی محلاتی را که نیاز به تفتیش و بازشماری دارد، آغاز کند.
این کمیسیون در حالی رقم آرای بیومتریکشده را همگانی کرده است که شش روز پس از انتخابات در 12 میزان مولانا محمد عبدالله، یک عضو کمیسیون انتخابات گفته بود که میزان رایدهندگان در انتخابات ریاستجمهوری به دو میلیون و 695 هزار و 890 نفر رسیده است.
در آن زمان او گفته بود که این آرا تصفیه میشود و پس از جداسازی آرای بیومتریکنشده، روند بررسی و محاسبه آغاز خواهد شد. در ماه عقرب اما کمیسیون انتخابات گفته است که پس از انتقال آرای بیومتریکشده به سرور مرکزی، اکنون نوبت تفکیک و تصفیه آرای بیومتریکشده فرارسیده است.
کمیسیون انتخابات افغانستان پیش از برگزاری انتخابات فیصله کرد که در انتخابات ششم میزان تنها بیومتریک معیار رایدهی است و تنها آرای بیومتریکشده اعتبار خواهد داشت. در روز انتخابات شماری از رای دهندگان با چالشهای چون نبودن نامشان در فهرست کاغذی و یا در فهرست جاسازیشده در دستگاههای بیومتریک مواجه شدند.
کمیسیون انتخابات در ششم میزان فیصله کرد تا رایدهندگانی که نامشان در فهرست چاپی و یا دیجیتال درج نشده بود، با استفاده از شیوه رایدهی کارمندان رایدهی و نظامیان رای دهند با این قید که «موضوع به ژورنال ثبت گردد.»
براساس گفتههای اعضای کمیسیون انتخابات، آرای بیومتریکشده نیز تصفیه میشود تا آرای تکراری، نشان انگشت تکراری، عکس تکراری و عکس از روی عکس و نیز رایدهندگان زیر سن از هم تفکیک شود. حاصل این تصفیه آرای بیومتریکشده معیاری است که کمیسیون آنرا مدار اعتبار اعلان کرده است.
رای پاک چه ویژگیهایی را داراست؟
کمیسیون انتخابات میزان شرکتکنندگان انتخابات ریاستجمهوری را در آغاز بیش از دوونیم میلیون رایدهنده اعلام کرده بود. علاوه بر این شماری از مقامهای حکومتی میزان رایدهندگان را تا مرز سه میلیون نفر گفته بودند. اما در جریان شمارش آرا و انتقال معلومات از دستگاههای بیومتریک به سیستم مرکزی، رقم رایدهندگان پایین آمد و اکنون نزدیک به دو میلیون نفر گفته شده است.
تغییر در ارقام رایدهندگان نشان میدهد که رایدهندگان واقعی و آرای معتبر ممکن است کمتر از این هم باشد؛ زیرا هنوز آرای بیومتریکشده تصفیه نشده است. تصاویر و ویدیوهایی در شبکههای اجتماعی منتشر شده است که نشان میدهد در برخی از مناطق آرای تقلبی به صندوقها ریخته شده است.
کمیسیون انتخابات هنوز تأکید دارد که تنها آرای بیومتریکشده قابل اعتبار و شمارش است. برخی از دستههای انتخاباتی نیز همواره تأکید کرده است که صرف بیومتریک معیار پاکی و ناپاکی رای باشد. تنها دستهی انتخاباتی «دولتساز» به رهبری رییسجمهور غنی میگوید هر تصمیمی را که کمیسیون انتخابات اتخاذ کند میپذیرد و نیز متحدان سیاسی این دسته خواهان معتبر شناختهشدن آرای بیومتریکنشدهی استیکردار است.
عبدالعزیز ابراهیمی، از سخنگویان کمیسیون انتخابات به اطلاعات روز میگوید که براساس طرزالعمل این کمیسیون، رای معتبر یا پاک دارای هفت مشخصه است. به گفتهی او، آرایی که پیش از ساعت هفت صبح استعمال نشده باشد، آرایی که پس از ساعت پنج عصر استعمال نشده باشد، رایدهنده زیر سن نباشد، تصویر رایدهنده تکراری نباشد، نشان انگشت تکراری نباشد، شناسنامه و استیکر رایدهنده جعلی نباشد و مشخصات وی درج دستگاه بیومتریک بوده باشد از جمله مشخصات رای معتبر است.
