شکست یک رؤیا؛ آیا حکومت افغانستان یکدست، مقتدر و مشروع است؟
پیامد وضعیت اکنون و دوام آن برای جمهوری اسلامی افغانستان، جز ضعف و نبود اقتدار در دستگاه حکومت نیست. این پرسش که حکومت ناتوان از معرفی معرفی کابینه‌اش به پارلمان، چگونه اهلیت و شایستگی مذاکره‌ی «باعزت و مقتدر» با طالبان را می‌تواند داشته باشد، ضربه‌ی سیاسی سنگینی به اتوریته و اقتدار جمهوری اسلامی افغانستان وارد می‌کند.
انتخابات پرچالش پارلمانی 1397؛ برخی کمیشنران و کارمندان کمیسیون‌های انتخاباتی از زنان نامزد درخواست جنسی کردند
شبکه‌ی منطقوی زنان به نقل از مصاحبه‌شوندگان این تحقیق گفته است: «فساد حاکم در کمیسیون مستقل انتخابات و تقاضاهای مادی از نامزدان زن باعث شده بود تا برخی از زنان از گرفتن رأی ناامید شده و به کارزارهای انتخاباتی نپردازند.» اکثر مصاحبه‌شوندگان معتقدند که کمیسیون انتخابات قبل و بعد از روز رأی‌دهی در انتخابات پارلمانی ۱۳۹۷، به‌گونه‌ی شفاف عمل نکرده است.
پایان بحران انتخابات و آغاز منازعه‌ی تقسیم قدرت؛ دموکراسی افغانستان چگونه به بن‌بست خورد؟
اگرچه برداشت غالب از امضای توافق‌نامه‌ی سیاسی میان اشرف غنی و عبدالله عبدالله، آن‌چنان که آقای غنی در مراسم امضای توافق‌نامه گفت «واحدشدن صف جمهوریت» و پایان بحران و منازعه‌ی سیاسی بر سر قدرت است اما واقع این که با التفات به اتفاقات سیاسی پنج سال گذشته و رویه‌ و رویکرد سیاسی اشرف غنی و عبدالله عبدالله، به‌نظر می‌رسد فصل جدیدی از نزاع و کشمکش میان این دو سیاستمدار آغاز خواهد شد.
پایان بن‌بست سیاسی و دوام نگرانی‌ها
حالا که افغانستان برای دومین‌بار شاهد تشکیل حکومت بر مبنای توافق سیاسی است نه انتخابات، آقای عبدالله و غنی به‌جای تضعیف یکدیگر، باید با همکاری و احساس مسئولیت برای مردم افغانستان کار کنند. این توافق و همگرایی باید به مثابه‌‌ی فرصتی دیده شود در راستای مذاکرات صلح، حفظ ثبات سیاسی و رسیدگی به مشکلات مردم.
اطلاعات روز به نسخه‌ی نهایی طرح عبدالله عبدالله برای رسیدن به توافق سیاسی با محمد اشرف غنی دست یافته است که براساس آن آقای عبدالله خواهان ایجاد صدارت اجرایی با محوریت صلح با شرایط و صلاحیت‌های خاص شده است. او همچنان خواهان تقسیم پنجاه درصدری ادارات مرکزی و ولایتی با محمد اشرف غنی است.
توافق غنی و عبدالله چقدر محتمل است؟
با توجه به موازنه‌ی قدرت میان دو تیم سیاسی، ناتوانی هر دو تیم در جلب حمایت کافی داخلی و بین‌المللی برای تشکیل حکومت و خلق مشروعیت، ضرورت توجه و تمرکز فوری به پروسه‌ی مصالحه با طالبان و مبارزه‌ی موفق با شیوع کرونا و مهار آن، به‌نظر می‌رسد وضعیت سیاسی، ضرورت‌های فوری و مواجهه‌ی افکار عمومی و شرکای بین‌المللی افغانستان در خصوص بن‌بست سیاسی موجود شکل‌گیری یک توافق سیاسی را محتمل کرده است.
کنشگری سیاسی، از حرف تا عمل
این بازیگران سیاسی آن‌قدر ناشیانه و پراکنده بازی کردند که در نهایت همان‌ کسانی که بیش‌ترین رقابت را با اشرف غنی داشتند، پذیرای شکست شدند و از منتقد به مدیحه‌سرای غنی بدل شدند. امرالله صالح و عطامحمد نور دو نمونه بارز کسانی‌اند که به گفته‌های خود پشت کرده و به تیم غنی پیوستند.
کشور در لبه‌ی پرتگاه؛ مقصر کیست؟
اشرف غنی و تیم متوهم سیاست‌دان‌اش در بی‌اعتبارکردن ریاست اجراییه لحظه‌ای درنگ نکرد، عبدالله را بلاک و محمد محقق را از شورای امنیت ملی اخراج کرد. نمایندگی هزاره‌ها در حکومت وحدت ملی به قانون‌نوشتن سرور دانش و معاش‌گرفتن خیل مشاوران قناعت‌پیشه‌اش خلاصه شد.
بحران سیاسی انتخابات و ضرورت تعدیل قانون اساسی
سپردن بیش از حد صلاحیت‌ها برای رییس‌جمهور با روح دموکراسی و با طبیعت کثیرالقومی، زبانی و نژادی در افغانستان سازگار نیست. چنین قوه اجراییه قوی سبب تضعیف قوه مقننه و قضاییه می‌شود که در افغانستان چنین است. تمرکز فوق‌العاده قدرت در مرکز سبب شده تا والیان عملا صلاحیت کم‌تری داشته باشند و برای هر کاری باید از مرکز اجازه بگیرند.
قطع کمک یک میلیارد دالری و بازنگری فوری در همکاری‌های امریکا با افغانستان؛ واشنگتن از اشرف غنی و عبدالله ناامید است
براساس یک گزارش سیگار یا اداره سرمفتش ویژه برای بازسازی افغانستان که در اواخر ماه مارچ 2019 میلادی منتشر شده است، ایالات متحده امریکا از سال 2001 میلادی به این طرف بیش از 780 میلیارد دالر را برای مجموع برنامه‌هایش در افغانستان تخصیص داده است. 15 درصد از مجموع این رقم برای بازسازی افغانستان تخصیص یافته است.
از «خر شیطان» پایین شوید
در شرایطی که نابه‌سامانی از سر و روی افغانستان می‌بارد، نیروهای سیاسی مشغول بازی قدرت است. این بازی برنده ندارد. اقای غنی نمی‌تواند با توسل به اعلام نتیجه‌ی انتخابات افتضاح‌آمیز برای خود مشروعیت بتراشد و حکومت کند. سپیدارنشینان نیز نمی‌توانند با توسل به فشارهای نامتعارف به حکومت برسند. نتیجه‌ی این بازی باخت تمام نیروهای سیاسی و تباهی مردم و سقوط افغانستان در کام سلطه‌ی طالب است.