کمیسیون مستقل رسیدگی به شکایات انتخاباتی نیز میگوید که «تنها و تنها آرای بیومتریکشده مدار اعتبار است و این کمیسیون بر این باور است که فلسفهی وجودی سیستم بیومتریک، جلوگیری از تقلب و سوءاستفاده در روند رأیدهی است و به همین تناسب برای تحقق شفافیت و عدالت انتخاباتی، تنها آرای بیومتریکشده قابل شمارش و مدار اعتبار میباشد.»
با آرای غیر معتبر چه باید کرد؟
در انتخاباتهای گذشته چندین نوع رای به صندوق ریخته شده بود. در بسیاری محلات آرا بهصورت تقلب سیستماتیک به نفع نامزدان مشخص استعمال شده بود. در انتخابات ششم میزان نیز چندین نوع رای به صندوقها ریخته شده است.
هرچند کمیسیون و نهادهای ناظر بر روند انتخابات به معتبر بودن تنها آرای بیومتریکشده تأکید دارند اما نشر تصاویر ویدیویی در شبکههای اجتماعی و گزارشهای برخی رسانهها نشان میدهد که در مواردی آرای تقلبی به صندوقها ریخته شده است.
یک گزارش افشاگرانه طلوع نیوز نشان میدهد که در شماری از ولایتها تعداد آرای ریختهشده در صندوق بیشتر از تعداد نام رایدهندگان ثبتشده در یک محل است. به گونهی مثال در یک مل رایدهی در هلمند نه رایدهنده در دستگاه بیومتریک ثبتشده اما در ورق نتایج آرای این محل 411 رای ثبت شده است.
زبیر حبیبزاده، سخنگوی تیفا میگوید که در انتخابات ریاستجمهوری تقلبها و تخلفهای انتخاباتی دیده شده است و موارد مشخص آن از سوی تیفا با کمیسیون رسیدگی به شکایات انتخاباتی شریک شده است. او به اطلاعات روز گفت که کمیسیون باید آرایی را که با استفاده از عکس از روی عکس، انگشتانی که در طرزالعمل مشخص نشده و یا از انگشتان پا استفاده شده است، جدا سازد.
در همین حال محمدیوسف رشید، رییس اجرایی فیفا میگوید که در انتخابات ششم میزان به پیمانه انتخاباتهای گذشته تقلب نشده و انواع مختلف آرای تقلبی به صندوق ریخته نشده است، اما رای معتبر رایی است که شخص با تصمیم و اراده خود آن را به صندوق ریخته باشد.
کمیسیون مستقل انتخابات در این مورد تا کنون صحبت نکرده است. عبدالعزیز ابراهیمی به اطلاعات روز گفت که نوعیت رای پس از تصفیه آرا در سرور مرکزی مشخص خواهد شد.
محمد رضا فیاض، معاون سخنگوی کمیسیون رسیدگی به شکایات انتخاباتی به اطلاعات روز گفت که در انتخابات ششم میزان هم آرای بیومتریکشده در صندوقها ریخته شده و هم آرای بیومتریکنشده، ولی تنها آرای بیومتریکشده نزد این کمیسیون اعتبار دارد.
او گفت: «البته آرایی که در چارچوب فیصله روز انتخابات کمیسیون انتخابات به صندوقها ریخته شده، یعنی مواردی که نام رایدهنده در لیست نبوده، درحالیکه تذکرهی استیکردار داشته و یا در لیست بوده و در سیستم بایومتریک نبوده و بالعکس، نیز درست است که نام در لیست یا در سیستم نبوده، اما آرای کسانی که در این وضعیت و با استفاده از سازوکار نیروهای مسلح رای دادهاند، نیز مغایرتی با بایومتریکشدن ندارد.»
